Beelden en standbeelden in Groningen A t/m D
Als u iets mist of een aanvulling hebt op de tekst: laat het even weten!
APPINGEDAM Wijkstraat/Kniestraat
STADSOMROEPER
Gemaakt in 1982 door Lucas Klein. In opdracht van de Nieuwe Appingedammer Handelsvereniging (1901-1981), aangeboden aan de bevolking van Appingedam.
Het standbeeld staat in de Kniestraat met uitzicht op de Dijkstraat.
BAFLO
RUDOLF(us) AGRICOLA (Roelof Huysman)
Gemaakt door beeldhouwer Jan Steen te Den Andel.
Geboren 17 februari 1444 in Baflo, Groningen. Overleden 27 oktober 1485 in Heidelberg, was een vroeg-humanistisch auteur en classicus. Agricola schreef, tekende en maakte muziek (fluit).
Hij kreeg zijn opleiding in Zwolle op de kapittelschool van de Broeders des Gemenen Levens. Studeerde in Erfurth, Keulen, Leuven en Pavia en promoveerde in 1476 in Ferrara. Daarna verbleef hij in Ferrara aan het hof van hertog Ercole van Este.
In 1479 keerde hij terug naar de stad Groningen, waar hij secretaris van de stad werd. Toch bleef hij veel reizen en bezocht veel buitenlandse bibliotheken om handschriften te bestuderen. In 1482 was hij de vertegenwoordiger van de stad Groningen aan het hof van keizer Maximilian I.
In 1483 haalde Johannes van Dalberg, bisschop van Worms en kanselier van de keurpalts, Agricola naar Heidelberg. Daar hield hij in de "Rheinischen Gesellschaft” colleges over griekse en romeinse literatuur en de hebreeuwse taal. De latere “poeta laureatus" Konrad Celtis behoorde tot zijn leerlingen. Onderweg naar Rome overleed hij in 1485 in Heidelberg.
BEDUM aan het Boterdiep
Een mijmering in Bedum: Meisje op steen.
Van Uithuizen via Doodstil, Kantens, Middelstum, Fraamklap, Onderdendam, Bedum, Zuidwolde en Noorderhogebrug naar de stad Groningen.
Jan van Baren, Westeremden. Geplaatst ter gelegenheid van het vervangen van de kademuren en de herinrichting van het haventerrein in 1986.
BEDUM Kapelstraat
Walfridus en zijn zoon Radfridus zijn hier omstreeks de 11e eeuw vermoord. Volgens de overlevering was Walfridus een vroom man en onder zijn leiding begon men met de dijkaanleg.
Ter ere van hem groeide de historische kerk van Bedum uit tot een bedevaartsplaats. Op de plaats waar Radfridus stierf werd een kapel gebouwd (Kapelstraat). Deze kapel is geheel verdwenen.
DELFZIJL sluizen Eemskanaal
DE ONTMOETING TUSSEN WATER EN LAND
In brons en marmer, gemaakt door Hildo Krop (1884-1970). Geplaatst bij de sluizen van het Eemskanaal naar de Eems. Gemaakt in opdracht van de provincie bij de oplevering van de nieuw aangelegde haven te Farmsum.
Drie personen zijn afgebeeld met geheven armen en het gezicht naar de zee: Een schipper (de zee), een vrouw (landbouw) en een scheepslasser (industrie). Gezamenlijk de belangrijkste inkomstenbronnen voor deze omgeving. Het opschrift op de voet:
"KEREND DE WATERVLOED,
ONTSLUIT IK EEN WEG NAAR ZEE"
DELFZIJL Ivak, voormalige zeevaartschool
Dit beeld in brons (Anne Dekking- van Haeften (1903-1985) is in 1956 gemaakt ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de noorder kweekschool voor de zeevaart "Abel Tasman". Ter herinnering aan leerlingen en oud-leerlingen omgekomen tijdens de tweede wereldoorlog.
