CAMPERREIS NAAR TURKIJE en SYRIE via de BALKAN

 

Inhoud:

Algemeen

Voorbereiding

Kaarten boeken

Nuttige wenken

Route

Heenreis

Turkije deel 1 [westkust, zuidkust]

Syrië

Turkije deel 2 [oosten, noordkust]

Balkan

Lijst met waargenomen soorten vogels

Lijst met waargenomen soorten orchideeën

 

 

Algemeen

In het voorjaar van 2005 [20 maart t/m 15 juni, totaal 87 dagen] hebben wij een trektocht van 3 maanden gemaakt  door Turkije en [een deel van] Syrië via de Balkan. Heen via de snelweg, terug via kleinere wegen door Servië, Montenegro, Bosnië en Kroatië. Wij gaan altijd speciaal in deze tijd omdat dit voor bloemen en vogels de meest geschikte tijd is, het nog niet te heet is en bovendien het overal nog heel rustig is, zelfs bij de meest toeristische bezienswaardigheden.

Wij reizen met een tot camper omgebouwde 4WD Toyota Landcruiser [voorheen] pickup, onze vrienden met een tot camper omgebouwde 4WD Ivecobus. Beiden nemen wij onze honden mee.

ons reisgezelschapje

 

We overnachten in principe altijd vrij, slechts 3x hebben we op een camping gestaan. Turkije is naar ons gevoel een veilig land, ook in het Koerdengebied. Er zijn veel politie- en militaire controles, vooral naarmate je verder naar het oosten komt. Ergerlijk is het vuilnis en de rotzooi die op veel plaatsen weggesmeten wordt. Wel lijkt het iets minder dan in 1998; en m.n. in het noorden zijn gebieden waar het er gelukkig heel wat schoner uit ziet. Water kun je in Turkije overal makkelijk innemen, meestal langs de weg bij speciale watertappunten waar ook de Turken zelf water tappen, soms bij tankstations of particulieren. In Syrië is het een stuk lastiger, daar moet je het vnl. van de tankstations hebben. Brandstof [voor ons diesel] is overal in Turkije en Syrië goed te verkrijgen. In Turkije ca. € 1,20 en in Syrië € 0,10 [maar daar betaal je wel $ 100 dieseltoeslag per week!]. Boodschappen kun je overal in de hele wereld doen in kleine winkeltjes en op markten, maar in Turkije zijn de laatste jaren in de grotere plaatsen ook grote supermarkten gekomen en dan kun je mooi je voorraden aanvullen.

watertappunt

 

Voorbereiding

De voorbereidingen bestonden ten eerste uit het uitzetten van de routes, waarbij rekening werd gehouden met natuurgebieden in het algemeen, orchideeënrijke gebieden en vogelgebieden in het bijzonder, en cultuurhistorisch interessante plaatsen. Omdat we in 1998 ook al in Turkije zijn geweest hebben we zoveel mogelijk alternatieve routes opgenomen. Het zal opvallen dat veel van de highlights in het westen, zuiden en midden [zoals Troje, Pergamon, Efese, Priene, Milete, Didyma, Pamukkale, Afrodisias, Aspendos, Anamur, Uzuncaburç, Harran, Nemrut Dağı, Cappadocië, İstanbul] niet besproken worden omdat we deze plaatsen toen al bezocht hebben.

Ten tweede moesten inentingen voor mens en dier [voor de hond volgens de speciale voorschriften voor Turkije] geregeld worden. Het is raadzaam daar tijdig mee te beginnen omdat dit nogal wat tijd in beslag neemt.

 

Gebruikte kaarten en boeken

Euro Atlas: Türkei 1:800.000

Euro Country map: Turkey 1:750.000

Hildebrand’s Travel map: Jordan, Syria, Lebanon 1:1.250.000

Lonely Planet Jordan & Syria

Trotter Syrië / Jordanië

Capitoolreisgids Turkije

ANWB reisgids Turkije

Cantecleer natuurreisgids Turkije [DHKD]

Important bird areas in Turkey

Die Orchideeën der Türkei [Kreutz]

Feldführer der türkischen Orchideen [Kreutz]

Taalgids Turks onderweg

 

Nuttige wenken

Het is handig om wat contant geld mee te nemen om diverse betalingen te doen, zoals tol [m.n. in Servië], grensovergang Bulgarije, visum Turkije en kosten grensovergang Syrië.

Verder zijn veel betalingen van brandstof, snelweg en geld pinnen met  creditcards mogelijk. Behalve in Syrië; daar kun je niet met de creditcard terecht.

Wij hadden $ 300 en € 500 meegenomen.

Nuttig is ook een lijst met omrekening per land van de locale munteenheid :

 € 100 = …….    locale munt                                                                             

 100 locale munt = …….  

 

 

Route

We zijn i.v.m. het seizoen tegen de klok ingereden.

De totale afstand bedroeg 17.777 km, waarvan bijna 10.000 in Turkije en 2000 in Syrië. We passeerden 30 grensovergangen en kwamen in 16 verschillende landen.

Heenreis

Via de routeplanner zochten we de kortste weg naar Edirne [TR].

Duitsland via Frankfurt, Würzburg, Nürnberg waar we van de snelweg zijn afgegaan voor de eerste overnachting in een klein dorpje op een parkeerplaats.

De volgende dag via Passau, Graz [Oostenrijk] naar Maribor [Slovenie], waar we weer een klein dorpje voor de 2e overnachting opzochten. De 3e dag via Zagreb [Kroatië] en Beograd [Servië] richting Niš. Ca. 20 km. voor  Niš overnachtten we bij een voormalig motel, waar nu vluchtelingen uit voormalig Joegoslavië gehuisvest waren. De 4e dag bij Dimitrovgrad [Gradina] de grens met Bulgarije over en richting Sofija. Dit was een smalle, maar landschappelijk zeer mooie tweebaansweg met veel tunnels en een zeer slecht wegdek vol diepe kuilen. [ 3 maanden later op de terugweg bleek de weg opgeknapt te zijn.] Voor Sofija werd je via borden om de stad heengeleid, maar dit bleek  zo’n grote omweg en bovendien zo’n slecht wegdek dat we op de terugweg dwars door Sofija gereden zijn, wat prima ging en veel leuker was. In tegenstellling tot berichten die we her en der hadden gelezen hebben we nergens last van overijverige politieambenaren gehad die altijd wel iemand willen bekeuren.  Wel werd er veelvuldig op snelheid gecontroleerd.

