Remembering George Orwell
1903, June 25. - 1950, January 21.

Shooting an elephant

elephant olifant elephant2

From left to right:

Shooting an Elephant
first publication
in: New Writing. No.2, Autumn 1936.  p.1-7
Edited by John Lehmann
Published by Lawrence & Wishart, London, UK
Fenwick C.087

Een olifant omleggen
A collection of essays.
Dutch first edition. 1973.
Published by Uitgeverij De Arbeiderspers, Amsterdam, NL
Fenwick D.T.2a

Shooting an Elephant and other essays.
UK first edition. 1950.
Published by Secker and Warburg, London, UK
Fenwick D.3a

These essays have appeared in the following magazines: New Writing, Horizon, The Adelphi, Now, Polemic, Partisan Review and The Tribune.

Editor's note:
The first three of these essays were written between 1931 and 1936, the rest between 1945 and 1949. The pieces grouped together under the title "I Write As I Please" are a selection from a weekly column which George Orwell wrote for Tribune. Written under these conditions they cannot be considered in the same category as the other essays and have been included because of their charm and because they express ideas which he has not developed elsewhere.

Shooting An Elephant
A Hanging
How The Poor Die
Lear, Tolstoy and the Fool
Politics vs. Literature: An Examination of Gulliver's Travels
Politics and The English Language
Reflections On Gandhi
The Prevention of Literature
Second Thoughts on James Burnham
"I Write As I Please"


In Moulmein, in Lower Burma, I was hated by large numbers of people-the only time in my life that I have been important enough for this to happen to me. I was sub-divisional police officer of the town, and in an aimless, petty kind of way anti-European feeling was very bitter. No one had the guts to raise a riot, but if a European woman went through the bazaars alone somebody would probably spit betel juice over her dress. As a police officer I was an obvious target and was baited whenever it seemed safe to do so. When a nimble Burman tripped me up on the football field and the referee (another Burman) looked the other way, the crowd yelled with hideous laughter. This happened more than once. In the end the sneering yellow faces of young men that met me everywhere, the insults hooted after me when I was at a safe distance, got badly on my nerves. The young Buddhist priests were the worst of all. There were several thousands of them in the town and none of them seemed to have anything to do except stand on street corners and jeer at Europeans.
All this was perplexing and upsetting. For at that time I had already made up my mind that imperialism was an evil thing and the sooner I chucked up my job and got out of it the better. Theoretically-and secretly, of course-I was all for the Burmese and all against their oppressors, the British. As for the job I was doing, I hated it more bitterly than I can perhaps make clear. In a job like that you see the dirty work of Empire at close quarters. The wretched prisonershuddling in the stinking cages of the lock-ups, the grey, cowed faces of the long-term convicts, the scarred buttocks of the men who had been flogged with bamboos-all these oppressed me with an intolerable sense of guilt. But I could get nothing into perspective. I was young and ill-educated and I had had to think out my problems in the utter silence that is imposed on every Englishman in the East. I did not even know that the
British Empire is dying, still less did I know that it is a great deal better than the younger empires that are going to supplant it. All I knew was that I was stuck between my hatred of the empire I served and my rage against the evil-spirited little beasts who tried to make my job impossible. With one part of my mind I thought of the British Raj as an unbreakable tyranny, as something clamped down, in sæcula sæculorum, upon the will of prostrate peoples; with another part I thought that the greatest joy in the world would be to drive a bayonet into a Buddhist priest's guts. Feelings like these are the normal by-products of imperialism; ask any Anglo-Indian official, if you can catch him off duty.
One day something happened which in a round-about way was enlightening. It was a tiny incident in itself, but it gave me a better glimpse than I had had before of the real nature of imperialism-the real motives for which despotic governments act. Early one morning the sub-inspector at a police station the other end of the town rang me up on the 'phone and said that an elephant was ravaging the bazaar. Would I please come and do something about it? I did not know what I could do, but I wanted to see what was happening and I got on to a pony and started out. I took my rifle, an old .44 Winchester and much too small to kill an elephant, but I thought the noise might be useful in terrorem. Various Burmans stopped me on the way and told me about the elephant's doings. It was not, of course, a wild elephant, but a tame one which had gone "must". It had been chained up, as tame elephants always are when their attack of "must" is due, but on the previous night it had broken its chain and escaped. Its mahout, the only person who could manage it when it was in that state, had set out in pursuit, but had taken the wrong direction and was now twelve hours' journey away, and in the morning the elephant had suddenly reappeared in the town. The Burmese population had no weapons and were quite helpless against it. It had already destroyed somebody's bamboo hut, killed a cow and raided some fruit-stalls and devoured the stock; also it had met the municipal rubbish van, and, when the driver jumped out and took to his heels, had turned the van over and inflicted violences upon it.