De zeevaartschool op de achtergrond is nu het gebouw van het Ivak aan het Abel Tasmanplein. Op de sokkel aan de achterkant staat het volgende gedicht:
LAAT HIER
BOVEN GEMIS EN ROUW
BOVEN DE SPRINGGOLF
VAN HERINNERINGEN
HET BEELD VERRIJZEN
VAN DE TROUW
VAN HEN DIE IN DE
GOLF VERGINGEN
vasalis
DELFZIJL Oude Rijksweg, Damsterdiep
MAIGRET
George Simenon, auteur afkomstig uit Luik. Bronzen beeld gemaakt in 1966 door Pieter d'Hont (1917-1997). Het beeld staat aan het Damsterdiep hetzelfde diep waar ook zijn boot heeft gelegen.
Toen hij met zijn boot in Delfzijl lag werd de romanfiguur inspecteur Maigret geboren. Hij schreef hier zijn eerste speurdersroman met Maigret in de hoofdrol.
Simenon schreef veel boeken maar de meer dan 60 boeken met Maigret in de hoofdrol hadden een ongekend succes. Een aantal boeken in de Maigretserie hebben Delfzijl en Nederland als achtergrond.
DELFZIJL Waterpoort
DE BOOTWAARKER ("eem poestn")
Bronzen beeld geplaatst in 1995 bij de Waterpoort in Delfzijl. Albert Zweep (1957)
Ter nagedachtenis aan de havenwerkers, een indrukwekkende figuur even rustend van het zware werk. Geplaatst met de hulp van de gezamenlijke havenbedrijven.
DELFZIJL Menno van Coehoornplein
WERELDBEELD
Gemaakt in 1992 door Toos Hagenaars. Bronzen figuur op een zeemijn op de hoek van de Rijksweg en Buitensingel.
Het beeld is gemaakt in de traditie van verzetsbeelden. Een herinnering aan oorlog, martelingen en honger. Tegen de wapenindustrie en autoritaire regimes in de vorm van een rode landmijn. Verbeeldend de ellende samengebald in het naakte vrouwenfiguur welke een aanklacht uitroept.
DELFZIJL - Weiwerd
EEUWIG WATER
Geplaatst in 1994 bij de rioolwaterzuiveringsinstallatie te Weiwerd. Genaamd Eeuwig Water en gemaakt door Marée Blok (1959)en Bas Lugthart (1955).
De mens zelf bestaat voor 80% uit water en is verbeeld in de gedragen kristal. De neonlijntjes in de kristal gloeien om beurten en verwijzen naar de bacteriesoort die werkzaam is in rioolwater. Het beeld is ontstaan door de inspiratie van zijn omgeving en daarmee vast verbonden.
DELFZIJL J van den Kornputplein
KIEPKERL
Baksteen mozaïk gemaakt door Karel Arkema. Aangeboden in 1964 ter gelegenheid van het 60-jarig bestaan van de handelsvereniging Delfzijl.
DELFZIJL dijk bij Eemshotel
MONUMENT EDE STAAL
Ede Ulfert Staal (Warffum, 2 augustus 1941 - Delfzijl, 22 juli 1986) was leraar Engels en streektaalzanger en -dichter.
In 1982 werd "Mien Toentje" de herkenningsmelodie van een tuinrubriek op Radio Noord. Het grappige liedje werd razend populair en al snel werd Ede de volkszanger van Groningen met Engbert Gruben als grootste fan. De aanvragen voor optredens stroomden binnen maar Ede ging er zelden op in. In 1984 kwam er een plaatje met vier liedjes uit, getiteld: Man, man, man, wat 'n boudel. Zijn weinige optredens werden grote successen.
In december 1984 kwam Ede's eerste LP uit, met twaalf Groningse liedjes. De plaat, met de titel Mien toentje, was een ongelofelijk succes. Het oplagecijfer rees naar het niveau van dat van een landelijk topsucces. In januari 1985 moest Staal een zware operatie ondergaan. Hij stond daardoor geruime tijd op non-actief. Pas in november dat jaar zou hij weer succesvol optreden op het mollebonen-liedjesfestival in Delfzijl. Begin 1986 kreeg Staal een vaste column in het programma van radio Noord, Sloaperstil. Zijn "vertelstertjes" werden wekelijks uitgezonden op zondagochtend, en een aantal van hen zijn verschenen in het blad "Toal en Taiken".