Rond 18.00 uur kwamen we bij de Turkse grens. Het visum kan betaald worden met € 10 of  $ 10 [dit laatste is dus goedkoper]. Direct over de grens aan de linkerkant op een parkeerterrein bij een hotel/eetgelegenheid zijn we voor de nacht gaan staan.

 

Turkije deel 1 [westkust, zuidkust]

Ondanks de constante stroom vrachtwagens die ronkend voor de grens naar Bulgarije staan te wachten prima geslapen. Naar Edirne waar we meteen de 16e eeuwse Selimiye moskee bezoeken. Dit is de belangrijkste Osmaanse moskee en met de Sabancı moskee van Adana en de Blauwe Moskee van İstanbul de enige met 6 minaretten.

Sabancı moskee van Adana

 

We voelen ons meteen weer vertrouwd; de Turken zijn nog steeds zo vriendelijk als in onze herinnering en dat gevoel zou tijdens de komende tijd alleen maar versterkt worden. De mensen zijn heel hartelijk, heel erg gastvrij [soms is het bijna genant; zelf hebben ze geen enkele luxe en desondanks word je onthaald op van alles] en ze vinden het ook geweldig dat je helemaal met je eigen auto naar hun land komt. Er wordt heel vaak met de lichten geknippperd en getoeterd om je te begroeten en toe te zwaaien, vooral door vrachtwagenchauffeurs.

We buigen al snel af naar het zuiden en na een overnachting op een strandje met vissersbootjes buiten Kocaçeşme nemen we de westelijke route over het schiereiland Gelibolu naar Eceabat vanwaar we overvaren naar Çanakkale. Nu zijn we in Azië.

Langs de kust rijden we de westelijke route naar Behramkale. Hier liggen de ruïnes van de oude stad Assos op een heuvel aan zee. Je kunt van hier het Griekse eiland Lesbos zien liggen. Ook ligt hier een mooie Osmaanse brug. Onderweg naar İzmir  valt  op dat er ontzettend veel nieuwe vakantiecomplexen worden gebouwd. De kust wordt er niet fraaier op.

We komen langs een prachtig gelegen vakantieoord met huisjes en campingterrein op een groene heuvel in zee dat nog niet open is, maar waar we door de eigenaar uitgenodigd worden om gratis de nacht door te brengen. En als we de volgende ochtend wakker worden, heeft hij de tafel al met [een paar jaar oude] kranten gedekt en een ontbijt met brood, kaas en çay [de turkse zoete thee in tulpglaasjes] klaar staan!

 

gedekte tafel met ontbijt

 

Via kleine wegen rijden we binnendoor naar İzmir. In Manisa bleken alle Turken op pad te zijn en stonden we vast in het chaotische verkeer. Een aantal kleine vervelende jongetjes heeft voor het autoraam Juno [onze Jack Russell] zo gek gemaakt dat hij de hele verdere reis een hekel aan [Turkse] kinderen had.

Een plekje voor de nacht was moeilijk te vinden en uiteindelijk zijn we aan de rand van een dorp achter wat ommuurde huizen gaan staan. Al snel kwam een gezin poolshoogte nemen en binnen de kortste keren zaten we binnen [in een bloedhete ruimte want de kachel brandde op volle toeren! ] en werden op allerlei lekkers onthaald. Het taalgidsje deed weer goede dienst bij het communiceren. Bij het vertrek kregen we beiden nog een grote zak rozijnen mee van de baas des huizes die druiventeler annex rozijnenboer was.

De dagen daarna het schiereiland ten noorden van Urla en Çeşme verkend. In het zuidelijke deel weer veel lelijke nieuwe vakantienederzettingen. Het noordelijk deel heeft daarentegen prachtige ruige natuur en hier vond ik de eerste orchideeën. Dus op de buik; meten, noteren en fotograferen! Door slechte bewegwijzering reden we verkeerd en bleken op verboden militair terrein te komen. Een busje  kwam later toen we allang weer op de goede weg zaten, met de lichten knipperend midden voor ons op de weg staan en eruit sprongen gewapende militairen. Maar na uitleg en een beetje ouwehoeren hebben ze ons vriendelijk uitgezwaaid. Op de verdere reis zouden we nog vaker controles etc. krijgen van politie, jandarma en militairen, maar zij waren altijd heel voorkomend en vriendelijk .

Langs de kust richting Dilek Milli Parki [nationaal park] en het Bafameer. We bezoeken Teos [antieke villa] en overnachten bij een vogelrijk moerasgebied met  ’s nachts een kikkerconcert. In Selçuk bekijken we de Byzantijnse citadel, Byzantijnse kerk en Seldjoekse moskee.

Het Dilek M.P. is erg mooi groen en bergachtig, maar je mag er niet niet ’s nachts blijven en moet ook toegang betalen. Het Griekse eiland Samos ligt op ‘zwemafstand’ voor de kust. Ook  het ‘Grote Meander’ gebied aan de zuidkant van Dilek is landschappelijk erg mooi. Helaas werd het weer steeds slechter; regen en koud. Bij het Bafameer kwam de regen met bakken uit de lucht, maar weerhield mij er niet van weer mooie orchideeën te fotograferen. Het onverharde weggetje aan de noordkant was flink modderig, maar de 4wd bewijst dan goede diensten. We overnachten op een voetbalveldje dat in een modderpoel was veranderd, maar beter vinden we niet. Gelukkig zien we in de dagen daarna weer de zon, hoewel het winderig en fris blijft.

