Beelden en standbeelden in Groningen E - G
Selectie beelden in Groningen: Ik stel het op prijs aanvullingen te ontvangen betreffende ontbrekende standbeelden of van aanvullingen op de vermelde teksten.
FOXHAM/MARTENSHOEK
In Foxhol en Foxham ligt nog een gedeelte van het oude Winschoterdiep. Daar waar het gedempte Winschoterdiep begint staat dit beeld. Achtereenvolgens liggen langs het oude, grotendeels gedempte, Winschoterdiep de volgende dorpen:
Foxhol, Foxham, Martenshoek, Hoogezand en Sappemeer.
FINSTERWOLDE
In Finsterwolde staat, bij het kerkhof, een witmarmeren gedenksteen van de oorlog 1940-1945. Het afgebeelde monument is geplaatst ter herinnering van de omgekomen vliegtuigbemanning. Dit gebeurde in de maand april 1945: J. Wathelet en D. Devignez.
GARRELSWEER
"Weer van veuren af aan, net as de koster van Garrelsweer"
Dat is een gezegde welke is ontstaan door een voorval in de kerk van Garrelsweer. De predikant kwam niet opdagen en bracht de koster (waarschijnlijk voorzanger) in het nauw, hij liet tot vervelens toe hetzelfde lied zingen.
Dit standbeeld is daarop geïnspireerd.
GARSTHUIZEN
"Een klein dorp met een klein standbeeld"
Jan Apis, A.D. 1988. Geen nadere aanduiding bij dit beeld zodat de passant moet raden naar de naam of de betekenis. Bij het dorpshuis staat dit beeld, tegenover de historische kerk. Het spinrag accentueert het oude uiterlijk, overeenkomend met de vervallen staat van de kerk.
STAD GRONINGEN: Index van standbeelden in een route-volgorde:
A VANAF NS STATION
1 Peerd van ome Loeks, stationsplein
2 Beeld Ultra, cascadegebouw
3 Leeuwen, museumplein
4 Jongetje met geitje, Singel
5 Zittende jongeling
6 Fietsles
7 Visser met kinderen
8 Blote Bet, Herebrug
9 Sterrebos, ingang
10 Joods monument
11 Lodewijk Thomson
B VANAF DE OSSEMARKT
1 4 beelden op de Kijk in 't Jatbrug
2 Hoek Ebbingestraat en Grote Markt
3 Oostzijde Grote Markt
4 Sint Joris, monument 1940-1945
5 Carl von Rabenhaupt, stadhuis
6 La Musica, goudkantoor
7 Ubbo Emmius, universiteit
8 Beelden van de korenbeurs
9 Zonaanbidster, noorderplantsoen
10 Mannetje (niet afgebeeld)
11 Wisent, noorderplantsoen
GRONINGEN, stationsplein
PEERD VAN OME LOEKS
Tijdelijk op locatie Euvelgunne (in 2003) wegens renovatie van het stationsplein.
Gemaakt door Jan de Baat in opdracht van het gemeentebestuur. Op 22 augustus 1959 geplaatst voor het NS hoofdstation in Groningen.
Het is geïnspireerd op het bekende Groninger liedje "Het peerd van ome Loeks is dood".
De rechten zijn sinds 1974 in handen van de stichting Het peerd van ome Loeks. Aan de Radesingel staat ook een standbeeld van een paard (lutje Loeks) van de hand van Wladimir de Vries.
GRONINGEN, Cascadegebouw
BEELD ULTRA.
Dit, ongeveer 8 meter hoge, beeld staat sinds oktober 2004 aan de Emmasingel voor het Cascadegebouw. Het lijkt de uitbeelding van een vrouwspersoon.
Nader bekeken blijkt dat deze persoon ernstig is gehandicapt.
GRONINGEN, museumplein
BRULLENDE LEEUWEN.
Het westelijk paviljoen van het Groninger museum bestaat uit 2 afdelingen. Aan de buitenkant afgewerkt met rode baksteen als herinnering aan de verdedigingsbastions en stadsmuren met grachten op deze plaats. Geflankeerd door 2 natuurstenen leeuwen, beschikbaar gekomen uit de opslag van het museum. Oorspronkelijk afkomstig van het buiten Oosterbroek te Eelde.
Op de wapenschilden staan de wapens van de familie Ripperda en de familie Van Welvelde.
GRONINGEN, Singels
JONGEN MET GEITJE, in 1955 gemaakt door Francoise Charlotte Carbasius.
