GEVOEL VOOR VERHOUDINGEN.

God, evolutie en ethiek

Frits de Lange

 

Kok Kampen 1997

Inhoud: 

VOORAF

1.DE LEVENDE AARDE ALS RELIGIEUS SYMBOOL

1.1. De astronautenblik

1.2. Big History

1.3. Kosmologie en religie

1.3.1. De moderne subjectivering van de ethiek

1.3.2. De wetenschap als falende moderne mythe

1.3.3. De kracht van religieuze symbolen

1.4. Ethiek, theologie en wetenschappen

2. EVOLUTIONISME

2.1. Een lange geschiedenis

2.1.1. The Great Chain of Being

2.1.2. Darwin

2.1.3. Sociaal-Darwinisme

2.1.4. Romantisch vitalisme

2.1.5. Sociobiologie

2.2. Reductionisme en non-reductionisme

2.2.1. Levensbeschouwelijk reductionisme

2.2.2. Het Nieuwe Tijdsdenken (holisme)

2.2.3. Een dubbele voorkeur

2. 3. Het nieuwe scheppingsverhaal

 

3. KOSMOLOGIE EN ETHIEK

3.1. Een ‘nieuw verbond’ tussen mens en natuur?

3.1.1. Een vreemdeling in de kosmos (Monod en het moderne wereldbeeld)

3.1.2. ‘Een werveling in een wervelende natuur’ (I. Prigogine)

 

3.2. Volgens de natuur leven (De Stoa en het natuurrecht)

3.2.1. Zich schikken in de orde van het universum

3.2.2. De christelijke scheppingsorde en het natuurrecht

 

3.3. De naturalistische drogreden

3.3.1. Het gelijk van Hume

3.3.2. In overeenstemming leven

 

3.4. Ontdekken of uitvinden? (De objectiviteit van de moraal)

3.4.1. De moraal is een menselijk produkt (Het ethisch subjectivisme van J.L. Mackie)

3.4.2. De ontologie van de cultuur

 

4. EVOLUTIE EN ETHIEK

4.1.Een evolutionaire verklaring van de moraal

4.1.1. Teveel van het goede

4.1.2. Moraal = sociaal instinct + intelligentie+ gewoonte

4.1.3. De drijvende pyramide (F. de Waal)

 

4.2. Een religieuze rechtvaardiging van de moraal (G. Theissen)

4.3. Is de mens iets speciaals?

4.3.1. Het aangeklede dier en de naakte aap

4.3.2. Verwantschap, ontwikkeling, complexiteit (een ecologische ethiek)

4.3.3. Dualisme en antropocentrisme: een moeizaam afscheid

4.3.4. Biocentrisme: de individualistische en de holistische variant (J. Rachels, J. Lovelock)

4.3.5. De mens als geschapen mede-schepper (Ph. Hefner)

 

5. GOD EN EVOLUTIE

5.1. Van creationist tot agnost (de weg van Charles Darwin)

 

5.2. Afhankelijkheid en ordening (een theocentrische perspectief)

 

5.3. God als Proces

5.3.1. Evolutie, leven en orde

5.3.2. Ontologie, waardentheorie en ethiek

5.3.3. God als Creatief Antwoordende Liefde

5.4. A Continuing Story

 

WOORDENLIJST

LITERATUUR