Bij het wandelen veel hardoens [agamensoort]  en gekko’s op de muren.

We bezoeken Euromos en Iasos waar we overnachten aan een erg leuk haventje. Op de berg bij de resten van de oude nederzetting Iasos liggen mozaïekvloeren zomaar in de open lucht en half overwoekerd. Op de kleine prachtige bergwegen in deze omgeving veel zeldzame orchideeën, dus smullen voor mijn vriendin en mij. Via Yatağan en Muğla een prachtige binnenlandroute door de tot 1300 m. hoge bergen. Onderweg Stratonikeia [antieke plaats] aangedaan. Nog steeds veel te koud.

Ook zeer de moeite waard blijkt het schierleiland Datça met helemaal aan het eind de Dorische antieke havenplaats Knidos, waar we op de parkeerplaats met fantastisch uitzicht aan de baai overnachten.

De volgende dagen brengen we door in de omgeving van het Köyceğiz meer. In 1998 zijn we hier ook geweest, maar het is zo mooi dat we hier graag weer komen. De bergen, bossen , het meer met uitgestrekte rietvelden zijn schitterend. Bij de baai die in verbinding staat met de zee zie je ook af en toe de grote schildpadden lucht happen. Heel bijzonder is ook het beschermde İztuzu strand, waar de schildpadden uit  zee in het seizoen hun eieren komen leggen. Indrukwekkend zijn ook de in de rotsen uitgehouwen graven van de Lyciers bij Dalyan.

 

Lycische graven bij Fethiye

 

Bij het zoeken naar een overnachtingsplekje aan het eind van de middag zien we een mooi baaitje liggen en er lijkt een kleine onverharde weg  heen te lopen. We hebben het geweten! Vreselijk steil, rollende stenen en hele scherpe bochten, dus een aantal keren steken, maar terug kon niet. Eindelijk beneden troffen we een Turk die niet kon geloven dat we met onze auto’s naar beneden gekomen waren. Zelf was hij gelopen. Uiteindelijk hebben we overnacht in een andere baai; we wilden toch eerst weer veilig naar boven! Het moge duidelijk zijn dat deze actie niet geschikt is voor ‘gewone’ auto’s, laat staan voor campers.

We vervolgen de grote weg langs de kust met af en toe een flinke afsteek via het binnenland voor de afwisseling. Het weer wordt ook steeds beter gelukkig.

Aan te raden voor een bezoek zijn de Saklıkent kloof,  Ölü Deniz [lagune en strand], het Lycische Tlos en Pınara  in de omgeving van Fethiye. Overal hier de bijzondere uitgehouwen graftempels en grafmonumenten, soms zelfs midden op straat. Inmiddels hebben we prachtig weer met hoge temperaturen, mag ook wel half april.

Via Kumluca willen we naar Olympos, maar dat slaan we gauw over, zo’n toeristenbende, huisjes, kraampjes en lawaai. Wel de moeite waard vinden we de ruïnes van de Lycische havenstad Phaselis iets verderop.

Bij Antalya gaan we het Termessos Milli Parki in. Tegen betaling evenals de iets zuidelijker gelegen spectaculaire kloof,  waar je vanaf speciale uitkijkpunten prachtig uitzicht hebt de diepte in. Heel apart is de necropolis van het door de Solymiërs gestichte Termessos. Kris kras verspreid liggen hier vele grafmonumenten in het struweel.

Vanaf Manavgat verlaten we voorlopig de kust en trekken door het prachtige bergachtige [tot ca. 2000 m.] binnenland over kleinere wegen via İbradi, Akseki, Bozkır, Taşkent, Ermenek, Gülnar naar Silifke. Vandaar nog een rondje via Mut en Uzuncaburç. Her en der gaan we begraafplaatsen op, vooral de wat oudere om naar orchideeën te zoeken. Vaak moesten we dan met mijn orchideeëngids laten zien wat we aan het doen waren daar, maar het werd altijd leuk gevonden.

Veel authentieke dorpjes en [meestal] hartelijke bevolking. We worden veel op de thee genodigd en krijgen nog een rondleiding door een sesampastafabriekje.

Voor een klein afgelegen dorpje op 1500 m. hoogte,  parkeren we bij een verlaten gebouwtje voor de nacht. Na enige aarzeling komt een afvaardiging onder aanvoering van de dorpsoudste ‘informeren’. Taalgidsje erbij en de overnachting is geregeld. Een poos later zien we in de pikdonker een zwaailicht aankomen. Een ongeluk ergens dachten we. Niet dus, het was de Jandarma Trafik voor ons, 4 man politie, die ook al wilden weten wat hier gaande was. Uiteindelijk ook weer oke. Maar net toen we naar bed wilden gaan, kwam met veel lawaai een zware militaire terreinwagen aangescheurd. Grote lampen op onze campers gericht en eruit sprongen 4 militairen in gevechtspak met geweer op ons gericht! Ook zij moesten van alles weten, visa controleren etc. Maar heel voorkomend en vriendelijk. We wisten ons in ieder geval goed bewaakt hier.

Later zijn we nog regelmatig op onze overnachtingsplaatsen gecontroleerd, kregen soms zelfs telefoonnrs. en adressen voor evt. problemen en nooit zijn we weggestuurd. We hebben bij haventjes gestaan,  op parkeerplaatsen bij hospitaals, in dorpjes, langs riviertjes en zijn zelfs door de burgemeester bij het gemeentehuis achter een hek gezet. Voor onze veiligheid! We hebben ons in heel Turkije echter nooit onveilig gevoeld.

Iets ten oosten van Silifke ligt het kleine havenplaatsje Narlıkuyu waar in een klein gebouwtje het bijzonder mooie mozaïek van de 3 gratiën [op de badkamervloer van een voormalig paleis] ligt, dat speciaal voor ons als enige bezoekers met water opgepoetst wordt.

We gaan via de grote weg richting İskenderun en Syrië. Dit is niet het mooiste deel van Turkije, heel druk, de laatste jaren zijn veel flats gebouwd.