Dit bronzen beeld staat aan de Ubbo Emmiussingel. F.C. (Fransje) Carbasius werd geboren in 1885 te Den Haag en overleed in 1983. Zij kreeg haar opleiding aan de academie voor beeldende kunsten te Den Haag.
GRONINGEN, Singels
ZITTENDE JONGELING, bronzen beeld van Frederik Engel Jeltsema (1916) gemaakt in 1960.
Dit beeld staat aan de Ubbo Emmius singel in de stad Groningen. Jeltsema (geboren in Uithuizen in 1879, overleden te Den Haag in 1971) heeft belangrijke bronzen beelden op zijn naam staan. Als meisje ingeschreven bij de burgerlijke stand in Uithuizen. Tot 1906 vrouw. Signeerde ook als zodanig. Werd pleegzoon van Geesje Mesdag-van Calcar. Ontving in 1902 de Prix de Rome.
Taco Mesdag (van de bekende Groninger bankiersfamilie) werd op latere leeftijd schilder en zijn vrouw Geesje Mesdag-van Calcar behoren tot de belangrijkste schilders van de Haagse school. Het virtueel museum is te zien op www.mesdagvancalcar.nl.
ENGEL
Ik ben gevallen uit den hoge.
Mijn vluchtsystemen
waren afgestemd op Hem,
maar door zijn ijle heiligheid
ging het contact verloren.
Toen is er iets gebroken.
Nu zit ik als versteend,
mijn vleugels ben ik kwijt.
Ik zie al jarenlang de mensen aan
die gaan en komen, altijd haast,
want brood moet op de plank,
mooi weer gespeeld, tijd gedood,
voor later boek gehouden.
Ondertussen verkruimelt
leeftocht in hun tassen,
raken hun jassen in verval.
Misschien dat ik hen ooit zal vragen
wat er nu eigenlijk toe doet,
omdat ík op aarde verder moet.
Atze van Wieren (bij 'Zittende Jongeling' (1960) van Frederik Engel Jeltsema op gazon van de Ubbo Emmiussingel)
GRONINGEN Hereplein
FIETSLES van Kees Verkade bij het Hereplein, gemaakt in 1969.
Een krachtig sprekende verbeelding van de beweging in brons. En buitengewone zeggingskracht door de ruw vormgegeven basislijnen. Dit beeld stond eerst op de Vismarkt maar werd vaak beschadigd. Daarom staat het nu op deze rustige plaats.
Beeldhouwer Kees Verkade (1941) laat de mens in beelden zien in al zijn facetten, met de nadruk op beweging en emotie: Kinderen in hun spel, clowns en acrobaten, sporters en dansers in uiterste concentratie. Moeders die hun kinderen koesteren of geliefden die zich overgeven aan het geluk.
Daarnaast maken kleurige gouaches en zeefdrukken deel uit van zijn omvangrijke oeuvre. De talloze liefhebbers, verzamelaars en opdrachtgevers uit het bedrijfsleven hebben Kees Verkade gemaakt tot de bekendste beeldhouwer van Nederland. Zijn monumentale werken zijn verspreid over de wereld te vinden, van New York tot Nice en van Monaco tot Maastricht.
GRONINGEN Hereplein
VISSER MET ZOON EN DOCHTER naar een schilderij van Josef Israëls door Abraham Hesselink in 1922.
De schilder Jozef Israëls (1824-1911) is in Groningen geboren. Hij was één van de bekendste schilders van de Haagse school. Zijn schilderij 'Langs moeders graf' was de inspiratiebron voor een beeld op het Hereplein van een visser met zijn zoon en dochtertje. Het is in 1922 gemaakt door Abraham Hesselink.
Josef Israëls was een beroemde schilder, zijn zoon Isaac behoort tot de bekendste schilders van de groep Amsterdamse impressionisten.
GRONINGEN Herebrug
LANDBOUW EN VEETEELT. In brons gemaakt door Wladimir de Vries (1953).
Wladimir de Vries (1917 - 2001), Groninger kunstenaar. De Vries maakte met name figuratief werk waarin de vrouw vaak een terugkerend thema was. De sensuele uitstraling van zijn werk leidde soms tot discussie met opdrachtgevers en publiek.
Dit is zijn bekendste beeldhouwwerk, het betreft een beeld van een naakte vrouw met om haar middel enkele korenaren en haar voet gezet op een liggend kalf. Het beeld werd met gemengde gevoelens ontvangen: Sommigen vonden haar te bloot, anderen haar benen te dik of haar borsten te klein. Weer anderen (met name de kinderen) hadden medelijden met het kalf.