Juist toen zijn ster begon te rijzen, werd bekend dat Staal aan longkanker leed. Op 22 juli 1986 overleed hij, na een korte maar zeer succesvolle artistieke carrière, in zijn boerderij aan de Farmsumerweg onder Delfzijl. In die plaats werd hij ook begraven.
Op 4 oktober 1986 kwam postuum zijn tweede LP uit (As vaaier woorden). Staal had in de laatste maanden van zijn leven nog een belangrijk aandeel gehad in de voorbereidingen. Bij de uitreiking van het eerste exemplaar aan zijn vrouw Fieke, werd tevens een prijs ingesteld (f. 5.000) die tweejaarlijks zal worden toegekend aan iemand die zich (niet beroepsmatig) bijzonder verdienstelijk heeft gemaakt voor de streektaal in relatie met de radio. Diezelfde dag werd de K. ter Laan-prijs (van de stichting 't Grunneger Bouk) postuum aan Staal toegekend. De tweede LP werd net zo'n groot succes als de eerste.
Staal heeft al tijdens zijn leven maar zeker sinds zijn dood een ongekende cultstatus verworven. Van zijn cd's zijn enkele honderdduizenden exemplaren verkocht en zijn liedjes in het Groningse dialect zijn nog bijna dagelijks op de regionale radio te horen.
Zijn muziek kreeg landelijke en zelfs internationale bekendheid doordat enkele nummers te horen waren in de film De Poolse bruid. In 2001 werd in Delfzijl een standbeeld ter nagedachtenis aan Ede onthuld. Het is een, door de Groninger kunstenaar Chris Verbeek ontworpen en vervaardigde, 10 meter hoge conische zuil met daarom gewikkeld een roestvrij stalen band met de tekst van het lied "Credo - Mien bestoan".
Ik wait, der is 'n tied van komen,
En ook 'n tied van goan,
En alles wat doar tussen ligt,
Ja, dat is mien bestoan
Ede Staal, Credo - Mien bestoan
DELFZIJL-Oterdum
MONUMENT OTERDUM
Monument voor het voormalige dorp Oterdum. Exakt op deze plaats lag het historische dorp Oterdum. Wat 1000 jaar van natuurrampen en veldslagen niet lukte is wel gelukt door de expansiedrift van Delfzijl: Het dorp is in de zestiger jaren van de 20e eeuw volledig gesloopt.
Tot de 17e eeuw zetelde hier de kastelein of de drost van het Reiderland en Oldambt. In de 14e eeuw woedde hier een grote veldslag. In de 80-jarige oorlog (schansenoorlog) sneuvelden hier de belangrijkste Groninger edelman Wigbold van Ewsum en zijn zoon in 1584. Ook werd hier een grote schans gebouwd in deze schansenoorlog.
Op de plaats van het standbeeld "hand in brons", van beeldhouwer M. Meesters, stond de torenspits van het kerkje in Oterdum. De grafstenen verbeelden de plaatsen op het vroegere kerkhof. In de handpalm van het standbeeld staat het kerkje, echter de symboliek lijkt onlogisch: noch 's mensenhand noch Gods hand beschermde deze plek.
DELFZIJL Marktstraat
DE ZEE
De voorgevel van het scheepvaartkantoor Koninklijke Wagenborg aan de Marktstraat nr. 10.
"De Zee" door beeldhouwer Willem Valk, in kalksteen, 1939.
Gemaakt in de traditie van boegbeelden op schepen. Voorstellende de godin Venus oprijzende uit de branding, schutspatroon van zeevarenden.
Door de architekt is rekening gehouden met dit beeld door het siermetselwerk met de aangepaste kleurpatronen.
De werknemers die het kantoor moesten bezoeken vergeleken hun eigen postitie soms met dit beeld: gekleed ging je naar binnen en uitgekleed kwam je er weer uit.
-naar boven-
Groningen en Grunneger