Progesteron

 

 

Inleiding:

Progesteron; synoniem: pregn-4-ene-3,20-dione; Brutoformule C21H30O2

Engels: progesterone.

Reacties:

R02207  R02208  R02209  R02210  R02211  R02212  R02213  R02214
R02215  R02216  R02217  R02218  R02219

Pathway:

PATH: map00140  C21-Steroid hormone metabolism
PATH: hsa04080  Neuroactive ligand-receptor interaction

Enzymen:


1.1.1.145    1.1.1.149    1.3.1.23   1.3.1.30   1.3.99.6    1.14.13.54    1.14.15.4   1.14.99.4

1.14.99.9    1.14.99.10    1.14.99.14      
5.3.3.1



Progesteron, ook zwangerschapshormoon of corpus-luteumhormoon, geslachtshormoon dat gevormd wordt in de eierstok, de placenta en, ook bij de man, in de bijnierschors.

 

Functies:

Progesteron heeft ten doel de bevruchte eicel de beste mogelijkheden te verschaffen om uit te groeien tot een voldragen vrucht, o.a. voorbereiding van het baarmoederslijmvlies voor innesteling van het bevruchte ei.

Het hormoon wordt door de eierstokken vˇˇr de ovulatie in kleine hoeveelheden (3 Ó 5 mg per dag) en in de laatste 10 tot 12 dagen vˇˇr de menstruatie in hoeveelheden van ca. 20 Ó 30 mg per dag door het gele lichaam (= corpus luteum; zie eierstok) afgescheiden. Tijdens de zwangerschap wordt progesteron, althans bij de mens, in zeer grote hoeveelheden (tot meer dan 250 mg per dag) door de moederkoek (placenta) geproduceerd en waarschijnlijk in kleine hoeveelheden ook door de foetale bijnierschors.

Direct na een bevruchting brengt het progesteron ľ evenals trouwens na elke ovulatie zonder bevruchting ľ het slijm in de mond van de baarmoeder in zodanige toestand, dat zaadcellen er moeilijk doorheen kunnen dringen om een eventueel nog aanwezig ander ei te bevruchten; het remt via de hypothalamus en zo via de hypofyse de ovulatie door blokkering van de afgifte van LH (= lute´niserend hormoon) en voorkomt ook daardoor de mogelijkheid van een latere bevruchting van een eventueel tweede ei.

Progesteron prepareert het slijmvlies van de baarmoeder voor de innesteling van het bevruchte ei (nidatie), door het om te zetten van het proliferatiestadium in het secretiestadium van de menstruele cyclus (zie menstruatie), waarin veel voedingsstoffen vormende klieren voorkomen. Het door progesteron in het secretiestadium omgezette slijmvlies be´nvloedt ook de eventueel aanwezige zaadcellen (spermatozoa) op hun tocht door de baarmoeder en maakt hen geschikt om de eicel binnen te dringen. (Bij dieren bevorderen kleine hoeveelheden progesteron, naast oestrogene hormonen, het bronstgedrag, waardoor inseminatie en ovulatie gesynchroniseerd worden.)

Nadat een bevruchte eicel zich heeft ingenesteld, gaat het gele lichaam niet te gronde en blijft het progesteron uitscheiden, dat er nu voor zorgt dat er geen verdere follikels rijpen en geen eicellen vrijkomen en dat bovendien de reden is dat het slijmvlies op de innesteling van de eicel reageert door transformatie tot het zwangerschapsstadium (decidua).

Het vermindert ook de prikkelbaarheid van de spieren van de baarmoeder, waardoor voorkomen wordt dat de uitgroeiende vrucht als Ĺvreemd lichaamĺ onvoldragen wordt uitgestoten. Voor zover het de werkingen ter bescherming van de zwangerschap betreft wordt progesteron ook wel als gestageen aangeduid.

Tijdens de zwangerschap bevordert progesteron in samenwerking met oestrogene hormonen, prolactine, hydrocortison, insuline en schildklierhormoon de vergroting van de melkklieren, waarbij het vooral het klierweefsel doet uitgroeien; deze invloed is bij primaten waarschijnlijk kleiner dan bij andere dieren (o.a. runderen).

Progesteron veroorzaakt een geringe verhoging van de basaaltemperatuur (hierop is de temperatuurmethode om het moment van ovulatie te bepalen gebaseerd; zie periodieke onthouding). Het hormoon versterkt of remt de werking van oestrogenen afhankelijk van de concentraties van beide stoffen.

Progesteron wordt in de urine afgescheiden als pregnaandiol (hiervan wordt o.a. gebruik gemaakt om bijv. bij vruchtbaarheidsonderzoek vast te stellen of een ovulatie heeft plaatsgevonden).

Progesteron wordt op grote schaal synthetisch bereid, ook als halfproduct voor de bereiding van andere hormonen.


 

 

Terug naar hoofdmenu Hoofdmenu

 


 

Anti-Spam Knop. Schrijf het e-mail adres op, voordat u op de knop drukt