Remembering George Orwell
1903, June 25. - 1950, January 21.



PRACHTUITGAVE VAN ONVOLDRAGEN VRUCHT

door  JAAP DE BERG

Trouw 
13 december 1984

Voordat George Orwell in december 1948 de kopij van '1984' naar de drukker zond, had hij de roman meermalen herschreven.

Van die eerdere versies zijn stukken bewaard gebleven, deels getypt maar merendeels in handschrift. Ze werden in 1952, twee jaar na Orwells dood, door zijn weduwe afgestaan voor een goed doel en geveild. Sinds 1969 zijn ze in het bezit van een Amerikaanse verzamelaar, die kennelijk tot het Orwell-jaar 1984 heeft moeten wachten om er een uitgever voor te vinden.

Maar nu is er dan ook iets moois van gemaakt: een zeer kloek boekwerk, fraaier uitgevoerd, beter verzorgd en duurder dan welke uitgave van de volledige en definitieve tekst ook.

Orwell was geen schrijver die zich vereerd zou hebben gevoeld met deze openbaring van een incompleet foetus. Hij moet een hekel hebben gehad aan lezers die zich hevig interesseerden voor de ontstaansgeschiedenis van zijn geesteskinderen. Bijna al zijn manuscripten heeft hij zelf vernietigd.

Toch zal menige bewonderaar van Orwell ingenomen zijn met deze publikatie. Ze geeft hem de kans er alsnog getuige van te zijn, hoe Orwell zich inspande om gestalte te geven aan wat hem voor de geest zweefde. Dat '1984' niet alleen de vrucht was van inspiratie, maar ook van transpiratie, bewijzen de vele doorhalingen en verbeteringen.

Tweemaal
Omdat de geschrapte woorden en passages niet altijd gemakkelijk zijn te ontcijferen, heeft de bezorger van deze uitgave de tekst tweemaal laten afdrukken – op de rechterpagina's in de oorspronkelijke staat en links in cursief schrijfmachineschrift, waarbij wat Orwell doorstreepte, zoveel mogelijk is gereconstrueerd.

Goudmijn
Wie de inhoud van dit boek vergelijkt met de definitieve tekst (hier niet afgedrukt), vindt maar weinig saillante passages die in de eindversie ontbreken. Een ervan is een fragmentje uit het dagboek van de hoofdfiguur, Winston Smith, waarin hij een journaaluitzending van een lynchpartij in Amerika beschrijft.
"Een van de nikkers was een zwangere vrouw en toen ze haar ophesen, baarde ze de baby. De menigte voetbalde ermee." Dat deze passage kon worden gemist, zullen velen met Orwell eens zijn.

Veruit de interessantste en meest talrijke verschillen tussen deze tekst en de definitieve zijn van stilistische aard. Ze tonen aan, hoeveel er Orwell aan gelegen was gaaf, krachtig en eenvoudig Engels te schrijven.
Voor wie studie willen maken van dit aspect van Orwells schrijversschap, is dit boek een goudmijn.

Of dat er veel meer zijn dan de betrekkelijk kleine groep van studenten Engels die om een scriptie-onderwerp verlegen zitten, moet voor de uitgever
een bange vraag zijn. De rest van Orwells publiek, die zich beperkt tot de voldragen tekst, kan zijn geweten sussen met de overweging, dat de schrijver zelf het niet anders heeft gewild.



George Orwell: Nineteen Eighty-Four Facsimile -ingeleid door Daniel G. Siegel (de eigenaar van het manuscript) en bezorgd door prof. Peter Davidson. Uitgegeven door De Arbeiderspers in samenwerking met Secker & Warburg (Londen) en M & S Press (Weston, VS). 381 pagina’s van 35 bij 25 cm; fl. 145.






back  to the Orwell home page     1949