genhome.gif (2335 bytes)




 

 

Grafsteen Willem Passtoors

Restauratie juli-november 2006


M
et de bouw van de nieuwe St. Trudokerk te Zundert in 1927 is ook een deel van het oude kerkhof geruimd. Het familiegraf van Willem Passtoors is toen helaas ook verdwenen. Dit moet echter pas nŠ 1952 zijn gebeurd, aangezien er uit dat jaar nog een paar foto's van het graf bewaard zijn gebleven (zie fotoīs onderaan deze pagina). Het familiegraf bestond uit drie naast elkaar gelegen grafzerken. De grafsteen van Willem Passtoors werd geflankeerd door die van zijn echtgenote en die van zijn jonggestorven dochter Elisabeth. De grafstenen van de laatste twee zijn verloren gegaan, maar die van Willem Passtoors is bewaard gebleven. Tot begin september 2006 bevond de zerk zich op de grond naast de zijmuur van de nieuwe kerk. De tand des tijd had zich echter laten gelden waardoor de steen sterk was verweerd en gedeeltelijk was beschadigd.

HIER RUST
HET STOFFELYK OVERBLYFSEL
VAN DEN HEER
WILLEM PASSTOORS
RIDDER DER ORDE VAN DEN
NEDERLANDSCHEN LEEUW
ONTVANGER VAN 'S RYKS BELASTINGEN
OUD-POSTMEESTER DER KONINKLYKE
PAARDENPOSTERY ENZ.
GEBOREN TE AMSTERDAM
DEN 9 SEPTEMBER 1784
EN OVERLEDEN TE GROOT-ZUNDERT
DEN 1 FEBRUARY 1859
R.I.P

Twee nazaten van Willem Passtoors, te weten Willem C.J. Passtoors te Eindhoven en Arthur Passtoors te Heiloo, hebben in juli 2006 het initiatief genomen de in slechte staat verkerende grafsteen van Willem Passtoors te laten restaureren. Enerzijds was met de restauratie natuurlijk een familiebelang gemoeid. Dit vanuit het perspectief van het behoud van dit monument van de stamvader voor navolgende generaties van de familie Passtoors. Anderzijds zou de gerestaureerde grafsteen een wat meer prominenter plekje kunnen krijgen binnen het cultureel erfgoed van Zundert, en met deze steen de betekenis van Willem Passtoors voor de vroeg negentiende eeuwse lokale geschiedenis van Zundert, waaronder zijn functies van paardenpostmeester en hoofdman van het St. Jorisgilde. De deplorabele staat waarin de grafsteen zich bevond, maakte dat de toevallige passant er achteloos aan voorbij ging. Door de restauratie zou de steen zeker meer publiekswaarde krijgen.

De opdracht voor de restauratie werd verstrekt aan Ellen Broens te Naarden (http://home.tiscali.nl/grafmonumenten/ellen.html). Onder haar verantwoording werd de restauratie in de maanden september en oktober vakkundig uitgevoerd door de Franeker Steenhouwerij ((http://www.defranekersteenhouwerij.nl/Index1.htm). De gerestaureerde steen is sinds donderdag 19 oktober 2006 weer zichtbaar bij de Sint Trudokerk te Zundert. De steen is door middel van een speciaal hiervoor geconstrueerd bevestigingsmechaniek tegen de zijmuur van de kerk opgehangen.

Een klein aantal afstammelingen heeft het initiatief genomen de restauratie financieel te ondersteunen. Zij zullen met naam (maar zonder het bedrag te vermelden) als initiatiefnemers in de betreffende documenten worden vermeld. Donateurs kunnen een bedrag van minimaal  Ä100,- overmaken op rekening 97.34.60.075 ten name van W.C.J. Passtoors te Eindhoven. In december 2006 ontvangen zij een financiŽle verantwoording.

In het logboek op deze pagina wordt verslag gedaan van het restauratieproject. Reacties aangaande dit project kunt u richten aan: W.C.J. Passtoors.
 


