Remembering George Orwell
1903, June 25. - 1950, January 21.


Boekrecensie
David Downing - Passavotchka: Moscow Dynamo in Britain 1945

GEORGE ORWELL EN DE TOUR VAN DYNAMO DOOR ENGELAND
door  ERIK BROUWER

Het Parool 
25  oktober 1999

George Orwell hield niet van sport. Nu is dit amper opmerkelijk. Er zijn zoveel schrijvers die een hekel hebben aan sport. Ga alleen maar eens kijken in de Nederlandse literatuur. Menno ter Braak. Maarten 't Hart. W.F. Hermans, Harry Mulisch; de lijst is bijna oneindig.

Gerard Reve - toch onze volksschrijver - is misschien nog wel het mooiste voorbeeld. In 1969 vertelde hij in Mies-en-scène aan presentatrice Mies Bouwman, dat sport onnatuurlijk was. Een reden gaf hij ook. 'Ik heb nog nooit gehoord van een hert of konijn dat turnde of volleybal speelde.'

Niet mis te verstane woorden natuurlijk. Maar dan het volgende citaat van Rudy Kousbroek: 'Sport is voor imbecielen. Mijn weerzin ertegen dateert al vanaf het gymnastiekuur. Het was het uur waarop de twee, drie Neanderthalers van de klas, die de overige lesuren met lege ogen binnensmonds zaten te boogiewoogiën, tot leven kwamen. Het was het uur waarin hun opgekropte belustheid om met romp en ledematen agressieve bewegingen te maken eindelijk de vrije loop konden krijgen; een primitieve belustheid om in houten rekken te klimmen, om ergens aan te zwaaien, om uit alle macht te trappen tegen leren ballen.'

Maar we hadden het dus over George Orwell. In 1945 schreef hij een essay met de titel The Sporting Spirit. De aanleiding was een tournee van Dynamo Moskou door Engeland. Op een gegeven ogenblik raakte een speler van Arsenal slaags met een Rus en dat kon Orwell weinig waarderen. 'Er zijn al genoeg problemen in de wereld,' brieste hij,' en die moeten we niet nog eens vergroten door jonge mannen aan te moedigen op elkaars schenen te schoppen, temidden van het gebrul van losgeslagen supporters.' Het maakt nieuwsgierig, zo'n citaat. Helaas was tot voor kort maar weinig bekend over de tour van Dynamo door Engeland.

Maar daar is nu verandering in gekomen. Onlangs verscheen het boek Passovotchka van David Downing - een reconstructie van de tour. Het is een zeer interessant boek geworden. Downing is uiterst nauwkeurig te werk gegaan en duidelijk wordt dat de tour gemakkelijk uit de hand had kunnen lopen.

Maar uiteindelijk viel het allemaal wel mee en maakte Dynamo Moskou zelfs reclame voor het Russische voetbal. En zo weten we dus - 44 jaar nadat Orwell zijn vernietigende essay schreef - dat de grote Engelse schrijver zwaar overdreef in The Sporting Spirit. Een retrospectief 'foei!' is op zijn plaats.



back  to the Orwell home page