The Burmese sub-inspector and some Indian constables were waiting for me in the quarter where the elephant had been seen. It was a very poor quarter, a labyrinth of squalid bamboo huts, thatched with palm-leaf, winding all over a steep hillside. I remember that it was a cloudy, stuffy morning at the beginning of the rains. We began questioning the people as to where the elephant had gone, and, as usual, failed to get any definite information. That is invariably the case in the East; a story always sounds clear enough at a distance, but the nearer you get to the scene of events the vaguer it becomes. Some of the people said that the elephant had gone in one direction, some said that he had gone in another, some professed not even to have heard of any elephant. I had almost made up my mind that the whole story was a pack of lies, when we heard yells a little distance away. There was a loud, scandalized cry of "Go away, child! Go away this instant!" and an old woman with a switch in her hand came round the corner of a hut, violently shooing away a crowd of naked children. Some more women followed, clicking their tongues and exclaiming; evidently there was something that the children ought not to have seen. I rounded the hut and saw a man's dead body sprawling in the mud. He was an Indian, a black Dravidian coolie, almost naked, and he could not have been dead many minutes. The people said that the elephant had come suddenly upon him round the corner of the hut, caught him with its trunk, put its foot on his back and ground him into the earth. This was the rainy season and the ground was soft, and his face had scored a trench a foot deep and a couple of yards long. He was lying on his belly with arms crucified and head sharply twisted to one side. His face was coated with mud, the eyes wide open, the teeth bared and grinning with an expression of unendurable agony. (Never tell me, by the way, that the dead look peaceful. Most of the corpses I have seen looked devilish.) The friction of the great beast's foot had stripped the skin from his back as neatly as one skins a rabbit. As soon as I saw the dead man I sent an orderly to a friend's house nearby to borrow an elephant rifle. I had already sent back the pony, not wanting it to go mad with fright and throw me if it smelt the elephant.
The orderly came back in a few minutes with a rifle and five cartridges, and meanwhile some Burmans had arrived and told us that the elephant was in the paddy fields below, only a few hundred yards away. As I started forward practically the whole population of the quarter flocked out of the houses and followed me. They had seen the rifle and were all shouting excitedly that I was going to shoot the elephant. They had not shown much interest in the elephant when he was merely ravaging their homes, but it was different now that he was going to be shot. It was a bit of fun to them, as it would be to an English crowd; besides they wanted the meat. It made me vaguely uneasy. I had no intention of shooting the elephant-I had merely sent for the rifle to defend myself if necessary-and it is always unnerving to have a crowd following you. I marched down the hill, looking and feeling a fool, with the rifle over my shoulder and an ever-growing army of people jostling at my heels. At the bottom, when you got away from the huts, there was a metalled road and beyond that a miry waste of paddy fields a thousand yards across, not yet ploughed but soggy from the first rains and dotted with coarse grass. The elephant was standing eight yards from the road, his left side towards us. He took not the slightest notice of the crowd's approach. He was tearing up bunches of grass, beating them against his knees to clean them and stuffing them into his mouth.
I had halted on the road. As soon as I saw the elephant I knew with perfect certainty that I ought not to shoot him. It is a serious matter to shoot a working elephant-it is comparable to destroying a huge and costly piece of machinery-and obviously one ought not to do it if it can possibly be avoided. And at that distance, peacefully eating, the elephant looked no more dangerous than a cow. I thought then and I think now that his attack of "must" was already passing off; in which case he would merely wander harmlessly about until the mahout came back and caught him. Moreover, I did not in the least want to shoot him. I decided that I would watch him for a little while to make sure that he did not turn savage again, and then go home.