Onder de bevolking van Groningen staat het beeld bekend als "Blote Bet".
GRONINGEN Sterrebos
SPROOKJESFIGUUR
Dit figuur, gemaakt uit hout, staat bij de ingang van het Sterrebos aan de Verlengde Hereweg.
GRONINGEN Verlengde Hereweg
JOODS MONUMENT. Edu Waskowski, 1977.
De Folkingestraat liep leeg,
van huizen bleef de deur open,
de stem van de voorzanger stom.
Van perron naar perron klonk
het blikkerig geluid van de hoop:
'Ihre Familie wird später kommen.'
Meer dan dertig jaar later
groeien er verkrampte handen
- een koffer is zwaar,
een kind wil altijd los -
tussen bomen aan de Hereweg.
O, de lange dracht van het kwaad,
na al die jaren slechts handen,
maar te groot om vast te pakken.
Zij hebben hun rug gekeerd
naar prikkeldraad en booglamp:
Een hand wil kunnen geven,
een hand wil reiken naar het leven.
Atze van Wieren
GRONINGEN t.o. het Sterrebos, Verlengde Hereweg
LODEWIJK THOMSON (Voorschoten, 11 juni 1869 – Durrës (Albanië) 15 juni 1914) was een Nederlands militair bevelhebber en politicus.
Thomson is vooral bekend geworden als de eerste Nederlandse militair die op een vredesmissie is gesneuveld. Lodewijk Thomson was een kind van Bernard Heidenreich Thomson en Maria Wilhelmina Pompe van Meerdervoort en stamt uit een van oorsprong Engels geslacht.
Zijn borstbeeld heeft tot 2002 op de zuiderbegraafplaats gestaan en staat nu in een tuin tegenover het Sterrebos.
GRONINGEN Kijk in 't Jatbrug
SCHEEPSBOUWER EN VISVROUW, KORENDRAGER EN KOOPVROUW, door Willem Valk 1951, Zweeds graniet.
In 1942 werd het ontwerp gemaakt voor de bouw van deze vaste brug, eerst na de oorlog kon het worden gebouwd (1949). Dat gold ook voor de 4 beelden op deze brug, deze werden, hoewel al gemaakt in 1943, eerst in 1951 geplaatst. De twee beelden aan de westzijde staan voor de scheepsbouwer en de visvrouw, allebei verband houdend met de belangrijkheid van de vroegere scheepvaart en handel in Groningen. De twee beelden aan de oostzijde staan voor beroepen van het land: De korendrager en de koopvrouw.
De beelden zijn in 1943 gemaakt door Willem Valk in opdracht van de gemeente, gevormd uit Zweeds graniet zijn ze een geheel met de brug.
GRONINGEN Nieuwe Ebbingestraat/Grote Markt
BEELD BRO BRO BRILLE, Gunnar Westman.
Het kunstwerk is 1.4 meter hoog, gemaakt van graniet. Het beeld toont een aantal kinderen die in een ring staan. In die kring staan twee grote mensen. Het is gemaakt naar aanleiding van het Deense kinderliedje ‘Bro Bro Brille’ wat ‘Brug Brug Brille’ betekend. Dat is een kruip-door-sluip-door-spelletje. In 1958 door de directie van Vroom&Dreesman geschonken aan de stad, ter ere van de opening van het warenhuis. Het beeld staat naast de winkel V&D.
GRONINGEN Grote Markt oostzijde
Anno 2006 zijn er plannen om de oostzijde drastisch te veranderen. De meeste gebouwen zullen worden gesloopt, dus ook dit beeld op de Friesland bank.
Het plein zal iets kleiner worden naar de afmetingen die het eertijds had. Mede daardoor ontstaat er ruimte om het huis van de informatie en geschiedenis te realiseren. De naam is al vastgesteld: Forum.
GRONINGEN Martinikerkhof
SINT-JORIS EN DE DRAAK.
Dit bronzen beeld op het Martinikerkhof is het oorlogsmonument voor de slachtoffers van Wereldoorlog II. Gemaakt in opdracht van de provincie Groningen. (1959, Ludwig Oswald Wenckebach).
Het symboliseert de overwinning van het goede over het kwade.
GRONINGEN Stadhuis noord
RABENHAUPT, Willem Valk (1898-1977)
Carl von Rabenhaupt (Bohemen, 6 januari 1602 - Coevorden, 12 augustus 1675) baron van Sucha, erfheer in Lichtenberg en Fremisnich, heer tot Grimbach. Hij was legercommandant in Groningen tijdens de belegering door Bernhard von Galen (bommenberend), de bisschop van Munster in 1672.