Donateurs restauratie

Overzicht van de donateurs die de restauratie van de grafzerk van Willem Passtoors financieel mogelijk maken in alfabetische volgorde van voornamen:

  • Ans Th.M. Honselaar-Passtoors

  • Arthur W. Passtoors

  • Huub M. Passtoors

  • Irene de Louweren-Passtoors

  • Jeannette C.C. Janssens

  • Lies M. Rapmund-Passtoors

  • Maaten J. Passtoors

  • Michiel A. Passtoors

  • Mildred Faulhaber

  • Sophia M.E. Dufour-Passtoors

  • Trees F.M.H. Passtoors

  • Willem C.J. Passtoors

Aangezien de restauratie achteraf nog vrij kostbaar is gebleken en wij om die reden nog lang niet uit de kosten zijn, zijn nieuwe donateurs nog steeds van harte welkom. Zij ontvangen in december 2006 een financiŽle verantwoording.

(bijgewerkt tot 12/12/2006)


Logboek restauratie
 

18 november 2006

Op de familiedag van zaterdag 18 november werd door het gezelschap van de circa 50 belangstellenden, waaronder een groot aantal directe nazaten van Willem Passtoors, een bezoek gebracht aan de gerestaureerde grafsteen. Iedereen kon nu met eigen ogen het prachtige resultaat van de restauratiewerkzaamheden van de afgelopen twee maanden bewonderen.

 

 

De gerestaureerde grafsteen van Willem Passtoors tegen de zijgevel van de St. Trudokerk te Zundert.

 

19 oktober 2006

Eindelijk is het zover! Op dinsdag 17 oktober kregen wij bericht dat de gerestaureerde steen op donderdag 19 oktober door de Franeker Steenhouwerij naar Zundert zou worden teruggebracht. Kort na het middaguur werd de operatie in gang gezet. Namens de familie was W.C.J. Passtoors aanwezig bij de uitvoering van de activiteiten. In overleg met de heer G. van Haaren van het bestuur van de R.K. Kerk St. Trudo was al eerder de precieze locatie voor de plaatsing bepaald en op aanwijzing van W.C.J. Passtoors werd de steen middels een speciaal hiervoor geconstrueerd bevestigingsmechaniek tegen de zijmuur van de kerk opgehangen.

Het resultaat mag er wezen: de steen is naar ons idee werkelijk subliem gerestaureerd en ook de nieuwe plek is zowaar erg goed gekozen waardoor de aanblik nu niet alleen oogverblindend mooi is, maar de steen ook heeft opgewaardeerd van een vervallen grafsteen tot een bewonderenswaardig monument. Wij kunnen alleen maar hopen dat de grafsteen nu weer voor langere tijd is behouden voor het cultureel erfgoed van Zundert en de toekomstige generaties van afstammelingen van Willem Passtoors.

 

Donderdag 19-10-2006: de gerestaureerde grafsteen is terug bij de R.K. Kerk St. Trudo te Zundert.

 

9 oktober 2006

 

In een vergevorderd stadium van het restauratieproces in de werkplaats bij de Franeker Steenhouwerij.

 

27 september 2006

Medio oktober zullen de restauratiewerkzaamheden zijn afgerond, waarna de steen weer naar Zundert wordt gebracht, alwaar deze tegen de zijmuur van de kerk zal worden bevestigd. De familie Passtoors zal medio november te Zundert bijeenkomen om het gerestaureerde grafmonument te bezichtigen. Voor deze dag zal een programma worden opgesteld waarin mogelijk nog een aantal andere activiteiten wordt opgenomen. Belangstellenden kunnen zich vůůr zaterdag 28 oktober wenden tot: A.W. Passtoors. Eind oktober/begin november zal de definitieve datum voor de bijeenkomst in november worden vastgesteld waarna aan de deelnemers een uitnodiging zal worden verstuurd. Meer informatie over deze familiedag kunt u hier vinden.

