De Beeldenstorm (1566)
Aanleiding
Rond 1560 kwam het Calvinisme echt op in de Nederlanden. Volgens de leer van Calvijn was het in strijd met de Tien Geboden om heiligen te vereren, laat staan heiligenbeelden. Soli Deo Gloria (alleen eer aan God) is een van de vijf leerstellingen van het Calvinisme. De Nederlandse aanhangers van Calvijn waren ook zeer bezorgd over de vervolging van geloofsgenoten in het buitenland zoals de oorlogen tegen de Hugenoten in Frankrijk. En ook al waren de Nederlanden een welvarend landsdeel, in 1566 had het volk had te kampen met hongersnood omdat de oogsten waren mislukt en de import stagneerde. Landvoogdes Margaretha van Parma nam veel van haar beslissingen zonder enig overleg met de uitvoerende macht (de lokale adel) en kon vanuit die hoek dus niet op al te veel sympathie rekenen.
Steenvoorde, 10 augustus 1566
De Nederlanden waren daarmee rijp voor de Beeldenstorm: op 10 augustus 1566 bestormden een groep bedevaartgangers de katholieke kerk en het klooster in Steenvoorde (regio Westhoek, tegenwoordig in het Noord-Franse arrondissement Duinkerken/Nord-Pas-de-Calias).
Groepen beeldenstormers verspreidden zich daarna verder in de Westhoek. Met name beelden, altaren en schilderijen moesten het ontgelden en de lokale overheid greep op zijn zachtst gezegd niet in. Nog geen twee weken later volgden steden als Antwerpen, Gent, Middelburg, Breda, Delft en Amsterdam. Met name in Gent werd grote schade aangericht. In september volgden de noordelijke Nederlanden, hier was het vaak de plaatselijke bevolking zelf die huishield in de katholieke kerken.
Begin van de Nederlandse Opstand
Nederland was in die tijd nog Spaans grondgebied onder de katholieke koning Filips II. Filips besloot op te treden tegen de ketters. In 1567 stuurde hij de Hertog van Alva naar Brussel om de rust te herstellen en de schuldigen te straffen. Alva, bijgenaamd de IJzeren Hertog greep hard in maar dat pakte eerder averechts uit: in 1568 brak de Nederlandse Opstand uit. Hiermee werd Nederland ook deel van het strijdtoneel van de godsdienstoorlogen van de 16e en 17e eeuw.
In het nabij Steenvoorde gelegen Valencijn was al eerder verzet uitgebroken: in 1562 redde een boze bevolking aldaar een groep protestanten van de brandstapel (la Journée des mal brûlés, de dag van de slecht-verbranden). In 1580 kwam de Hertog van Parma orde op zaken stellen in Valencijn en de calvinisten vluchtten in grote getalen naar het noorden; veel Du Pon's in Leiden zijn afkomstig uit deze regio.