But at that moment I glanced round at the crowd that had followed me. It was an immense crowd, two thousand at the least and growing every minute. It blocked the road for a long distance on either side. I looked at the sea of yellow faces above the garish clothes-faces all happy and excited over this bit of fun, all certain that the elephant was going to be shot. They were watching me as they would watch a conjurer about to perform a trick. They did not like me, but with the magical rifle in my hands I was momentarily worth watching: And suddenly I realized that I should have to shoot the elephant after all. The people expected it of me and I had got to do it; I could feel their two thousand wins pressing me forward, irresistibly. And it was at this moment, as I stood there with the rifle in my hands, that I first grasped the hollowness, the futility of the white man's dominion in the East. Here was I, the white man with his gun, standing in front of the unarmed native crowd-seemingly the leading actor of the piece; but in reality I was only an absurd puppet pushed to and fro by the win of those yellow faces behind. I perceived in this moment that when the white man turns tyrant it is his own freedom that he destroys. He becomes a sort of hollow, posing dummy, the conventionalized figure of a sahib. For it is the condition of his rule that he sllan spend his life in trying to impress the "natives", and so in every crisis he has got to do what the "natives" expect of him. He wears a mask, and his face grows to fit it. I had got to shoot the elephant. I had committed myself to doing it when I sent for the rifle. A sahib has got to act like a sahib; he has got to appear resolute, to know his own mind and do definite things. To come all that way, rifle in hand, with two thousand people marching at my heels, and then to trail feebly away, having done nothing-no, that was impossible. The crowd would laugh at me. And my whole life, every white man's life in the East, was one long struggle not to be laughed at.
But I did not want to shoot the elephant. I watched him beating his bunch of grass against his knees, with that preoccupied grandmotherly air that elephants have. It seemed to me that it would be murder to shoot him. At that age I was not squeamish about killing animals, but I had never shot an elephant and never wanted to. (Somehow it always seems worse to kill a large animal) Besides, there was the beast's owner to be considered. Alive, the elephant was worth at least a hundred pounds; dead, he would only be worth the value of his tusks, five pounds, possibly. But I had got to act quickly. I turned to some experienced-looking Burmans who had been there when we arrived, and asked them how the elephant had been behaving. They all said the same thing: he took no notice of you if you left him alone, but he might charge if you went too close to him.
It was perfectly clear to me what I ought to do. I ought to walk up to within, say, twenty-five yards of the elephant and test his behaviour. If he charged I could shoot, if he took no notice of me it would be safe to leave him until the mahout came back. But also I knew that I was going to do no such thing. I was a poor shot with a rifle and the ground was soft mud into which one would sink at every step. If the elephant charged and I missed him, I should have about as much chance as a toad under a steam-roller. But even then I was not thinking particularly of my own skin, only of the watchful yellow faces behind. For at that moment, with the crowd watching me, I was not afraid in the ordinary sense, as I would have been if I had been alone. A white man mustn't be frightened in front of "natives"; and so, in general, he isn't frightened. The sole thought in my mind was that if anything went wrong those two thousand Burmans would see me pursued, caught, trampled on and reduced to a grinning corpse like that Indian up the hill. And if that happened it was quite probable that some of them would laugh. That would never do. There was only one alternative. I shoved the cartridges into the magazine and lay down on the road to get a better aim.
The crowd grew very still, and a deep, low, happy sigh, as of people who see the theatre curtain go up at last, breathed from innumerable throats. They were going to have their bit of fun after all. The rifle was a beautiful German thing with cross-hair sights. I did not then know that in shooting an elephant one would shoot to cut an imaginery bar running from ear-hole to ear-hole. I ought, therefore, as the elephant was sideways on, to have aimed straight at his ear-hole; actually I aimed several inches in front of this, thinking the brain would be further forward.
When I pulled the trigger I did not hear the bang or feel the kick- 0ne never does when a shot goes home -but I heard the devilish roar of glee that went up from the crowd. In that instant, in too short a time, one would have thought, even for the bullet to get there, a mysterious, terrible change had come over the elephant. He neither stirred nor fell, but every line of his body had altered. He looked suddenly stricken, shrunken, immensely old, as though the frightful impact of the bullet had paralysed him without knocking him down. At last, after what seemed a long time-it might have been five seconds, I dare say-he sagged flabbily to his knees. His mouth slobbered. An enormous senility seemed to have settled upon him. One could have imagined him thousands of years old. I fired again into the same spot. At the second shot he did not collapse but climbed with desperate slowness to his feet and stood weakly upright, with legs sagging and head drooping. I fired a third time. That was the shot that did for him. You could see the agony of it jolt his whole body and knock the last remnant of strength from his legs. But in falling he seemed for a moment to rise, for as his hind legs collapsed beneath him he seemed to tower upwards like a huge rock toppling, his trunk reaching skywards like a tree. He trumpeted, for the first and only time. And then down he came, his belly towards me, with a crash that seemed to shake the ground even where I lay.