Bij Mersin maken we nog een bergtocht het binnenland in naar Arlansköy. Mooi, maar druk, want het is zondag en dan gaat iedere Turk met familie picknicken, zelfs als het regent zoals nu en het naar onze begrippen veel te koud is. Bij Tarsus gaan we [net als in 1998] de vogelrijke delta in. We zien hier o.a. veel smyrna-ijsvogels. Bij de monding van de Tarsus overnachten we en hebben het geluk een ichneumon [een soort sluipkat] bij de camper te kunnen filmen en fotograferen die zich tegoed deed aan de achtergelaten resten van een Turkse bbq!

ichneumon

 

In Adana bezoeken we de Sabançı moskee en daarna hebben we weer genoeg van de drukte. Bij Ceyhan verlaten we de grote weg en gaan binnendoor naar İskenderun.

Bij Dörtyol zien we overal op de wegen en parkeerplaatsen lange colonnes tankwagens met brandstof [uit Syrië of Irak?]. Een vieze bende. Ook veel zwaar bewaakte militaire complexen, industrieën en overslaghavens.

Wie hier in de buurt komt, mag zeker Yakacik [Payas] niet overslaan. Hier bevindt zich het vrij onbekende, maar indrukwekkende Osmaanse Sokollu Mehmet Paşa complex uit de 16e  eeuw. Binnen een fortificatie zijn hier een moskee, baden, een herberg en theologische school.

Na İskenderun nemen we de [na Konacık onverharde] kustweg naar Samandağ. Deze weg is werkelijk schitterend en ook voor gewone campers mits niet te laag op de wielen, goed te berijden.

kustweg naar Samandağ

 

Bij Samandağ ligt de Romeinse Titustunnel en de ruïnes van Seleukia, ook zeer de moeite waard.

De volgende dagen blijven we nog rondtoeren in dit deel van Turkije tegen de Syrische grens, het oude Antiochië, want er is veel dat het bekijken waard is.

Niet in de laatste plaats het archeologisch museum van Antakya. Nooit zagen we zoveel mooie mozaïeken!

We gaan op weg naar de Syrische grens bij Reyhanlı. Vlak voor de grens ontmantelen en verstoppen we nog onze bakkies, want die zijn verboden in Syrië.

vloermozaïek in het Archeologisch Museum van Antakya

 

 

Syrië

De grensovergang Bab el Hawa passeren kost 4 uur. 1 uur om Turkije uit te komen en 3 uur om Syrië binnen te gaan. Gelukkig worden we door iemand geholpen met het invullen van de alleen in het Arabisch gestelde formulieren. Visum, carnet de passage en een toeslag voor onze dieselvoertuigen.  [Natuurlijk betalen we hem hier wel voor].

Het is 22 april en we zijn eindelijk in Syrië.

Als eerste gaan we naar het mooie en nog zeer gave Qalat al Sam’an [klooster van Simon de Pilaarheilige], waar we op de parkeerplaats overnachten.

Syriërs blijken hele aardige mensen die vaak een praatje willen maken [om hun engels te oefenen, zeggen ze] en veelvuldig met je op de foto willen. Ook de gesluierde meisjes, die voor de foto n.b. hun sluier voor het gezicht wegnemen. Alleen willen ze niet met de [onreine] honden gefotografeerd worden en sommigen lopen zelfs met een grote boog om de hond heen [soms uit angst; ze zijn bang voor honden].

Aleppo is een grote zeer drukke stad met vooral veel gele taxi’s. We bezoeken hier de zeer imposante citadel en gaan de soek in. De soek is sfeervol en volgens de boekjes één van de mooiste van het hele Midden Oosten, maar wij verkiezen toch de Marokkaanse soeks. Na Aleppo gaan we naar Tell Mardiq waar de archeologische site Ebla ligt. Een uitgestrekt terrein, waar niet veel meer te zien is.

Dan willen we naar de dode stad Sergilla. Heel lastig te vinden, als er al bewegwijzering is, is het in het Arabisch; dus niet te lezen. Na heel wat vragen met handen- en voetenwerk worden we de laatste 20 km [ongevraagd] door een jongen per brommer naar de plek gebracht. Onder begeleiding van een heel groepje gaan we in de regen naar nog meer dode steden en blijven bij één daarvan overnachten. Fooien willen ze absoluut niet hebben: ‘we are not Americans, we are Arabs!’ Sergilla is fantastisch mooi in fotogenieke aardetinten. Het is hier ook totaal verlaten, geen bewaking, geen toerist, niets.

<

de dode stad Sergilla

 

Via binnenwegen vervolgden we onze weg richting Latakia. Ten oosten van Latakia ligt het Qalat Salah ad Din [Saladins kasteel], met de uitgegraven gracht met naaldvormige monoliet. Plan was daar beneden te overnachten en het kasteel de volgende dag te bezoeken. Maar hier kregen we voor het eerst met één van de geheime Syrische veiligheidsdiensten te maken. Wat eerst een ontspannen informerend gesprek van enkele jonge mannen op scooters leek, ontaardde in een nogal intimiderend vraaggesprek. Geprobeerd werd ons meningen over Bush en Blair te ontlokken; er moest in de camper gekeken worden en een pasje met foto werd vlak voor Leo’s gezicht gehouden. In ieder geval voelde geen van ons zich nog erg prettig daar en uiteindelijk zijn we in het donker nog vertrokken en bij een restaurant in de buurt gaan staan. We zijn niet meer teruggegaan; het kasteel staat nu voor de volgende keer op het programma.

De wegen in Syrië zijn goed te berijden, veel beter dan de smalle vol met gaten zittende wegen in Turkije, maar de meeste Syriërs rijden als beesten.

Onderweg laten we onze auto’s wassen bij een tankstation, het gebeurt zeer grondig door twee man en kost omgerekend € 2,25 incl. fooi! En olie verversen € 12,75 [10 ltr. olie gaat erin bij onze auto].

