MUSEUM  
   OER-   
PARADE
  NATUUR   
 THEATER  
 ANDERE
  ZALEN  
 WISSEL 
 EXPO'S 
 DINO'S  
   SITE    
AUTEUR

WISSELENDE EXPOSITIES



 

  Superzintuigen, een familietentoonstelling (2012-2014)


Deze grote 'familietentoonstelling' met ruim veertig interactieve opstellingen was de laatste in zijn soort en heeft twee jaar tot de sluiting van het museum in 2016 in Naturalis gestaan.
Sommige dieren zien, horen of ruiken anders of beter dan de mensen. Denk maar aan de hond met zijn goede neus en de vleermuis met zijn radargeluid en -oor. Katten en knaagdieren tasten de omgeving perfect af met hun snorharen. En dan zijn er nog de dieren met een speciaal zintuig dat mensen niet hebben zoals het electrische, het magnetische en het thermische zintuig.
Er kan veel gezien, gevoeld, geproefd, geroken en gehoord worden. Enkele dieren zijn in levende lijve aanwezig om te laten zien wat zij kunnen, zoals de slang (python) in zijn terrarium en de vissen in hun aquarium (zie de gele sterretjes rechtsonder op de plattegrond). Dat is best bijzonder voor een museum !
-
 
Onderstaande foto's geven een aardig beeld van wat de tentoonstelling te bieden heeft.
De nummering (1-4) verwijst naar de plaats waar de foto's gemaakt zijn (zie bij de plattegrond).

-
-
(1) Kleuren en honingzoeken
(2) Tastzin met rattenvangerspel
-
-
(3) Reukzin met varken en speurhond achteraan
(4) Actiespel en (H)Oren en Geluid op de achtergrond


   Familietentoonstelling "Wildebeesten" (2009)


wb-serengeti Deze tentoonstelling in Naturalis heeft als onderwerp de grote jaarlijkse trektocht van de wildebeesten of gnoes door het grensgebied van Kenia en Tanzania. Het is een van de grootste dierenmigraties ter wereld. Naturalis wijdde er in 2016 een mooie en spannende tentoonstelling aan. Veel bezoekers zullen zich herinneren de meetrillende vloer herinneren wanneer de wildebeesten op het scherm door de Serengettievlkte denderden.
 
Serengeti National Park en omgeving
Het Serengeti National Park van Tanzania is een van de grootse wildparken van de wereld en heeft tezamen met de aangrenzende Ngorongoro Conservation Area en het kleinere in Kenia gelegen Masai Mara National Reserve een opppervlakte van 24.000 km² (om een idee te geven van de omvang, dit is 7x de oppervlakte van de provincie Zuid-Holland).
Het gebied bestaat grotendeels uit hoogvlakten met weinig bomen en veel gras. Park en omgeving zijn het toneel van de imposante jaarlijkse trek van de zebra, de blauwe gnoe en en de Thomsongazelle en van hun belagers waaronder de leeuw, de panter en de gevlekte hyena.
 
De gnoes en hun grote trek
Centraal Oost-Afika kent een sterke afwisseling van de seizoenen. Droge (in juni-oktober) en natte perioden (in november-mei) wisselen elkaar af. Veel dieren hebben zich aan deze afwisseling aangepast en trekken van gebied naar gebied. Enorme kuddes gnoes (in het Afrikaans en Engels "wildebeesten") grazen in het natte seizoen in de open grasvlakten van de zuidelijke Serengeti om daarna in de noordelijke Serengeti hun honger te stillen. In sommige jaren nemen wel meer dan een miljoen dieren deel aan deze trek! (kaartje gewijzigd naar www.africansafarileader.com)
 
zaal wildebeest
De tentoonstelling
Bij de binnenkomst van de zaal wordt de blik direct getrokken door de grote opstelling midden in de zaal waar een aantal fraai opgezette dieren de bezoeker aankijken. Een zebra, twee soorten gnoe's en een Thomson Gazelle zijn geplaatst op een 'eiland' binnen een grote ronde kaart van het Serengetigebied. Aan de rand van de cirkel staan kleine vitrines een aantal kleine dieren die een rol spelen in het ecosysteem. Naar achteren staat nog zo'n eiland met daarop de belagers van deze graseters. Leeuw en leeuwin, luipaard en hyena staan er opgesteld, terwijl de gier in de lucht afwachtend toe ziet.
Aan de zijkanten van de zaal staan een groot aantal grote en kleine interactieve opstellingen waar de kinderen zich naar hartelust op kunnen uitleven.
Tegen de achterwand van de zaal is over de volle lengte een groot projectiescherm aangebracht waarop het dagelijks leven van de Serengetie te zien is. Dag, nacht, regen, droogte en vuur vormen de vijf thema's van de film die continu vertoond wordt. De bezoeker kan, via een ingenieus bedieningspaneel, zelf binnen het thema de delen van de film kiezen die het verhaal van de Serengeti vertellen. Het mooie is dat de verlichting van de zaal zich volledig aanpast aan de film die vertoond wordt. Bij dag is de zaal helder verlicht, bij nacht is de zaal min of meer duister, bij droogte kleurt de zaal rood, enz.
 
wildebeest-2 wildebeest-1
foto links: de gnoe's op de kaart van het Serengeti-gebied met op de achtergrond de onderzoekstent 
foto rechts: de roofdieren van de Serengeti met het bedieningspaneel links voor het reuzenscherm



   "Opvetten en wegwezen", over de vogeltrek (2010/2011)


"Opvetten en wegwezen" is een nieuwe tijdelijke tentoonstelling die Naturalis in samenwerking met Vogelbescherming Nederland heeft opgezet. Het is een vrij klassieke opstelling geworden waarbij in een aantal vitrines een grote rijkdom aan vogels staat opgesteld. Voor menig een feest der herkenning om zo veel Nederlandse vogels, zomergasten, wintergasten en doortrekkers bij elkaar te zien.
 