19 septemer 2006

Van Ellen Broens (http://home.tiscali.nl/grafmonumenten/ellen.html) de definitieve opdrachtbevestiging ontvangen waarbij rekening is gehouden met het ophangen van de steen tegen de zijmuur van de kerk. Het restauratiewerk zal bestaan uit:

  • Aan de achterzijde bevestigen van een raamwerk met haken

  • Gebroken delen en haarscheuren inlassen met injectielijm

  • De bestaande, slecht leesbare, inscriptie leesbaar maken

 

 

Restauratie grafsteen Willem Passtoors bij de Franeker Steenhouwerij.

 

Restauratie grafsteen Willem Passtoors bij de Franeker Steenhouwerij.

 

Restauratie grafsteen Willem Passtoors bij de Franeker Steenhouwerij.

 

6 september 2006

Woensdagmiddag 6 september wordt de grafsteen opgehaald door de Franeker Steenhouwerij (http://www.defranekersteenhouwerij.nl/Index1.htm), in aanwezigheid van de de heer G. van Haaren van St. Trudo Kerkbestuur en de heer W.C.J. Passtoors. De pick-up auto kan de zerk op voldoende afstand naderen en het overtakelen in de laadbak verloopt geheel naar wens.

 

De grafsteen wordt op de pick-up auto getakeld en naar Friesland getransporteerd (06-09-2006).

 

5 september 2006

Opeens gaat alles heel erg snel. Met de Franeker Steenhouwerij wordt afgesproken dat de grafsteen op 06-09 om circa. 13:00 uur zal worden opgehaald. Afgesproken wordt dat in ieder geval de heren G. van Haaren en W.C.J. Passtoors bij het ophalen van de steen aanwezig zullen zijn. W.C.J. Passtoors brengt A.W. Passtoors op de hoogte van dit goede nieuws, die op zijn beurt nog diezelfde avond de heemkundige kring hiervan in kennis stelt.

29 augustus 2006

Op 29-08 vond overleg plaats in de pastorie (nu rijksmonument en van 1836 tot 1847 eigendom en woonhuis van de Passtoors familie) van de St. Trudo kerk met de heer G. van Haaren, binnen het Kerkbestuur verantwoordelijk voor deze kwestie, over de uitvoering van onze plannen. Het overleg werd gedeeltelijk bijgewoond door Pastoor drs. F.M. Verheye, voorzitter van het Kerkbestuur. Beiden spraken hun steun uit om dit initiatief te doen slagen.

Het kerkbestuur is akkoord dat de gerestaureerde steen weer op een prominente plaats wordt teruggezet op haar begraafplaats. W.C.J. Passtoors (Pasteurlaan 39, 5644 JB te Eindhoven) wordt in het gravenregister ingeschreven als contactpersoon voor dit grafmonument.

Er is een uitgesproken voorkeur voor het plaatsen van de gerestaureerde steen tegen de vooruitstekende muur naast het Van Lanschot monument op een halve meter boven de grond. Indien onmogelijk dan kiezen wij voor het schuin aflopend stellen een meter van de voorgestelde plek op de grond. Eerste reden is de aanwezigheid van kolossale bomen die zich uitstrekken tot het dak van de kerk en een enorme vervuiling en groene aanslag veroorzaken. Het telkens reinigen van de grafsteen zal de kwaliteit van de letters niet bevorderen. Voorbeeld is het gerestaureerde Van Lanschot grafmonument. De horizontale grafstenen zijn nu al na twee jaar gegroend en nauwelijks leesbaar, terwijl het duidelijk gerestaureerde verticale deel er uitstekend en goed leesbaar voor alle passanten bij staat. Tweede reden is dat de steen voor iedere passant op korte afstand duidelijker zichtbaar is dan op de grond achter het groene hegje dat de toegangsweg naar de begraafplaats van de gereserveerde ruimte naast de kerk scheidt. De haalbaarheid van verticale plaatsing wordt op verzoek van Ellen Broens op 06-09 door de steenhouwer ter plaatse beoordeeld en heeft indien haalbaar mogelijk consequenties voor de lopende offerte.