Ten zuiden van Baniyas bezoeken we het uit zwart graniet opgetrokken Qalat al Marqab, dat aan de kust boven op een berg [met prachtig uitzicht] ligt en via een smalle steile weg te bereiken is. Dan op naar één van de hoofddoelen van Syrië :het Qalat el Hosn ofwel Krac des Chevaliers. Het ligt vlak bij de Libanese grens in een groen heuvelachtig gebied. De Krac is fantastisch en je kunt prima op de parkeerplaats bij de ingang overnachten. Wel werden we weer goed in de gaten gehouden, nu door 3 militairen die recht tegenover onze campers alles wat we deden nauwgezet volgden vanuit hun auto.

Krac des Chevaliers

 

Via Hama, waar we de noria’s [grote houten waterraderen] bekijken, naar Homs om vanaf daar de woestijnweg naar Palmyra, de volgende topattractie, te nemen.

Als je na 160 km. door de kale woestijn bij Palmyra komt, worden je stoutste verwachtingen overtroffen. Temidden van heuvels, met daarop een 13e eeuws kasteel,  ligt de enorme antieke stad van Zenobia: Palmyra. Je kunt overal vrijelijk rondlopen, alleen voor de Beltempel,  de ondergrondse graven en torengraven in de ‘Vallei van de Graven’ betaal je toegang.

Palmyra

Ga vooral tegen het einde van de dag naar het kasteel, vanwaar je een prachtig uitzicht hebt over de stad en bovendien is het licht dan heel mooi.

De volgende dagen zijn we via As Suknah en Ar Rasafah [archeologische stad waar alleen de vestingmuur nog intact is] naar Ar Raqqah aan de Euphraat  gereden. Vandaar naar Dayr Az-Zor. 50 km. voor Dayr Az-Zor ligt Halabiye. Ruïnes van een oude stad, mooi gelegen tegen een helling aan de Euphraat, waarover een Baileybrug gelegd is.

Dan weer noordwaarts naar Al-Hasakah en Ras al Ain, waar we de grens naar Turkije weer over willen. Maar de grens blijkt gesloten, wordt alleen nog bewaakt en we moeten 100 km. oostelijker langs de zeer zwaar bewaakte grens naar Qamishly/Nusaybin. Op deze tocht worden we voortdurend gevolgd door weer een veiligheidsdienst. De auto’ s lossen elkaar af als wij pauzeren. Overigens leggen ze ons geen strobreed in de weg. Als we in Qamishly de grensovergang niet kunnen vinden, zijn ze er echter wel als de kippen bij en brengen ons tot in het douanekantoortje!

Het zuiden en Damascus hebben we dus niet bezocht; we willen heel oost Turkije graag doen en dan wordt de tijd wat kort,  maar we nemen dat deel de volgende keer mee bij onze [geplande] reis naar Jordanië.

 

Turkije deel 2 [oosten, noordkust]

De grensovergang was een hele kleine met een 3 m. hoog metalen hek, dat voor iedere passant ontdaan moest worden van een kettingslot, dat er ook meteen weer opgedaan werd. Het ging hier een stuk sneller; bij de Syriërs een uur, bij de Turken vijf kwartier. Eerst weer de bakkies installeren, dat is toch heel wat makkelijker communiceren.

Via Midyat naar Batman, halverwege  een stop in Hasankeyf. Hier liggen de resten van een 12e eeuwse brug over de Tigris, waarlangs we ook overnachten. Een prachtig plekje, waar in de steile wand aan de overkant o.a. verschillende paartjes scharrelaars, bijeneters en kleine torenvalken broeden. Bij de brug veel alpengierzwaluwen en rotszwaluwen. De politie komt ook weer langs en wijst ons waar ze zitten in geval van nood. Ook de omgeving hier is prachtig. We maken een rondje via Diyarbakır, waar we een nieuw dieseloliefilter [voor slechts  € 25] laten plaatsen; de auto liep al vanaf halverwege Syrië slecht, maar de problemen zijn meteen over.

Voorbij Ergani overnachten we in het dorpje Maden in een kloof, en dit is de enige plaats waar we last hadden van vervelende jongetjes. Van bovenaf werden stenen op de camper gegooid. We zijn verkast en enkele honderden meters verderop gaan staan in de buurt van een militaire post.

Een prachtige orchideeënrijke route via Lice en Kulp naar Muş. Het stuk tussen Kulp en Muş  was onverhard, langs een woeste rivier door bergen. Schitterend. In Muş wisten ze nog niet eens dat deze weg weer te berijden was. Door het slechte weer van de afgelopen tijd was de boel versperd geweest.

Ophrys schulzei

 

We komen steeds meer militaire controles tegen. In elke plaats zitten ze in van gaas voorziene hokjes langs de weg achter zandzakken, het geschut gericht op de weg, pantservoertuigen erbij etc. Maar we zitten ook in het Koerdengebied.

Het weer is al een aantal dagen slecht; veel regen en koud zo’n 8 gr. Vanaf hier overnachten we eigenlijk steeds bij tankstations. Deze zijn alle de hele nacht bemand en je hebt er tenminste een droge parkeerplaats. Naar Tatvan een prachtige route over een hoogvlakte, maar wat een wateroverlast. Bij de armoedige dorpjes is het één grote modderbende, waar ze in rond lopen te soppen.

Bij Tatvan willen we naar de krater van de Nemrut [niet te verwarren met  de veel westelijker gelegen Nemrut Dağı met de beelden bij Kahta] . Helaas moeten we terug in een modderig dorp; de rest is afgesloten wegens de sneeuw. We zijn te vroeg in het seizoen. Het is begin mei en pas in juni maak je kans er te komen.

het Vanmeer

 

We nemen de zuidelijke route rond het enorme Vanmeer. Landschappelijk fantastisch mooi. Bergen tot 4000 m. Het is erg winderig en koud en regelmatig regent het.

