De geschiedenis van de Edese fotograaf

Cornelis Hartgers

De Meubelmaker
Op 27 oktober 1890 werd in het Drentse Hoogeveen Cornelis Hartgers geboren. Hij groeide op en leerde het vak van meubelmaker. Na zijn diensttijd bij het Vierde Regiment Veldartillerie in Leiden ging hij niet terug naar zijn geboortedorp maar werd conducteur op de "Blauwe Tram" die een verbinding onderhield tussen Leiden en Den Haag. Daar leerde hij Martha Klapwijk kennen, een kinderverzorgster in Voorburg. In 1914 brak de eerste wereldoorlog uit en moest hij weer onder de wapenen. Hij kwam als milicien kanonnier naar de veldartillerie te Ede. Vanwege de matige soldij die een vrijgezelle soldaat ontving besloten Martha en hij op 25 juni 1915 te gaan trouwen. Ze betrokken twee kamers bij Bram ten Ham aan de Molenstraat te Ede. Ook kreeg hij daar een schuur ter beschikking waar hij het vak van meubelmaker weer uit kon gaan oefenen. Tevens werd hij oppasser bij een officier van de veldartillerie. Een oppasser ontving naast zijn normale soldij ook geld voor ongeregeld werk. Hierdoor verbeterde zijn inkomsten enigszins. Vrijwel ongestoord gingen zo de mobilisatiejaren voorbij en in 1917 verhuisde Cornelis Hartgers naar de Grootestraat waar hij zijn meubelfabriek "De Nijverheid" vestigde. In de winkel verkocht hij naast de zelf vervaardigde meubels ook kinderwagens, vloerkleden en rookwaren. Na de mechanisatie van de meubelproductie in de twintiger jaren braken er zware tijden aan voor "De Nijverheid". De afzet van meubels stagneerde en Hartgers moest zijn meubelfabriek sluiten. De verkoop van tabaksartikelen ging echter door. Hij verkocht in 1922 de meubelfabriek en de daarbij behorende woning aan de Grootestraat. Hij kocht het er naast gelegen woon/winkelpand en vestigde daar zijn sigarenwinkel. De tabakswinkel kreeg de naam "GEJOMA". Dit waren de eerste twee letters van de namen van zijn drie kinderen, Geertine, Johan en Mary.

Corn. Hartgers 1890 - 1972Meubelfabriek "De Nijverheid"
Cornelis Hartgers 1890 - 1972Meubelfabriek "De Nijverheid" 1920

De fotograaf
Op zekere dag ontmoette Hartgers een oude bekende die destijds reiziger was voor de fotohandel. Deze spoorde hem aan om het vak van de toekomst uit te gaan oefenen en fotograaf te worden. Hartgers voelde daar wel voor. Hij startte met een tweedehands houten fototoestel, afkomstig van Mens, de toenmalige Edese fotograaf. Van Mens keek hij het vak af. Door goed op te letten hoe Mens zijn foto's maakte en ze vervolgens afdrukte leerde hij de kneepjes van het vak kennen. Cornelis Hartgers zou er later ťťn van de meest bekende Edese fotografen door worden. Hij was, naast fotograaf bij dorpsfeesten en evenementen, ook fotograaf voor de Edese politie. Van zijn foto's van Ede zijn een ontelbaar aantal ansichtkaarten gemaakt. Verzamelaars van oude ansichtkaarten, waaronder veel Edenaren, hebben nog steeds zijn foto's in bezit als verzamelobject.

De eerste files in Ede
Op een scherm, dat stond opgesteld in de etalage van zijn winkel, gaf Hartgers ťťnmaal per maand een voorstelling met een z.g. "toverlantaarn", de voorloper van de latere diaprojector. Deze voorstellingen hadden betrekking op actuele plaatselijke onderwerpen. De voorstellingen genoten zoveel belangstelling dat er voor de winkel verkeersopstoppingen ontstonden. De plaatselijke politieverordening maakte uiteindelijk een einde aan de toestroom van belangstellenden.

Grotestraat omstreeks 1930
De Grotestraat omstreeks 1930, links het pand van Corn. Hartgers

Jarenlang oefende hij in Ede zijn vak uit. Hij kreeg zelfs nog bekendheid door het opzetten van wild en gevogelte en was ook het adres waar men later hengelsportartikelen kon kopen. In 1963, tweeŽnzeventig jaar oud, stopte hij met zijn werk, verkocht de zaak en ging van zijn welverdiende rust genieten. Cornelis Hartgers overleed op 26 maart 1972, tweeŽntachtig jaar oud, bij zijn dochter Mary in Enschede.

homepage