I got up. The Burmans were already racing past me across the mud. It was obvious that the elephant would never rise again, but he was not dead. He was breathing very rhythmically with long rattling gasps, his great mound of a side painfully rising and falling. His mouth was wide open-I could see far down into cavens of pale pink throat. I waited a long time for him to die, but his breathing did not weaken. Finally I fired my two remaining shots into the spot where I thought his heart must be. The thick blood welled out of him like red velvet, but still he did not die. His body did not even jerk when the shots hit him, the tortured breathing continued without a pause. He was dying, very slowly and in great agony, but in some world remote from me where not even a bullet could damage him further. I felt that I had got to put an end to that dreadful noise. It seemed dreadful to see the great beast lying there, powerless to move and yet powerless to die, and not even to be able to finish him. I sent back for my small rifle and poured shot after shot into his heart and down his throat. They seemed to make no impression. The tortured gasps continued as steadily as the ticking of a clock.
In the end I could not stand it any longer and went away. I heard later that it took him half an hour to die. Burmans were bringing dahs and baskets even before I left, and I was told they had stripped his body almost to the bones by the afternoon.
Afterwards, of course, there were endless discussions about the shooting of the elephant. The owner was furious, but he was only an Indian and could do nothing. Besides, legally I had done the right thing, for a mad elephant has to be killed, like a mad dog, if its owner fails to control it. Among the Europeans opinion was divided. The older men said I was right, the younger men said it was a damn shame to shoot an elephant for killing a coolie, because an elephant was worth more than any damn Coringhee coolie. And afterwards I was very glad that the coolie had been killed; it put me legally in the right and it gave me a sufficient pretext for shooting the elephant. I often wondered whether any of the others grasped that I had done it solely to avoid looking a fool.

dutch translation

In Moulmein, in Beneden Birma, werd ik gehaat door grote aantallen mensen-de enige periode in mijn leven dat ik daarvoor belangrijk genoeg was. Ik was er politieofficier en de anti-Europese gevoelens waren er zeer bitter, zij het op een doelloze en kleingeestige manier. Niemand had het lef een opstand te beginnen, maar een Europese vrouw die alleen de bazaars inging liep een goede kans dat iemand een kwak betelsap op haar jurk zou spuwen. Als politieman was ik een voor de hand liggend doelwit en ik werd gesard als het maar even veilig leek om dat te doen. Als een handige Birmees mij liet struikelen op het voetbalveld en de scheidsrechter (ook een Birmees) de andere kant op keek, klonk uit het publiek een afschuwelijk gelach op. Het was me meer dan eens overkomen. Ten slot te kreeg ik het behoorlijk op mijn zenuwen van de spottende gele gezichten van de jongemannen die ik overal ontmoette, van de beledigingen die me van op een veilige afstand werden nageroepen. De jonge boeddhistische priesters waren het ergst. Er waren er een paar duizend in de stad en allemaal schenen ze niets beters omhanden te hebben dan op straathoeken rondhangen en Europeanen honen.
Dit alles maakte me van streek en bracht me in de war. Want ik wist toen al dat het imperialisme een kwade zaak is, en hoe eerder ik mijn baan eraan gaf hoe beter. In theorie-en in het geheim, natuurlijk-was ik helemaal op de hand van de Birmezen en helemaal tegen hun onderdrukkers, de Engelsen. Ik kan waarschijnlijk niet duidelijk maken hoe bitter ik het werk haatte dat ik deed. In zo'n baan zie je het vuile werk van het Imperium van dichtbij. De ongelukkige gevangenen hutje-mutje in de stinkende kooien van het bureau, de grijze bange gezichten van de langgestraften, de littekens van de mannen die met bamboe waren afgeranseld-al die dingen bezorgden mij een ondraaglijk schuldgevoel. Maar ik kon niets in de juiste verhoudingen zien. Ik was jong en ik had een slechte opleiding gehad, ik moest mijn problemen overdenken in het volstrekte stilzwijgen dat iedere Engelsman in het Oosten wordt opgelegd. Ik wist zelfs niet dat het Britse Rijk stervende was, laat staan dat ik wist dat het nog heel wat verkieslijker was dan de jongere regimes die ervoor in de plaats zullen komen. Het enige wat ik wist was dat ik in de val zat tussen mijn haat jegens het imperium dat ik diende en mijn woede jegens de kwaadaardige kleine beesten die me mijn werk onmogelijk maakten. Met een deel van mijn brein dacht ik aan de Britse Raj als een ijzeren tirannie, iets dat vastgeklampt was, in saecula saeculorum, op de wil van de onderworpen volkeren; met een ander deel bedacht ik dat het grootste genoegen ter wereld was een bajonet in de buik van een boeddhistische priester te drijven. Dit soort gevoelens zijn de normale bijprodukten van het imperialisme; vraag het elke Engels-Indische autoriteit als je hem na werktijd aantreft.