Hoogtepunt is het eilandje Akdamar bij Gevaş. Hier overnachten we op een kleine camping [€ 1,20] en gaan de volgende dag met een bootje naar dit eiland om de 10e eeuwse Armeense kerk van het Heilig Kruis te bezoeken. Het is heel schilderachtig gelegen op een heuvel op het eilandje temidden van bloeiende fruitbomen. De buitenkant zit vol bas-reliëfs van bijbelse taferelen.  Zelden zagen we een mooier kerkje en we fotograferen ons suf.

kerk van het Heilig kruis op Akdamar

 

De stad Van is o.a. bekend om zijn witte poezen met één blauw en één groen oog. We hebben ook inderdaad zo’n poes zien lopen.

De diesel is in deze streek behoorlijk goedkoop, waarschijnlijk is dit diesel uit het nabijgelegen Iran of Irak.

Het gebied doet hier heel Aziatisch aan, uitgestrekte hoogvlaktes met runderen en dorpjes met lage platte woningen. Voorbij Muradiye kun je de Şeytan Köprösü [Duivelskloof] en de Bendimahi watervallen bezoeken. Vooral de watervallen zijn spectaculair.

We rijden nu vlak langs de Iraanse grens door een schitterend vulkanisch landschap, maar  worden tijdens het fotograferen meteen door militairen weggestuurd.

Het volgende hoogtepunt is de İşak Paşa Sarayi bij Doğuebayazıt. Een fotogeniek Osmaans paleis dat werkelijk prachtig gelegen is en het weer werkt ook nog mee. Vlak eronder ligt een leuke kleine camping waar we voor € 1,80 overnachten. En dan hebben we hier ook nog het buitengewone geluk om de 5165 m. hoge berg Ararat [Ağrı Dağ] zonder bewolking te kunnen fotograferen, hetgeen so wie so, maar zeker in deze tijd een zeldzaamheid is.

İşak Paşa Sarayi

 

Langs de Armeense grens gaan we in noordelijke richting naar Kars en vandaar oostelijk naar Ani. Onderweg op de hoogvlakte naar İğdır worden we bij een militaire controlepost op de thee genodigd en na gezellig daar gezeten te hebben mogen we zelfs een foto maken van het hele gezelschap tussen de tanks!

Ani is een uitgestrekte Armeense ruïnestad die op de grens met Armenië ligt. Je hoeft geen verklaring van de politie in Kars te halen, in tegenstelling tot wat nog in de boekjes staat. Bij de vestingmuren kun je prima overnachten en je ziet hier veel kleine grondeekhoorns uit hun holletjes komen.

Bij Kars nemen we de oostelijke route langs het Çıldır Gölü. Het is een prachtig meer; helaas is het weer zeer slecht, flinke regen en fiks onweer. Bij Ardahan overnachten we voor we de 2640 m. hoge pasweg nemen, bij een in de open vlakte gelegen tankstation op 1800 m. hoogte en krijgen daar een onweer waar de honden geen brood van lusten! De camper staat te schudden in de vliegende storm en knallende bliksem! Heel angstig.

Voor Artvin merk je al de nabijheid van de Zwarte Zee; de bergen worden veel groener en minder kaal. We willen eerst naar Hopa aan de kust. De rivier Çoruh Nehri is door  het vreselijk slechte weer tot een woest bruisende bruine stroom geworden. Er liggen ook veel pasgevallen stenen  en rotsblokken over de wegen.

Bij Artvin moeten we wegens werkzaamheden een poosje wachten. Links de rivier, rechts rotswanden. Er valt wat gruis en kleine keitjes. Omdat het ons niet lekker zit verplaatsen we onze auto’s wat dichter naar de rivier en waarschuwen ook enkele Turkse bestuurders. Niet veel later komen met donderend lawaai flinke brokken rots naar beneden! Op de plaats waar wij hebben gestaan zijn andere auto’s flink beschadigd! Gelukkig zijn er geen persoonlijke ongelukken gebeurd, maar we staan te trillen op onze benen en we kijken sindsdien toch anders naar rotshellingen. We parkeren b.v. nooit meer vlak onder rotswanden e.d.

De tocht naar Hopa is prachtig. Weelderige bergen met theeplantages en overal wilde geel en paars bloeiende rhododendrons. In Hopa een afgesloten haventerrein opgereden. Na enig getelefoneer werden we naar een extra bewaakt haventerrein achter hekken geloodst, dat was dus heel rustig slapen.

Terug via Artvin om het Kaçkargebergte boven Yusufeli te verkennen. Mooie, soms zeer smalle, onverharde wegen door kloven, langs bergbeken.  Niet geschikt voor grotere campers.

Op onze planning stond een rondje via Oltu en terug langs het Tortum Gölü. Dat gaat niet door; de weg is afgesloten wegens instorting. Eerst een bezoek aan het hoog gelegen en via een steile mooie weg te bereiken İşhan Kilise; een Georgische kerk uit 1030.

İşhan Kilise

 

 De volgende dag gaan we uit nieuwsgierigheid toch kijken bij de instorting en inderdaad de weg is totaal verdwenen. Een grote shovel ligt ook al in de rivier beneden, maar en wordt druk gewerkt om de boel weer vrij te krijgen. We gaan weer gezellig op de thee bij de wegwerkers.

De weg Yusufeli İspir is zeldzaam mooi, maar door de vele regen van de afgelopen tijd veel rotsblokken op de weg, waar we zigzaggend omheen moeten. Opvallend zijn de schitterende kleuren in de bergen, variërend van bruin en geel tot rood.

