Werkgroep Rouw en Uitvaart

Deze werkgroep bestaat uit een aantal mannen en vrouwen, die zorg dragen voor het liturgisch afscheid van overledenen in de parochie. Bij een uitvaart wordt dus geen eucharistie gevierd, tenzij daar uitdrukkelijk reden voor is. Een uitvaart geschiedt normaal middels een woord- en gebedsdienst. In die dienst gaan leden van de gemeenschap voor. Het is tenslotte ook de gemeenschap die van haar doden afscheid neemt. Wie er voorgaan, zal steeds door de pastores bezien worden. Criterium daarbij is: wat is, voor deze mensen hier, pastoraal gezien het beste. Op deze manier kan onze kerk haar taak om 'de doden te begraven' ook in de toekomst gestalte blijven geven, en wel op een manier die pastoraal, in een sterk veranderde kerk, een sterk veranderde wereld, verantwoord is.


Uitvaart: Een dienst van de parochie; een dienst aan elkaar.
In het afgelopen jaar bent u door het pastorale team en het parochiebestuur via ons parochieblad reeds meerdere keren geïnformeerd over de toekomstvisie en het daaruit voortvloeiende beleid met betrekking tot uitvaarten en rouw.
In het licht van de ontwikkelingen in onze samenleving en in het bijzonder in onze Kerk, zoeken wij als gemeenschap naar verantwoorde mogelijkheden die recht doen aan de overledenen, de nabestaanden en de parochiegemeenschap, die tegelijkertijd garanderen dat wij één van de zeven werken van barmhartigheid, onze doden begraven, ook in de toekomst gestalte kunnen geven op een manier die pastoraal verantwoord is.
In een aantal opeenvolgende edities van Parochieel Kontakt wil ik als coördinator van de werkgroep uitvaart en rouw stilstaan bij deze ontwikkelingen.

De christelijke uitvaart
De christelijke uitvaart omvat gebeden voor thuis, in de kerk, op het kerkhof of in het crematorium. Vanzelfsprekend moet de keuze van lezingen en gebeden aan de persoonlijke wensen en omstandigheden van de overledene en de familie worden aangepast. De uitvaartliturgie wil troost geven aan mensen in hun eigen situatie. Juist een geïndividualiseerde samenleving als de onze vraagt op zulke momenten om het evangelie te laten horen en de boodschap van Jezus in de harten van mensen weerklank te laten vinden. Toch is het juist de boodschap van Jezus zelf, die ons weerhoudt om van de uitvaartliturgie een al te particuliere gebeurtenis te maken. Het verdriet om de overledene grijpt ons aan, maar wij weten haar/zijn leven in het grotere verband te plaatsen van Gods liefde voor alle mensen. Het is déze dode die wij zullen missen, maar wij beseffen dat de dood het lot van alle schepselen is. De gaven en verdiensten van déze persoon zullen wij roemen, maar ze passen in de grote lofzang van alle levenden. Jezus heeft ons geleerd dat wij allemaal broeders en zusters zijn, kinderen van eenzelfde Vader. Het is binnen het grotere geheel van deze gemeenschap dat wij leven en sterven. Dat is ook de zin en de betekenis van het christelijke uitvaartritueel; met alle persoonlijke accenten erin heeft het toch een herkenbaar verloop, is het een uitdrukking van collectieve hoop, waarin de overledene deelt.
Onze traditie reikt ons hiervoor tal van waardevolle symbolen en rituelen aan. Wij hoeven bij de uitvaart van onze doden niet ieder onderdeel te creëren, het ritueel persoonlijk aangevuld, ondersteunt ons hierin.
In zekere zin is de 'routine' ervan ook bevrijdend; we vertrouwen ons toe aan omvattender wijsheid, beproefd geloof.
Als dat zo is, dan is dat al een eerste antwoord op de begrijpelijke bezorgdheid over 'hoe dat in onze parochie straks zal gaan' in een tijd van pastorale personeelsschaarste. Er zijn immers meerdere kerntaken die voor het voortbestaan van onze gemeenschap van wezenlijk belang zijn. Dat te constateren is echter niet voldoende. Wij voelen het als onze plicht, de traditie biedt ons de mogelijkheid en de handvatten en bovendien onze, bisschop spoort ons aan, onze verantwoordelijkheid te nemen. Wij, gedoopten, parochianen, wij worden geroepen om onze doden ook in de toekomst te begraven; hen neer te leggen in de handen van de levende God. Dat vraagt om inventiviteit en een veelvormige inzet van ons allen, zoals wij in de afgelopen jaren op tal van plaatsen actiever en creatiever betrokken zijn geraakt bij onze parochie.
Het kan ook een kans zijn om tot het wezenlijke terug te keren: Als gemeenschap ook in dit werk een bijdrage leveren aan het evangelie.

Een dienst aan elkaar
Dertien vrijwilligers uit de parochies van Maurik, Varik en Tiel hebben zich in het afgelopen jaar met behulp van onze pastores verdiept in de mogelijkheden van vieringen van woord en gebed bij een uitvaart. Vieringen vanuit het christelijk verrijzenisgeloof met lezingen vanuit de Schrift, verkondiging en gebeden.
In de cursus, die tot nu toe tien avonden en twee dagen in beslag heeft genomen, hebben wij met name aandacht besteed aan onze eigen geloofsverdieping, aan de dood en leven na dit leven, aan de bijbel als geloofsboek en wat daarin gezegd wordt over leven en dood, aan bidden, aan symbolen en rituelen en de mogelijkheden van een verantwoord liturgisch afscheid.
Ik kijk terug op twaalf inspirerende toerustingsbijeenkomsten met een groep betrokken parochianen die, onder leiding van onze pastores in het belang van onze geloofsgemeenschap, naar mogelijkheden zoeken om ook in de toekomst op verantwoorde wijze invulling te kunnen geven aan onze opdracht: Het begraven van onze doden.

Klaas Faber, coördinator.