Op zekere dag gebeurde er iets dat via een omweg verhelderend werkte. Op zich was het een onbetekenend incident, maar het gaf mij een beter inzicht in de ware aard van het imperialisme-in de werkelijke motieven waardoor despotische regimes zich bij hun handelen laten leiden. Op een vroege ochtend werd ik opgebeld door een onder- inspecteur op een politiepost aan het andere eind van de stad, met de mededeling dat een olifant de bazaar aan het ruïneren was. Of ik alsjeblieft wilde komen om daar iets aan te doen. Wat ik daaraan zou kunnen doen wist ik, maar ik wilde wel zien wat er aan de hand was en op een pony ging ik erheen. Ik nam mijn geweer mee, een oude .44 mm Winchester en veel te klein om er een olifant mee te kunnen doden, maar ik dacht dat het geluid misschien van pas kon komen in terrorem. Verscheidene Birmezen hielden mij onderweg staande en vertelden mij over de olifant. Het was natuurlijk geen wilde olifant, maar een tamme die zijn periodieke aanval van razernij had. Hij was vastgelegd aan de ketting zoals dat altijd gebeurt met tamme olifanten die weer aan hun periode toe zijn, maar 's nachts had hij zijn ketting gebroken en was ontsnapt. Zijn mahout, de enige persoon die met hem om kon gaan als hij in zo'n stemming was, had de achtervolging ingezet, maar in de verkeerde richting en nu was hij zo ver weg dat het hem twaalf uur zou kosten om de stad weer te bereiken, waar de olifant 's morgens plotseling weer verschenen was. De Birmese bevolking had geen wapens en was tamelijk hulpeloos aan hem overgeleverd. Hij had al iemands bamboehut verwoest, een koe gedood en een paar fruitstalletjes afgestroopt waarvan hij de inhoud verslonden had; ook was hij de gemeentelijke vuilniswagen op zijn weg tegengekomen en, terwijl de chauffeur eruit sprong en ervandoor ging, had hij de wagen omgegooid en gewelddadig bejegend.
De Birmese onder-inspecteur en een paar Indische agenten stonden op me te wachten in de buurt waar de olifant gesignaleerd was. Het was een heel arme wijk, een labyrint van vieze bamboehutten, afgedekt met palmbladeren, dat over een steile helling kronkelde. Ik herinner me dat het een bewolkte benauwde ochtend was in het begin van de regentijd. We begonnen de mensen te vragen in welke richting de olifant verdwenen was en slaagden er, zoals gewoonlijk, niet in enige duidelijke informatie te verkrijgen. Dat is altijd hetzelfde in het Oosten; op een afstand klinkt een verhaal altijd duidelijk genoeg, maar hoe dichter je het toneel van de gebeurtenissen nadert, hoe vager het wordt. Sommigen zeiden dat de olifant in die richting was gegaan, anderen zeiden dat hij in deze richting verdwenen was, weer anderen beweerden dat ze van geen olifant gehoord hadden. Ik was al bijna tot de conclusie gekomen dat het hele verhaal gelogen was, toen we een eindje verderop geschreeuw hoorden. Er werd op luide en geërgerde toon geroepen 'Ga weg, kind! Ga onmiddellijk weg!' en achter een hut kwam een oude vrouw vandaan met een zweepje in haar hand, die een groepje naakte kinderen heftig wegjoeg. Er volgden nog wat vrouwen, die met hun tong klakten en riepen; er was kennelijk iets wat de kinderen niet behoorden te zien. Ik liep om de hut heen en zag het lichaam van een dode man met uitgestrekte armen en benen in de modder liggen. Het was een Indiër, een zwarte Dravida koelie, bijna naakt, en hij was hoogstens een paar minuten dood. De mensen zeiden dat de olifant plotseling om de hoek van de hut verschenen was, hem met zijn slurf had gepakt, zijn poot op zijn rug had gezet en hem in de grond had gewreven. Het was de regentijd en de grond was zacht, en zijn gezicht had over een afstand van enkele meters een dertig centimeter diepe geul geploegd. Hij lag op zijn buik met zijn armen wijd uitgestrekt en het hoofd scherp naar een kant geknakt. Zijn gezicht zat onder de modder, de ogen stonden wijd open, de tanden waren ontbloot en grijnsden met een uitdrukking van ondraaglijke angst. (Vertel me trouwens nooit dat de doden er vredig uitzien. De meeste lijken die ik heb gezien zagen er duivels uit.) De wrijving van de poot van het grote dier had de huid van zijn rug gestroopt, zo keurig als men een konijn afstroopt. Zodra ik de dode man zag stuurde ik een koerier naar het huis van een vriend die vlakbij woonde om een olifantengeweer te lenen. De pony had ik al weggestuurd, omdat ik niet wilde dat hij gek zou worden van angst en mij van zijn rug zou werpen als hij de olifant rook.