 

Vanaf nu nemen we steeds een stuk kustweg waar we vaak groepjes dolfijnen zien srpingen, dan weer een rondje binnenland. Wat opvalt is dat steeds aan de kust de bewolking toeneemt, terwijl het binnenland mooi weer heeft. De Zwarte Zeekust staat ook bekend om de vochtige lucht, vandaar ook de theeplantages. Hier zijn ook vele honderden vierkante kms. hazelnootplantages, waar vooral op de oudere en verwaarloosde plantages verschillende soorten orchideeën voorkomen.

theeplantage

 

In Trabzon bezoeken we de Aya Sofya [13e eeuwse Byzantijnse kerk met mooie fresco’s]. En natuurlijk gaan we naar het Sumela klooster bij Maçka, dat prachtig tegen de rotsen in een zeer groene omgeving gelegen is. De fresco’s op de wanden en plafonds van de kerkmuren zijn werkelijk schitterend.

We nemen de route Kelkit, Giresun, Ordu [een binnenlandpiste naar] Fatsa, Ünye, Niksar, Ladik, Samsun. Onderweg bij het water tappen langs de kant, stopt een keer een luxe auto met chauffeur. De man achterin was zeer geïnteresseerd in ons doen en laten en ervaringen met Turkije. Hij bleek  ‘the governer of the district’ te zijn. Ik zie in Nederland de commissaris van de koningin nog niet zo gauw stoppen om aan een paar toeristen te vragen hoe het gaat! En dit is ons een paar keer overkomen.

Bij Bafra ten n.w. van Samsun brengen we enkele dagen door in de delta van de  Kızılırmakrivier. Natuurlijke moerasbossen, duingebieden met nog enkele wilde dromedarissen, moerassen en veel vogels zoals o.a. kleine zilverreigers, ibissen en  zwarte ooievaars. Op de uitgestrekte grasvlaktes kuddes runderen, die ons ’s nachts wakker maken door tegen de camper te schurken.

Safranbolu

 

We trekken verder de mooi beboste Zwarte Zeekust langs en gaan via Kastamonu naar Safranbolu, de beroemde plaats met zijn vele [gerestaureerde] Osmaanse woningen, de zgn. konaks.

In Devrek, bekend vanwege zijn onbreekbare wandelstokken, bezoeken we het wandelstokkenfabriekje waar mannen de stokken aan het snijden en bewerken zijn.

Via Adapazarı waar je nog steeds herinnerd wordt aan de grote aardbeving van enkele jaren geleden, gaan we naar İstanbul. Deze keer nemen we de noordelijke brug over de Bosporus om vandaar binnendoor terug te rijden naar Edirne en de grens. Het is eind mei.

 

Balkan

Op het stukje niemandsland tussen de Turkse en Bulgaarse grens kun je heel goedkoop tanken. € 0,53. Het is ons niet duidelijk of dit op de heenreis ook kan, we wisten het toen in elk geval nog niet. Dezelfde weg naar Sofija, maar deze keer dus dwars door de stad. Helaas rijden onze vrienden door een diep gat, waardoor de auto beschadigd raakt en we een garage op moeten zoeken [en dat natuurlijk op zaterdag]. We brengen 3 dagen door in Sofija dat een mooie stad blijkt en overnachten op de parkeerplaats bij de garage!

Dinsdag konden we verder naar Niş in Servië waar we overnachtten op de parkeerplaats van het Motel Nias. Het is van beide kanten van de snelweg te bereiken en bij het motel is [gewapende] bewaking.

We blijven op de snelweg tot Pojate en buigen dan af naar Kruševac en Kraljevo. Daar gaan we naar het mooie klooster Žiča.

klooster Žiča

 

We overnachten in de buurt van een klein tankstation en passeren de volgende dag de grens met Montenegro. Dit is geen internationaal erkende grens, maar de Serven en Montegrenijnen beschouwen  hem wel degelijk als grens met alle controles die daarbij horen.  Tussen de 2 grenzen ligt ook een behoorlijk stuk niemandsland.

In Montenegro is tot onze verrassing de euro het wettig betaalmiddel. Montenegro is een land met veel natuurschoon, heel groen, met prachtige bergen, kloven en rivieren en een vriendelijke bevolking. Ons eigenlijke doel was de rivier de Tara, in het noorden van Montenegro, die door een enorme kloof stroomt en in de bovenloop helemaal niet toegankelijk is. We overnachten op een alpenwei. Bij het klooster Morača komen we weer op de doorgaande weg. Dit nog bewoonde klooster is zeer de moeite waard met hele mooie fresco’s op alle wanden en plafonds van de kerk en kapel.

Tara

 

kapel bij het klooster Morača

 

Voorbij Podgorica [het oude Titograd] vinden we een heel leuke overnachtingsplek in het kleine dorpje Vranjina aan een inham van het Skadarsko Jezero [het grootste Balkanmeer].

De volgende dag gaan we naar de Baai van Kotor. We drinken koffie op een terrasje aan de haven om mijn verjaardag te vieren en onze honden nemen een duik in de zee. Helaas zitten ze onder de teer als ze eruit komen! Meegenomen garagezeep blijkt wonderen te doen, maar we zijn een hele poos zoet. ’s Avonds vieren we mijn verjaardag nog eens uitgebreid op onze overnachtingsplek aan het water in Kotor, na een prachtige tocht over de Lovčen pas, met schitterende vergezichten op de baai van Kotor.

baai van Kotor

 

het oude stadsgedeelte van Dubrovnik

 

We doen verder het prachtige [ na de oorlog weer gerestaureerde] Dubrovnik in Kroatië nog aan en maken een omweg via Bosnië om in Mostar de nieuw opgebouwde brug [Stari Most] te bekijken. Nog veel sporen van de oorlog hier; in puin geschoten gebouwen en kogelgaten in huizen etc.

We overnachten op een parkeerplaats vlakbij de brug en hebben het geluk een jongen van de 20 m. hoge brug af te zien springen onder toeziend oog van een juichende menigte.

Stari Most in Mostar

 

We nemen de oostelijke weg langs de Bosnische grens in Kroatië en ook hier nog veel sporen van oorlogsgeweld. Het geeft ons een heel dubbel gevoel. In sommige dorpen is de helft van de huizen leeg en uitgebrand, in huizen ernaast wonen gewoon mensen. Je kunt goed zien dat hier systematisch een bepaalde bevolkingsgroep verdreven is. Ook onderweg nog regelmatig waarschuwingsborden voor mijnen, die nog niet opgeruimd zijn.

