Bijzondere, halve en scheve torens, Groningen en Grunneger over torens.

Groningen en Grunneger

Index van bijzondere torens

Deze verzameling torens betreft bijzondere torens. Eigenlijk is iedere toren bijzonder omdat bij de bouw getracht wordt om de wetten van de zwaartekracht onbelangrijk te maken. De geschiedenis leert dat steeds weer met bovenmenselijke inspanningen telkens opnieuw een toren gebouwd, herbouwd of gerepareerd is. Dat geldt met name voor de historische torens gebouwd met eenvoudige middelen. Tot de installatie van bliksemafleiders was blikseminslag een belangrijke destructor.

Om in bijgaande verzameling torens enig systeem aan te brengen is een indeling in soorten torens gemaakt met een korte toelichting.

Torens in de Nederlandse literatuur

In de literatuur komen belangrijke passages voor over de onvolledige of bijzondere torens in Nederland. Over kerktorens niet afgebouwd: de niet afgebouwde toren van Babel en in de Max Havelaar kunt u een belangrijke opmerking lezen in hoofdstuk V.
Over de niet herbouwde torens het bekende gedicht van Hendrik Marsman: Denkend aan Holland zie ik ......
Bijzondere torens: Hoe God verdween uit Jorwert, blz 234.

Kerktorens niet afgebouwd

In de gouden eeuw werd heel veel geld verdiend. Een belangrijke oorzaak daarvoor was de toegenomen handel in met name de kuststeden en plaatsen. Maar als de inkomstenbronnen opdroogden werd het belangrijkste bouwproject stopgezet: de bouw van de grootste toren.
[ Amsterdam ] [ Amsterdam ] [ Antwerpen ] [ Babel ] [ Deventer ] [ Den Briel ] [ Elburg ] [ Marienhafe ] [ Oudkarspel ] [ Parijs ] [ Rotterdam ] [ Utrecht ] [ Veere ] [ Workum ] [ Zierikzee ] [ Mechelen ]

Kerktorens na brand of oorlogsschade niet herbouwd

Aan de vorm van de toren zijn vaak de gevolgen van oorlog, brand of storm te herkennen. De gevolgen van blikseminslag of storm speelt hier de grootste rol.
[ Alkmaar ] [ Bergen ] [ Brakel ] [ Geertruidenberg ] [ Leiden ] [ Oirschot ] [ Schouwen ] [ Westzaan ] [ Woudrichem ] [ Zaltbommel ]

Torens scheef

De inzichten en de toegepaste technieken bij de bouw van torens hadden grote gevolgen voor de kwaliteit van bouwwerken. Als de ondergrond van de bouwwerken goed was dan mag de conclusie zijn dat met name in de late middeleeuwen de kwaliteit van de bouwwerken, zoals van kerken, nooit meer is overtroffen. Maar de vele scheve torens getuigen van miscalculaties of verkeerde schattingen.
[ Ackoy ] [ Aldeboarn ] [ Bad Frankenhausen ] [ Bedum ] [ Bierum ] [ Delft ] [ Dordrecht ] [ Garsthuizen ] [ Heinenoord ] [ Kantens ] [ Leeuwarden ] [ Lier De ] [ Midlum ] [ Midwolde ] [ Pisa ] [ Ransdorp ] [ Suurhusen (bij Aurich) ] [ Tiel ]

Kerktorens rechtgezet

Het bouwen van een toren is technisch een hoogstandje. Het rechtzetten vereist een nog groter technisch inzicht. De toren van Pisa mocht in het jaar 2000 niet meer beklommen worden vanwege instortinsgevaar. Daarna werd deze toren rechter gezet zodat deze nu nog ongeveer 4 meter uit het lood staat. De toren van Bedum staat ongerekend 418 cm uit het lood en staat dus schever dan de toren van Pisa.
[ Amsterdam Montelbaanstoren ] [ Kampen ] [ Edam ] Oudekerkstoren (1738)

Kerktorens met een legende

De ultieme legende is verbonden aan de toren van de stad Babel (Bijbelboek Genesis. In het Hebreeuws: balal=verwarren). Een toren bouwen die tot in de hemel zou reiken dat was het doel. De toren kon niet afgebouwd worden omdat men doorelkaar geen praten en men elkaar niet meer verstond. Kortom een Babylonische spraakverwarring.
[ Barneveld ] [ Tzum ] [ Onstwedde ]

Toren met "siepelspits"

Veel torens dragen een spits die wordt bekroond met een pijnappel, uivorm of dergelijke. Zoals de Martinitoren in Groningen. Een beklimming tot in de pijnappel, met een onvergetelijk uitzicht, behoorde vroeger tot de mogelijkheden.
De torens die een spits hebben die volledig in de vorm van een uit of siepel gemaakt is, zijn daarentegen vrij uniek.
[ Noordwolde ]

Vuurtorens

De moderne communicatiemiddelen zijn de oorzaak van de afbraak of ombouw van de vuurtorens. Op zich al een reden om de nog aanwezige vuurtorens op een andere manier te waarderen.
[ Delfzijl ] [ Delfzijl ] [ Goedereede ] [ Harlingen ] [ Pilsum ] [ Schiermonnikoog ] [ Westkapelle ]

Watertorens

[ Groningen Watertoren ] [ Stadskanaal ] [ Zwolle ]

Klokketorens

Met klokketorens wordt hier bedoeld de torens die gebouwd zijn met het doel de klokken erin te hangen. Gebouwd na de late middeleeuwen. De oude klokketorens zoals die nu gebruikt worden (gebouwd tot de 16e eeuw zoals Zeerijp, 't Zandt etc.) hadden oorspronkelijk meer functies.
[ Appingedam ] [ Toornwerd ] Hoogezand, Westerdijkshorn, Finsterwolde,

Vieringtoren

Wittewierum blz 341: 1238. Oorspronkelijk was het de bedoeling dat er tussen de twee dwarsschepen van de kerk een torenachtige kruisingslantaarn zou komen, waarvan de zoldering boven het dak van de kerk uit zou moeten steken, zodat de ramen, die boven het dak van de kerk uitsteken, het koor zouden verlichten, maar men besloot daar toch de kloosterklokken te hangen. Naast de kruissingstoren moesten er boven de twee kapellen die een zeer vast fundament hadden, kleine torens komen, en bij de westgevel een grote toren voor de klokken van de parochie. Hoewel dit alles zeer tot de schoonheid zou hebben bijgedragen, hebben ze dit voorlopig toch achterwege gelaten in verband met het vele werk en de hoge kosten, waardoor de prelaten en de gehele broederschap als in een oven der beproeving zouden zijn verbrand.
De vieringtoren van Hulst is helaas een aantal keren herbouwd in nieuwe stijl.
[ Hulst ]

Radartoren

De ontwikkeling van scheepsgeleiding gaat van het aanleggen van vuur op plaatsten aan de kust via torens naar vuurtorens. Daarna is er een snelle ontwikkeling geweest van bemande radartorens naar onbemande.
[ Eemshaven ] [ Pernis ]