Werk in het duister

Op zoek

     Aankomst in het duister.

Uw auteur begon zijn hobby, zoals waarschijnlijk bij de meeste mensen puur toevallig. Jarenlang ging ik als klein kind met mijn ouders mee op familiebezoek. Als het dan laat werd, sukkelde ik als kleine in de auto lekker in slaap. Bij het passeren van de sporen bij Achel-Valkenswaard werd ik dan altijd even gewekt en dommelde dan weer verder. Totdat deze erop een dag niet meer waren. Op die leeftijd deed me dat uiteraard niet veel. Pas later begon ik me af te vragen waar die sporen gebleven waren. Het was 1993 en ook mij overkwam, wat in die tijd zovelen overkwam: ik raakte werkloos en moest de vele vrije tijd nuttig zien door te komen. Op een niet al te slechte dag besloot ik van die verdwenen sporen een onderzoekstochtje te gaan maken en daar kwam een pittige fietstocht van. Het nalopen van het traject in de hoop nog iets terug te vinden van een verdwenen spoorlijn, heeft me sindsdien nooit meer losgelaten.

Aankomst

Al die tijd had ik vlak langs een spoorlijn gewoond en behalve dat het een heerlijke plek was om rond te struinen, deed het me niets. Ineens realiseerde ik me dat die plek zomaar van de een op de andere dag kon verdwijnen. Toen ben ik begonnen met foto's te maken. Al die plaatsen waar ik met zoveel plezier rondgehangen had, probeerde ik zo goed mogelijk vast te leggen. Het kon zomaar ineens verdwenen zijn. Zie de fotoreportages van Budel en de spoorbruggen bij Neerpelt.
Nu zijn spoorlijnen aardig maar verkeer erop maakt het toch een stukje boeiender. Dus probeerde ik er te zijn als de trein langskwam. Het duurde lang en veel navragen eer ik erachter kwam dat het treinverkeer in die tijd al aardig aan het minimaliseren was. Uiteindelijk begreep ik dat er 's ochtends vroeg een erstrein aankwam bij de Zinkfabriek zo rond zes uur, die dan rond tien uur 's ochtends weer terugreed, tegelijkertijd kwam weer een nieuwe trein aan die rond twee uur 's middags weer terugreed. Vier passages dus als je op een juiste plek ging staan. Om een of andere reden trok de eerste passage me het meest. Dus was ik soms al heel vroeg uit de veren.

ronkende diesel

In het duister nog of de opkomende ochtend fietsend, ontdekt men de vertrouwde omgeving van een heel andere kant. De straten zijn nog leeg, de huizen nog duister. De 24-uurs economie was nog geen feit. Af en toe worden in een huis de lichten ontstoken en of komt op een oprit een auto brommend tot leven. Voeg daarbij de heerlijk frisse lucht 's ochtends en daarmee had je een sluitende verklaring waarom ik niet meteen afhaakte met mijn hobby. Zo vroeg buiten was alles nog stil en had ik het rijk alleen. Nouja bijna alleen. Eenmaal aangekomen bij een mooie fotoplek, begon het wachten. De eerste keer leerde ik meteen dat de tijden van zes uur en tien uur met een korreltje zout genomen moesten worden, het waren tijden bij benadering. Een half uurtje later was niet uitzonderlijk, of erger nog een half uurtje eerder. Soms stond ik voor niets te wachten omdat de trein al was geweest. Maar als hij dan kwam was het een indrukwekkende ervaring.  Stelt U zich voor: Het is schemerduister om U heen. De horizon beginnt al te verkleuren en de geluiden van de natuur om U heen duiden erop dat er van alles aan het ontwaken is. Vogels die zich voor die tijd stilhouden, laten nu af en toe hun klanken horen. Een grote valk vliegt voorbij, op zoek  naar zijn ontbijt.