Na nog wat dagen in de Alpen rond gehangen te hebben, wordt het tijd om naar huis te gaan.

We kunnen terugkijken op een fantastische reis, waarop we veel bijzondere dingen gezien hebben. Voor de liefhebber voeg ik nog lijsten bij met de verschillende waargenomen soorten vogels en orchideeën.

Misschien gaan we  volgend jaar weer naar Turkije, evt. met een bezoek aan noord Cyprus en dan het zuidelijke gedeelte van Syrië en Jordanië.

 

Mollie Merkx en Leo Derksen

e-mail:

mollieleo@gmail.com

of

leomollie@gmail.com

 

 

Waargenomen vogels Turkije – Syrië – Balkan maart t/m juni 2005

 

fuut                                         kievit                                      gekraagde roodstaart

roodhalsfuut                          sporenkievit                          tapuit

dodaars                                 wulp                                       blonde tapuit

roze pelikaan                        tureluur                                   izabeltapuit

kuifaalscholver                      oeverloper                             woestijntapuit

aalscholver                            dunbekmeeuw                      finsch’ tapuit

dwergaalscholver                 kokmeeuw                            rode rotslijster

roerdomp                              geelpootmeeuw                   blauwe rotslijster

wouwaapje                            armeense meeuw                merel

ralreiger                                 zilvermeeuw                          kleine karekiet

grote zilverreiger                  kleine mantelmeeuw            cetti’s zanger

kleine zilverreiger                 visdief                                    gestreepte prinia

blauwe reiger                        zwarte stern                          kleine zwartkop

purperreiger                          witvleugelstern                      rüppells grasmus

zwarte ibis                             rotsduif                                  orpheus’ grasmus

ooievaar                                turkse tortel                           provençaalse grasmus

zwarte ooievaar                    zomertortel                            grauwe vliegenvanger

flamingo                                palmtortel                              rouwmees

wilde zwaan                          koekoek                                koolmees

casarca                                 steenuil                                  pimpelmees

wilde eend                            dwergooruil                           winterkoning

krakeend                               bosuil                                     waterspreeuw

zomertaling                           alpengierzwaluw                   klapekster

kuifeend                                gierzwaluw                            kleine klapekster

tafeleend                               ijsvogel                                  grauwe klauwier

slangenarend                        smyrnaijsvogel                      roodkopklauwier

aasgier                                  hop                                         maskerklauwier

bruine kiekendief                 bijeneter                                vlaamse gaai

blauwe kiekendief                scharrelaar                            ekster

steppekiekendief                 groene specht                      alpenkraai

sperwer                                 syrische bonte specht          roek

buizerd                                  veldleeuwerik                        bonte kraai

steppebuizerd                      kuif/theklaleeuwerik             kauw

arendbuizerd                        strandleeuwerik                    raaf

dwergarend                          temmincks strandleeuw.      wielewaal

steenarend                            rotszwaluw                            spreeuw

schreeuwarend                     huiszwaluw                            sneeuwvink

steppearend                         roodstuitzwaluw                    spaanse mus

sakervalk                               boerenzwaluw                       huismus

torenvalk                                graspieper                            kneu

kleine torenvalk                    wittte kwikstaart                    sijs

aziatische steenpatrijs         grote gele kwikstaart           putter

zwarte frankolijn                    balkankwikstaart                  grauwe gors

porseleinhoen                       arabische buulbuul               geelgors

waterhoen                             nachtegaal                            zwartkopgors

meerkoet                               rosse waaierstaart               ortolaan

steltkluut                                roodborst                              rietgors

vorkstaartplevier                   roodborsttapuit                     vink

kleine plevier                        zwarte roodstaart                 europese kanarie

 

 

Waargenomen orchideeen Turkije – Syrië – Balkan * maart t/m juni 2005

 

Platanthera bifolia                                                   Ophrys schulzei

Platanthera chloranta                                              Ophrys omegaifera

Neotinea maculata                                                  Ophrys iricolor

Dactylorhiza sambucina                                         Ophrys blithopertha

Dactylorhiza romana                                               Ophrys cinereophila

Dactylorhiza fuchsii  *                                              Ophrys sitiaca

Dactylorhiza incarnata *                                          Ophrys sicula

Dactylorhiza euxina var. euxina                             Ophrys lesbis

Dactylorhiza euxina var. markowitschii                 Ophrys umbilicata

Dactylorhiza flavescens                                          Ophrys levantina

Dactylorhiza osmanica                                           Ophrys bornmuelleri of ziyaretiana ?

Gymnadenia conopsea                                          Ophrys transhyrcana

Anacamptis pyramidalis                                         Ophrys reinholdii

Barlia robertiana                                                     Ophrys mammosa

Serapias feldwegiana                                            Ophrys caucasica

Serapias levantina                                                  Ophrys caucasica x Ophrys oestrifera

Serapias orientalis ssp. carica                              Ophrys oestrifera

Serapias bergonii                                                   Ophrys ferrum-equinum

Serapias politisii                                                     Ophrys labiosa

Serapias cordigera                                                 Oprhys cilicica

Cephalanthera damasomium                                Ophrys apifera

Cephalanthera longifolia                                        Ophrys heterochila

Cephalanthera epipactoides                                 Ophrys heterochila x Ophrys oestrifera

Cephalanthera kurdica                                           Ophrys tenthredinifera

Limodorum abortivum

Listera ovata

Orchis papilionacea ssp. papilionacea

Orchis papilionacea ssp. heroica

Orchis morio ssp. morio

Orchis morio ssp. picta

Orchis syriaca

Orchis pinetorum

Orchis pallens

Orchis provincialis

Orchis anatolica

Orchis sezekiana ?

Orchis ustulata

Orchis tridentata

Orchis italica

Orchis simia

Orchis caucasica

Orchis purpurea

Orchis laxiflora