Remembering George Orwell
1903, June 25. - 1950, January 21.


'ANIMAL FARM' ZEGT CHINEZEN NIETS

door JAN VAN DER PUTTEN

De Volkskrant
27 november 2002

Misschien hoopte regisseur Shang Chenjun dat de eerste opvoering in China van George Orwells bijtende anticommunistische satire Animal Farm zou worden verboden. Maar dat bleek niet nodig: de weinige mensen die naar het stuk komen kijken, begrijpen het niet eens.
Het toneelstuk is tot 19 december te zien in de grote zaal van de Centrale Toneelacademie in Peking, China's meest prestigieuze toneelschool. Er wordt wel gelachen, maar niet om de navrante overeenkomst tussen wat er op de planken wordt vertoond en de werkelijkheid van de Chinese politiestaat.
Toch heeft Shang de tekst voor alle duidelijkheid aangepast. Zo is een van de drie varkens die op de boerderij een totalitaire dictatuur vestigen - bij Orwell staan ze voor Lenin, Stalin en Trotsky - in de Chinese versie een zeug, die getrouwd is met dictator-varken Napoleon. De zeug is Mao's vierde vrouw Jiang Qing, de leidster van de 'Bende van Vier' en later voorgesteld als de schuldige van de door haar man ontketende Culturele Revolutie.
Uit steekproeven onder het publiek blijkt dat niemand het stuk begrijpt en dat niemand het boek heeft gelezen. Volgens Shang herkennen de toeschouwers de eigen maatschappij niet, en als ze die wel herkennen willen ze dat niet toegeven omdat ze inzien dat ze zelf de dieren zijn.
Met de censuur heeft Shang tot zijn eigen verbazing geen problemen gehad. Hij vermoedt dat dat komt omdat er al een Chinese vertaling van Animal Farm is. Toen dat boek in 2000 uitkwam, kreeg de uitgeverij een ernstige waarschuwing van de communistische partij. Daarom is er geen tweede druk verschenen.
De conclusie dat de censuur is verzacht, is onjuist. Zojuist is de hoofdredacteur van een weekblad in de zuidelijke stad Shenzhen ontslagen vanwege een schertsend artikel waarin de nieuwe partijleider Hu Jintao op dezelfde manier werd afgeschilderd als in de westerse pers: als een marionet van zijn voorganger Jiang Zemin.




back  to the Orwell home page