De koerier kwam na een paar minuten terug met een geweer en vijf patronen en ondertussen waren een paar Birmezen ons komen vertellen dat de olifant beneden in de padievelden was, een paar honderd meter verderop. Toen ik daarheen begon te lopen kwam praktisch de hele buurtbevolking naar buiten om mij te volgen. Ze hadden het geweer gezien en riepen opgewonden dat ik de olifant ging doodschieten. Ze hadden niet veel belangstelling voor de olifant getoond toen hij alleen maar hun huizen verwoestte, maar nu hij doodgeschoten zou worden lag het anders. Dat betekende vermaak voor ze, zoals het dat ook zou betekenen voor een Engelse menigte; bovendien wilden ze het vlees. Ik begon me ietwat ongemakkelijk te voelen. Ik had niet de bedoeling om de olifant dood te schieten -en het geweer had ik alleen maar laten halen om me zelf indien nodig te kunnen verdedigen- en het gevolgd worden door een menigte brengt altijd enige verlegenheid teweeg. Ik liep de heuvel af en voelde me net zo dwaas als ik eruitzag, met het geweer over mijn schouder en een nog steeds aanzwellend legertje mensen dat zich achter mijn hielen verdrong. Beneden, voorbij de hutten, liep een steenslagweg en daarachter lag een modderige vlakte van padievelden, zowat een kilometer lang, nog niet omgeploegd maar al nat van de eerste regens en bezaaid met pollen ruw gras. De olifant stond tachtig meter van de weg af, zijn linkerflank naar ons toe. Hij nam geen enkele notitie van de naderende menigte. Hij rukte bossen gras uit de grond, sloeg die tegen zijn knie om ze schoon te maken en stopte ze in zijn mond. Ik was blijven staan op de weg. Zodra ik de olifant zag wist ik volkomen zeker dat ik hem niet dood moest schieten. Het is geen lichte zaak om een werkolifant neer te schieten -het staat gelijk aan het vernielen van een grote en kostbare machinerie- en het is duidelijk dat men dat moet nalaten zolang het nog maar even vermeden kan worden. En op die afstand, rustig grazend, zag de olifant er niet gevaarlijker uit dan een koe. Ik dacht dat zijn aanval al bijna over was -dat denk ik nog altijd- en in dat geval zou hij ongevaarlijk rondzwalken tot de mahout terug was en hem ving. Bovendien had ik geen enkele lust om hem dood te schieten. Ik besloot dat ik een poosje zou blijven toekijken of hij niet opnieuw wild zou worden, en dan naar huis gaan.
Maar op dat moment keek ik om me heen naar de menigte die mij gevolgd was. Het was een enorme menigte, zeker tweeduizend mensen en het aantal groeide nog met de minuut. Aan beide kanten was de weg over een lange afstand geblokkeerd. Ik keek naar de zee van gele gezichten boven de bonte kleren -gezichten die allemaal blij en opgewonden stonden bij dit vermaak, die er allemaal zeker van waren dat de olifant zou worden doodgeschoten. Ze
bekeken me zoals ik een goochelaar zou bekijken die op het punt stond een truc te vertonen. Ze mochten me niet graag, maar met dat magische geweer in mijn handen was ik op dat ogenblik de moeite van het bekijken waard. En plotseling drong het tot me door dat ik de olifant ten slot te toch zou moeten doodschieten. De mensen verwachtten dat van me en ik moest het doen; Ik voelde hun tweeduizend willen tegen me aan drukken, vooruit, onweerstaanbaar. En het was op dat moment, toen ik daar stond met dat geweer in mijn handen, dat ik voor het eerst de leegheid doorzag, de futiliteit van de blanke overheersing van het Oosten. Hier stond ik, de witte man met zijn wapen, voor een menigte van ongewapende inlanders- op het oog de hoofdrolspeler van het stuk; maar in werkelijkheid was ik alleen maar een belachelijke marionet die heen en weer werd geslingerd door de wil van die gele gezichten achter me. Ik begreep op dit moment dat als de witte man een tiran wordt, het zijn eigen vrijheid is die hij vernietigt. Hij wordt een soort lege, poserende ledepop, de conventionele figuur van de sahib. Want het is de voorwaarde voor zijn macht dat hij zijn leven moet besteden aan het maken van 'indruk' op de inheemse bevolking en dus moet hij in elke crisissituatie doen wat de 'inlanders' van hem verwachten. Hij draagt een masker, en zijn gezicht past zich daarbij aan. Ik moest de olifant doodschieten. Ik had me daarop vastgelegd toen ik het geweer liet halen. Een sahib moet handelen als een sahib; hij moet een vastbesloten indruk maken, weten wat hij wil en bepaalde dingen doen. Dat hele eind hier naar toe komen lopen, het geweer in de hand, tweeduizend mensen achter me aan, en dan zwakjes afdruipen, zonder iets te hebben gedaan nee, dat was onmogelijk. De menigte zou me uitlachen. En mijn hele leven, het leven van elke witte man in het Oosten, was een lange strijd om niet te worden uitgelachen.