Augustus 2006

Voor de restauratie van de grafsteen is naar aanleiding van een artikel in Trouw d.d. 11-08 advies ingewonnen bij Ellen Broens te Naarden (http://home.tiscali.nl/grafmonumenten/ellen.html). Op basis van de door ons verstrekte gegevens (status quo notitie van 03-08 met foto) berichtte zij ons dat restauratie zeer wel mogelijk was om de steen voor de komende meer dan 100 jaar te behouden. Daarmee verviel voor ons de tweede optie: het laten vervaardigen van een identieke deksteen te plaatsen op de oude steen.

Het voorstel van Ellen Broens was de steen naar Friesland te brengen, alwaar de restauratie door de Franeker Steenhouwerij (http://www.defranekersteenhouwerij.nl/Index1.htm) succesvol kon worden uitgevoerd, waarbij de tekst weer leesbaar wordt zonder inkleuring van letters. De formele offerte van 24-08 gebaseerd op schuin aflopend terug plaatsen van de grafsteen op betonfundering 4 cm boven het maaiveld op 29-08 ontvangen.

31 juli 2006

Op basis van een voor dit doel zo goed en zo volledig als mogelijk samengestelde verzendlijst wordt door A.W. Passtoors, mede namens W.C.J. Passtoors, een e-mail verstuurd naar (bekende) nazaten van Willem Passtoors, leden van de heemkundige kring, de gemeente Zundert en nog een aantal andere belanghebbenden waarin het voornemen wordt uitgesproken om de grafsteen van Willem Passtoors te laten restaureren. Tevens wordt hierin gesteld dat verdere informatie over het project zal worden gegeven via deze internetsite en dat men zich voor vragen en opmerkingen kan wenden tot W.C.J. Passtoors.

Juli 2006

Door W.C.J. Passtoors te Eindhoven wordt onderzocht welke mogelijkheden er bestaan om de grafsteen te restaureren. Voor de restauratie van de grafsteen bestaat vooralsnog een tweetal opties:

  • Het schoonmaken, opschuren en het opnieuw inkleuren van de tekst, evenals het herstellen van de breukvlakken en het aanvullen van de ontbrekende delen. Het is op dit moment nog niet zeker of deze aanpak het beoogde resultaat zal opleveren, namelijk het in volle glorie terugbrengen van het monument. De steen en de daarop aanwezige inscriptie zijn namelijk inmiddels zodanig verweerd dat het nog maar de vraag is of de tekst dan weer voldoende leesbaar zal zijn. Dit laatste is voor het herstel een eerste voorwaarde. Het is namelijk alleen de tekst die de steen betekenis geeft aangezien de steen verder gespeend is van enigerlei versierselen. Eventueel zouden daarom te sterk afgesleten letters kunnen worden 'opgehaald'.
     

  • Het laten maken van een exact gelijkende replica. De hierop aangebrachte tekst kan dan weer voor lange tijd een blijvend eerbetoon worden aan Willem Passtoors. Het laten maken van een nieuwe steen betekent overigens pertinent niet dat de oude steen verloren mag gaan. Het ligt bij deze aanpak in de bedoeling de nieuwe steen als deksteen over het origineel te plaatsen, waardoor ook een verder verval van dit origineel een halt wordt toegeroepen.

De eerste optie heeft op dit moment duidelijk onze voorkeur omdat deze aanpak het meeste recht doet aan de authenticiteit van de steen. De haalbaarheid hiervan zal dan ook de komende maanden verder worden getoetst. Dit natuurlijk in samenspraak met alle belanghebbenden. In ieder geval dient instemming te worden verkregen van het Parochiebestuur van Rooms Katholieke kerk St. Trudo en de Heemkundige Kring de Drie Heerlijkheden Zundert Rijsbergen.

 

De grafsteen van Willem Passtoors in tegenwoordige staat.

. De grafsteen op zijn oorspronkelijke locatie. Foto augustus 1952.
. Het oude familiegraf van Willem Passtoors (midden). De linkerzerk is die van zijn echtgenote en de rechter die van dochter Elisabeth. Foto augustus 1952.


 

Laatst bijgewerkt:
19-12-2006

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

gotop_n.gif (1210 bytes)