Martinusparochie-'t Veld


 

 

 

 

 

 

 

 ST.MARTINUS     KERKGEBOUW     KERKHISTORIE     GESCHIEDENIS VAN DE DORPEN 

 

 

 

Home

Vieringen

Parochienieuws

Heraut-archief

Adressen

In Memoriam

Foto's

Boeken van Theo

Links

                                                                                           

Het orgel


     Fotografie Hanneke Verkleij


Er werd ook een orgel geplaatst, kennelijk het instrument dat in de oude kerk had gestaan, want er is een rekening van de firma Ypma uit Alkmaar waarop vermeld staat dat men het oude orgel uit elkaar genomen en in de nieuwe kerk geplaatst heeft voor f 75,-! Maar al gauw wilde men het vervangen door een nieuw orgel. Daarvoor had men al in 1868 een orgelfonds gevormd dankzij giften van de parochianen.

In 1871 was er voldoende geld binnen en kon de firma Ypma voor de somma van f 4.050,- een mechanisch orgel plaatsen met twee klavieren en achttien registers. De houten kast om het orgel (met zijn prachtige voorfront) werd voor f 2000,- vervaardigd door de inmiddels bekende firma van de preekstoel en de communiebank uit Den Bosch, de firma Veneman. Op de drie torens van het orgel staat een fraaie beeldengroep, voorstellende in het midden David met de harp en aan weerszijden een engel. Samen voor ruim 6000 gulden had men toen vanaf 12 december 1871 een schitterend orgel.

Vijftig jaar later was het orgel aan herstel toe. Het bleek een grondig herstel te moeten worden, want in een brief van 4 juni 1926 werd door de opvolgers van de firma Ypma, Jos Vermeulen en zijn medewerkers, geadviseerd om van het mechanische systeem over te stappen op een pneumatisch, dat ‘beter’ en meer eigentijds was.

Dit advies werd opgevolgd en in 1926 werd het orgel grondig verbouwd. Tegelijkertijd verdween er aan weerszijden een stuk van de koorzolder die oorspronkelijk over de hele breedte van de kerk was gesitueerd. Zo verkreeg men een betere lichtinval beneden in de kerk. Om toch voldoende ruimte voor de zangers te creëren werd het orgelfront naar achteren geplaatst en kwam het binnenwerk van het orgel in de toren terecht. Dat daardoor minder ruimte voor de orgelpijpen overbleef loste men op door vier hoger klinkende registers te verwijderen (de Quint 3’, de Octaaf 2’, de Mixtuur en de Cornet). Twee registers (de ‘tongwerken’) werden vervangen door een nieuwe trompet en een hobo. Het geluid werd door dit alles wel minder, maar het voordeel was dat er niet alleen een heel modern orgel stond, maar dat ook de organist nu zowel het zangkoor als het priesterkoor kon zien omdat de claviatuur in een vrijstaand meubel vóór het orgel kwam te staan.

Weer vijftig jaar later, in 1976, werd er geconstateerd dat het orgel opnieuw aan restauratie toe was. Met name het eiken pijpwerk moest grondig hersteld worden. Uiteindelijk is dat in 1983-1984 geschied voor de somma van f 55.000,-.  Het grootste deel van dit geld werd bijeen gehaald door middel van een loterij, die onder de toepasselijke leuze: 'Speel mee met het orgel' f 30.460,- opleverde.

Met enkele aanpassingen erbij kon men nu zeggen dat het orgel door deze restauratie in een betere toestand verkeerde dan indertijd in 1926. Met name de fluitregisters zijn volgens de kenners het pronkstuk van het orgel. Het verzekerde bedrag bedroeg daarna  f 315.600,-. Met een feestelijk concert op 6 mei 1984 werd door organist Jan Raas, professional op dit gebied en oud-plaatsgenoot, het gerestaureerde orgel weer in gebruik genomen.

Dat in 1926 vier registers uit het orgel zijn weggehaald betekende dat een belangrijk deel van de sprankelende klank van het instrument verloren ging, en dit verlies bleef toch knagen. In 2006 zijn verkenningen begonnen naar de mogelijkheden tot restauratie, met als resultaat in 2009 dat orgelbouwer Pels & Van Leeuwen uit ’s-Hertogenbosch in de beperkte ruimte achter het orgelfront alle vier verdwenen registers terug wist te plaatsen. Bovendien kon hij het pedaalwerk met drie registers verrijken. De kosten van al deze werkzaamheden bedroegen ca. € 70.000,-. Dit geld is in twee jaar bijeengesprokkeld, waarbij o.a. aan parochianen de mogelijkheid werd geboden orgelpijpen te adopteren.

Tijdens een feestelijke viering op zondag 6 september 2009, waarbij het Gemengd Koor ‘Sint Caecilia’ zich niet onbetuigd liet, vond de inspeling van het orgel door Ton Janssen plaats. Na een bewogen geschiedenis van bijna 140 jaar staat het orgel nu weer in volle glorie in de Martinuskerk en biedt het zelfs meer gebruiksmogelijkheden dan in 1871!

 

Voor de volledigheid volgt hieronder de huidige dispositie van het orgel.

 

Manuaal I                   Manuaal II                     Pedaal

Bourdon        16’        Prestant                8’         Subbas        16’

Prestant           8’         Viola di Gamba    8’        Bourdon       8’

Salicionaal      8’         Bourdon              8’         Open Fluit    4’

Holpijp            8’         Salicet                  4’  

Octaaf             4’         Roerfluit             4’         Speelhulpen        

Fluit                4’         Speelfluit             2’         Tremulo

Quint              3’         Basson-Hobo       8’         I+II

Octaaf             2’                                                  P+I

Mixtuur        2-3-4 st                                            P+II

Cornet             4 st                                                I+II 16’

Trompet          8’                                                  I+I 4’                                           

                                                                             Vaste Combinaties          

Manuaalomvang   C – f 3                                 Automatisch Pedaal

Pedaalomvang       C – d1

   

 

       

        

 

 

 

 Bijgewerkt 200805