Maar ik wilde die olifant niet doodschieten. Ik keek hoe hij zijn pluk gras tegen zijn knieën sloeg, met dat bezige grootmoederlijke air dat olifanten kunnen hebben. Het leek me dat het moord zou zijn om hem dood te schieten. In die tijd was ik niet kleinzielig over het doden van dieren, maar ik had nog nooit een olifant doodgeschoten en ik had daar ook nooit naar verlangd. (Om de een of andere reden lijkt het altijd erger om een gróót dier te doden.) Ik moest trouwens ook om de eigenaar van het beest denken. Levend was de olifant op zijn minst honderd pond waard; dood zou hij alleen maar de opbrengst van zijn slagtanden waard zijn -vijf pond, misschien. Maar ik moest snel handelen. Ik wendde me tot een paar Birmezen die er als kenners uitzagen en die daar al waren toen wij aankwamen, en ik vroeg wat het gedrag van de olifant was geweest. Ze zeiden allemaal hetzelfde: hij nam geen notitie van je als je hem met rust liet, maar als je te dicht bij hem kwam zou hij wel eens in de aanval kunnen gaan.
Het was me volkomen duidelijk wat me te doen stond. Ik moest de olifant tot op, zeg vijf en twintig meter naderen en zijn gedrag uitproberen. Als hij me aanviel kon ik schieten, als hij geen aandacht aan me schonk kon ik hem veilig achterlaten tot de mahout terugkwam. Maar ik wist ook dat ik dat niet zou doen. Ik was een slechte geweerschutter en de grond was zachte modder waarin men bij elke stap zou wegzakken. Als de olifant aanviel en ik miste hem, dan had ik net zoveel kans als een pad onder een stoomwals. Maar zelfs toen dacht ik niet in het bijzonder aan mijn eigen huid, maar meer aan de oplettende gezichten achter me. Want op dat moment, terwijl de menigte toekeek, was ik niet bang op de gewone manier, zoals ik zou zijn geweest als ik hier alleen had gestaan. Een witte man moet niet bang zijn in het bijzijn van 'inlanders'; en dus is hij in het algemeen niet bang. De enige gedachte in mijn hoofd was dat als er iets misging die tweeduizend Birmezen zouden zien hoe ik achterna werd gezeten, gepakt, vertrapt en gereduceerd tot een grijnzend lijk zoals die Indiër op de heuvel. En als dat gebeurde was het heel waarschijnlijk dat sommigen zouden gaan lachen. Dat nooit. Er was maar één alternatief. Ik schoof de patronen in het magazijn en ging op de weg liggen om beter kunnen mikken.
De menigte werd heel stil, en uit ontelbare kelen welde een diepe, blije zucht op, als van mensen in een theater die eindelijk het doek zien opgaan. Ze kregen dan toch eindelijk hun pretje. Het geweer was een mooi Duits geval met een van gekruiste haarlijnen voorzien vizier. Ik wist toen nog niet dat men bij het schieten op een olifant moet mikken op de denkbeeldige lijn die van oorholte tot oorholte loopt. Ik had dus, met de flank van de olifant naar me toe gekeerd, recht op zijn oorholte moeten richten; ik richtte daar een paar centimeter voor, in de veronderstelling dat zijn hersens meer naar voren zouden zitten.