Voorafgaande aan het rampjaar 1672 werd hij voor vierduizend rijksdaalders ingehuurd door de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden om de stad Groningen te verdedigen. Hij kreeg het bevel over een regiment en op 31 maart 1672 werd hij bevorderd tot luitenant-generaal, de juiste titel voor deze functie.
Nadat zijn troepen op 28 december 1672 Coevorden hadden ontzet werd hij op 4 januari 1673 benoemd tot burgemeester van Groningen, drost van Drenthe en gouverneur van Coevorden. Rabenhaupt overleed op 12 augustus 1675 in Coevorden en werd op 3 september 1675 in de kerk aldaar begraven. In 1853 werd zijn helm in Coevorden teruggevonden, deze is opgenomen in het museum te Assen.
Groningen Waagplein
LA MUSICA
Op het Waagplein, voor het goudkantoor, staat het Appuntamento con la musica van Roberto Barni. Toen Barni het beeld maakte dacht hij aan een man die op weg is naar een afspraak.
De opdracht voor dit kunstwerk en het kunstwerk Farsi laro/Making space van Janet Mullarney werden door Natalini, de ontwerper van het Waagpleincomplex, gegeven.
GRONINGEN universiteit
UBBO EMMIUS
1e Rector Magnificus van de universiteit van Groningen in 1614. Ubbo Emmius 1547-1625.
Hij werd geboren in het Oostfriese vissersdorp Greetsiel. Zijn vader was daar luthers predikant. Ubbo Emmius ging van zijn negende tot zijn achttiende jaar naar de Latijnse school, eerst in Emden, later in Bremen en Norden. In 1576 vertrok hij uiteindelijk naar Genève om daar colleges te volgen bij Calvijn’s opvolger Theodorus Beza en raakte hij beïnvloed door het calvinistische gedachtengoed.
GRONINGEN Vismarkt
KORENBEURS
Dit is de derde markthal of beurs op deze plaats, gebouwd in 1865. Beeld- en sfeerbepalend, met de Aa-kerk gelegen aan de Vismarkt, voor de stad Groningen. En tesamen met de Martinikerk, Grote Markt en het stadhuis het centrum van de stad Groningen.
Deze korenbeurs is gebouwd in de tijd van hoge graanprijzen.
Boven op het gebouw MERCURIUS, god van handel en winst.
Links van de ingang NEPTUNES, god van water en zee.
Rechts van de ingang CERES, godin van de landbouw.
GRONINGEN Noorderplantsoen
ZONAANBIDSTER, kalksteen, Mattheus Meesters, 1952.
Het meisje zit op de grond met haar knieën opgetrokken. Ze houdt haar hoofd achterover en koestert zich in de zon. Mattheus Meesters (1908) heeft de vorm van haar lichaam gestileerd weergegeven. Naturalistische details zoals spieren, haren of plooien in haar jurk zijn weggelaten.
Het blok kalksteen waaruit dit beeld is gemaakt is in de contouren van haar figuur nog duidelijk zichtbaar. Het meisje heeft geen individuele kenmerken, ze is universeel in haar stille genieting van de zonnewarmte.
GRONINGEN, Noorderplantsoen
MANNETJE, marmer (niet afgebeeld)
Op een van de dwingers zit een witmarmeren figuur achter een schematisch weergegeven tafel. Het mannetje is grof uitgehakt zonder veel detaillering; hij heeft geen individuele kenmerken. Als bij een sneeuwpop staat zijn hoofd direct op de romp. Zijn armen liggen voor hem op tafel. Het is een primitief aandoend beeld, versterkt door de aantasting van de tijd. Een deel van de kin en de neus zijn verdwenen. (Gjalt Blaauw, 1975)
GRONINGEN, Noorderplantsoen, Noorderbuitensingel
WISENT
Wladimir de Vries (1917 - 2001) was een Groninger kunstenaar. De Vries maakte met name figuratief werk waarin de vrouw vaak een terugkerend thema was. De sensuele uitstraling van zijn werk leidde soms tot discussie met opdrachtgevers en publiek zoals dat het geval was met het beeld "Landbouw en veeteelt" op de Herebrug.
Andere werken van De Vries in de stad Groningen zijn: "Veulen" (Radesingel bij de Sint Josefkathedraal). Dit beeldhouwwerk staat bekend als "Lutje Loeks". Het betekent "Kleine Loeks", een verwijzing naar een ander beeld van de hand van Wladimir de Vries "Peerd van Ome Loeks".
-naar boven-
Groningen en Grunneger