Op zoek naar ontbijt           Zonsopgang

Ergens slaat in een huis de wekkerradio aan en begint zachtjes te spelen, een kraan wordt opengedraaid als iemand zijn toilet gaat maken. Het is zo stil dat dit soort geluiden makkelijk honderd meter ver dragen. Deuren gaan open en enige tijd later slaat een autodeur dicht . Het starten van de motor lijkt een donderend geraas dat alle geluiden overstemt en wegdrukt. Overdag zou het U niet opvallen, maar in dat halflicht tussen nacht en dag, is het een belevenis op zich. Gelukkig rijdt de auto weg en wordt alles weer stil.

Licht      Lichtjes

Dan een geluid in de verte. Gerommel. Een Dieselmotor van iets groots. geeft aan dat er iets aankomt. En aan de horizon is duidelijk iets aan het gebeuren. Het ene moment is er nog niets te zien. En dan zijn er lichtjes .
Gestaag neemt het gerommel toe. Gestaag worden de lichtjes feller. Iets groots komt dichterbij. De ochtendtrein van 06:00hr komt eraan. Een heerlijk gevoel van spanning overvalt je. Je bent niet voor niets gekomen. Hij is er. Hij komt eraan. En? Hoe zullen de foto's gaan worden. Statief staat erbij, want uit de hand schieten is niet mogelijk bij deze duisternis. Dus elke plaat moet je calculeren. Hoe maak ik hem? In het donker controleer je het toestel nog vlug eens. En maakt er nog maar eentje extra. Just in case. Dat levert wisselvallige resultaten op.  Een sluitertijd van meerdere seconden en terwijl de camera klikt, laat je het taferel op je inwerken.

Felle lichten      Iets groots komt aan

Bij de Overweg houdt de trein halt. De machinist stapt uit en meldt zich bij de treinleider. Dit alles duurt een minuutje of wat. Ondertussen schiet ik mijn plaatjes en hoop dat het wat wordt. Op deze pagina ziet u eigenlijk meerdere sessie's . Linksboven een serie die gemaakt werd toen de klassieke beveiliging nog bestond. Helaas van nogal povere kwaliteit. Daarom houden we afbeeldingen klein. De serie in het midden werd gemaakt toen men bezig was met het ombouwen van klassiek naar moderne beveiliging. Let maar op de losliggende rails naast de hoofdrijbaan.

Losliggende rails      Streep

De loc is de overweg voorbij (let op de losse rails die naast de baan liggen, de ombouw is nog niet gereed) en kan nu eindelijk weer een beetje vaart maken. Helaas kan het fototoestel dit niet aan en zorgen vijf seconden sluitertijd ervoor dat de trein op de foto een grote vage streep verwordt. Toch blijft het een meer dan indrukwekkende ervaring om die grote machine zo in het duister te zien en voelen passeren.

     Overweg Passage Budel-Dorplein 1995. Rinkelende bellen.

Voor de mensen die langs de spoorlijn wonen, is het passeren van de treinen routine. Nacht of niet: als de bellen gaan rinkelen, weet men dat er een trein aan komt. Een vertrouwd geluid en geen reden om op te staan. Maar niet voor uw auteur. Als hij nog niet sliep, of alweer wakker was en de bellen rinkelden, hing hij uit het raam. Een passerende trein was voor hem iets spannends. Dat gevoel is ook nooit meer weggegaan. Later stond hij zelf naast de baan met het fototoestel gereed in de hoop iets van de sfeer vast te kunnen leggen.

Duisternis 1      Duisternis 2

Hier zien we een passage van de overweg bij Budel-Dorplein. Ergens in 1995. De juiste dag is niet langer bekend. Laat in het jaar in ieder geval, want 's ochtends is het al pikdonker. Links zien we de 5100-loc brommend stilstaan bij de overweg. Net buiten beeld staat de machinist bij de meldpaal, toestemming vragend aan de controle-kamer. Rechts is de toestemming verleend en steekt de trein donderend de spoorweg over. De trein komt enkele minuten later aan bij de Zinkfabriek met een verse lading zinkerts, wat later wordt alles wakker en een nieuwe dag vangt aan.


Het spreekt vanzelf dat fotograferen in het duister destijds geen sinecure was en slechts weinig geslaagd materiaal opleverde. In het halflicht ging het al veel beter en ik nodig u graag uit deze gaan te bekijken op deze pagina's.


Hoofdmenu