Toen ik de trekker overhaalde hoorde ik de knal niet en voelde ik de terugslag niet -zoals altijd bij een voltreffer- maar ik hoorde het duivelse gehuil van vreugde dat opsteeg uit de menigte. Op dat ogenblik, in een tijdsverloop, zou men denken, dat zelfs voor de kogel nog te kort was om zijn doel te bereiken, greep een geheimzinnige, verschrik- kelijke verandering plaats in de olifant. Hij bewoog of viel niet, maar elke lijn van zijn lichaam was veranderd. Plotseling zag hij er geslagen uit, ineen gekrompen, immens oud, alsof de verschrikkelijke slag van de kogel hem verlamd had zonder hem neer te halen. Eindelijk, na wat een zeer lange tijd scheen –een seconde of vijf, denk ik- zakte hij slap op zijn knieën. Kwijl droop uit zijn mond. Een enorme seniliteit scheen bezit van hem te nemen. Men zou zich kunnen voorstellen dat hij duizenden jaren oud was. Ik vuurde opnieuw op dezelfde plek. Bij het tweede schot sloeg hij niet tegen de grond maar worstelde met een wanhopige traagheid weer overeind en ging verzwakt staan, met knikkende knieën en hangend hoofd. Ik vuurde een derde keer. Dat schot was afdoende. Je kon de doodsstrijd door het lichaam zien schokken en de laatste restanten van zijn kracht uit zijn benen zien slaan. Maar terwijl hij viel scheen hij een ogenblik omhoog te komen, want toen zijn achterbenen onder hem bezweken scheen hij omhoog te torenen als een grote rots die kantelt, zijn slurf naar de lucht gestoken als een boom. Hij trompette, voor de eerste en enige keer. En toen kwam hij omlaag, zijn buik naar me toe, met een klap die zelfs de grond waarop ik lag nog scheen te doen dreunen.
Ik stond op. De Birmezen holden al langs me heen de modder in. Het was duidelijk dat de olifant nooit meer overeind zou komen, maar hij was niet dood. Hij ademde heel ritmisch met lange reutelende zuchten, met zijn grote heuvel van een flank die moeizaam daalde en rees. Zijn mond was wijd open-ik kon diep in spelonken van bleekroze keel kijken. Ik wachtte lang op zijn dood, maar zijn ademhaling verflauwde niet. Tenslotte vuurde ik mijn twee resterende schoten in de plek waar ik dacht dat zijn hart moest zijn. Zijn lichaam schokte zelfs niet toen de schoten hem raakten, de gekwelde ademhaling ging zonder onderbreking door. Hij stierf, heel langzaam en met een grote doodsstrijd, maar in een wereld die ver van me af was, waar zelfs een kogel hem niet verder kon beschadigen. Ik voelde dat ik een eind moest maken aan dat verschrikkelijke geluid. Het was verschrikkelijk om dat grote dier daar te zien liggen, onmachtig om zich te bewegen en ook onmachtig om te sterven, en niet in staat te zijn hem af te maken. Ik liet mijn kleine geweer halen en schoot salvo na salvo in zijn hart en in zijn keel. Ze schenen geen indruk te maken. Het gemartelde zuchten bleef even gestaag als het tikken van een klok.
Ten slotte kon ik het niet langer uithouden en ik ging weg. Later hoorde ik dat het hem een half uur gekost had om te sterven. Nog voor ik weg was gegaan waren al Birmezen met dah's en manden aan komen lopen, en er werd me verteld dat zijn lichaam al bijna tot op het bot verwijderd was toen het middag werd.
Later werden er natuurlijk eindeloze discussies gevoerd over het doodschieten van de olifant. De eigenaar was razend, maar hij was maar een Indiër en kon niets doen. Bovendien had ik wettelijk gezien juist gehandeld, want een dolle olifant moet worden gedood, zoals een dolle hond, als zijn eigenaar hem niet meer in bedwang heeft. Bij de Europeanen waren de meningen verdeeld. De oudere mannen zeiden dat ik gelijk had gehad, de jongeren zeiden dat het een verdomd schandaal was om een olifant dood te schieten omdat hij een koelie had gedood, want een olifant was meer waard dan de een of andere koelie. Achteraf was ik erg blij dat de koelie was omgekomen; dat zette me wettelijk in mijn recht en gaf me een afdoende voorwendsel om de olifant dood te schieten. Dikwijls heb ik me afgevraagd of een van de anderen begrepen had dat het alleen maar gedaan had om me niet belachelijk te maken.

back  to the Orwell home page   1936