De afstand die de trekvogels kunnen overbruggen is tot uitgangspunt genomen. De vitrine met vogels die niet ver trekken staan vooraan, dan volgen vitrines met vogels die grotere afstanden afleggen, enz. Achterin de zaal zijn de verre trekkers te bewonderen. In de eerste vitrine vinden we een aantal grote watervogels zoals de zwaan, de Canadese gans en de bergeend. Zij trekken niet veel verder dan 500 km. In de achterste vitrine staat de kampioen, de Noorse stern, die de afstand van 15.000 km van noord- tot zuidpool en vice versa weet te overbruggen.
 
Opzij van de zaal is een tijdschaal aangebracht van 0 tot 16000 km aangegeven die ook op de vloer met witte strepen is gemarkeerd. Iedere vitrine herbergt een aantal vogels waarvan de soortnaam, de trekroute en het aantal in Nederland voorkomende exemplaren zijn vermeld.
Tegen de pilaren staan enkele informatieve opstellingen die telkens een thema van de vogeltrek belichten zoals de vliegtechniek (gebruik maken van thermiek bij voorbeeld), de timing (het juiste moment voor vertrek weten te kiezen) en de navigatie (welke "Tom Tom" te gebruiken?).
 
zaal vogeltrek

Een leuk element in de tentoonstelling zijn de drie telescopen die in de zaal staan opgesteld. Richt de bezoeker een telescoop op een van de zeldzame trekvogels die verspreid bij het plafond zijn te vinden dan hoort deze het geluid van de vogel, zijn naam en het aantal keren dat de vogel in Nederland is waargenomen.
Voor de jonge bezoekers is er een kort (te simpel?) spel over hoe je van een huismus een goede trekvogel zou kunnen maken.
 

De foto's hierboven geven een goede indruk van de zaal van de vogeltrek met de vitrines, met links een telescoop gericht op een vogel en rechts de opstelling met 'Timing' als onderwerp.
 

Walvissen (2014)


De tentoonstelling Walvissen is gericht op een breed publiek en met speciale aandacht voor de jeugdige bezoekers. Bijzonder is dat deze tentoonstelling is opgezet door het Musé National d'Histoire Naturelle in Parijs en, na een tussenstop in het Natuurmuseum in Brussel, in Leiden te zien is. Wel heeft Naturalis er uit de eigen verzameling nog een aantal stukken aan toegevoegd.
figuur walvis zaal
 
Walvissen
Eerst even iets over de walvissen als groep. Het zijn zoogdieren die zich in de loop van miljoenen jaren perfect hebben aangepast aan het leven in zee of rivier. Net als alle andere zoogdieren zijn ze warmbloedig, zogen hun jongen en ademen ze lucht met behulp van longen. Walvissen nemen bij het duiken slechts weinig lucht mee naar beneden; de longcapaciteit is bij de grote soorten maar ongeveer de helft van die bij de landzoogdieren. De neusgaten gaan bij het bovenkomen automatisch open. De uitademing gaat gepaard met een hevig gesnuif (blazen) door de neus(spuit)gaten. Bij de grotere soorten ontstaat dan een fontein van door uitzetting afgekoelde en gecondenseerde waterdamp, die tot circa 8 meter hoog kan worden. De walvissen worden ingedeeld in twee groepen: de tandwalvissen en de baleinwalvissen. De tandwalvissen (dolfijn, potvis, narwal, orka) hebben tanden in de kaken en zijn dan ook echte roofdieren. De vertegenwoordigers van de tweede groep (Groenlandse walvis, vinvis, bultrug, e.a.) hebben afhangende schotten (baleinen) in de mondopening waarmee ze allerlei klein voedsel uit het zeewater vissen. Ze zijn meestal een slag groter dan de tandwalvissen.
 

    De schatkamer in de collectietoren


sieb-ingang Klein maar fijn
Vanuit het grote trappenhuis was er bovenin een soort korte brug die toegang gaf tot een kleine ruimte in de collectietoren: de schatkamer. in de loop van zijn bestaan heeft het oude museum daar telkens een selctie van zijn schatten getoond, variënd kostbare edelstenen en mineralen tot zijn meest bijzondere fossielen. Zo af toe was er ook een gasttentenstelling zoals die over de schatten van het Siebolddhuis in Leiden en een over de collectie tekeningen in het Koninklijkmuseum van Madrid.
 
Schatten ui Madrid

Japanse schatten (2009)
In het kader van de viering van 400 jaar Japans-Nederlandse handelsbetrekkingen werd in 2009 in de schatkamer van het museum (foto midden) een kleine tentoonstelling ingericht met objecten die teruggaan op die omvangrijke collectie die von Siebold tijdens zijn verblijf in Japan had verzameld. De tentoonstelling vertelt het verhaal achter von Siebolds meest bijzondere objecten waaronder een aantal diersoorten die inmiddels zijn uitgestorven zoals de Japanse wolf en de Japanse otter. Pronkstukken zijn ook de twee Japanse ibissen (foto links)en natuurlijk de indrukwekkende Japanse reuzenkrab (foto rechts).
sieb-kamer


  terug naar begin van deze pagina