Hugenoten op de vlucht (16e en 17e eeuw)
Hugenoten
Veel Nederlanders met een Franse achternaam stammen af van de Hugenoten: Franstalige protestanten die in eigen land vervolgd werden.
De Hugenoten in Frankrijk waren aanhangers van de protestantse reformator Jean Cauvin, in Holland beter bekend als Johannes Calvijn. De leer van Calvijn was met name populair in Zuid-Frankrijk, de Palts, Zwitserland, Schotland (Presbyterianen) en in de Nederlanden. De herkomst van de naam Hugenoot is niet zeker, het Hugenoten-kruis is bekender geworden.
Vervolgingen
De vervolgingen begonnen in 1562 en duurden in eerste instantie tot het einde van de eeuw. Tijdens le Massacre de la Saint-Barthélemy (de Bartholomeüsnacht) van 23 op 24 augustus 1572 werden duizenden Hugenoten afgeslacht. Paus Gregorius XIII liet naar aanleiding van de Bartholomeüsnacht een loflied (Te Deum) schrijven en een herdenkingsmunt slaan. Aan de vervolgingen kwam in 1598 een voorlopig einde met het Edict van Nantes, uitgevaardigd door koning Henri IV van Frankrijk. Hendrik IV was zelf een Hugenoot maar werd gedwongen weer katholiek te worden om de Franse troon te kunen bestijgen.
De vervolging was echter nog niet voorbij. In 1629 werd een deel van de vrijheden van het Edict al ingetrokken door (onder invloed van) kardinaal De Richelieu. Vanaf 1660 nam de druk in Frankrijk verder toe, bijvoorbeeld door gedwongen inkwartiering van katholieke soldaten in protestantse huishoudens (draggonades). De stroom vluchtelingen kwam nu echt goed op gang. Sommige Hugenoten gingen naar Noord-Amerika of naar Zuid-Afrika maar veruit de meesten gingen naar Pruisen, Engeland en vooral naar Nederland.
In 1685 herriep Louis XIV het Edict van Nantes helemaal en werd het protestantisme op Frans grondgebied illegaal verklaard.
Du Pon: ook Hugenoten ?
Veel Du Pon's uit Leiden komen uit het gebied rond Rijsel (Lille). Tegenwoordig is dat de Noord-Franse regio Nord-Pas-de-Calais. Vroeger was het onderdeel van de Zuidelijke Nederlanden waar ook de Beeldenstorm begon. Protestanten uit deze streek werden ook vervolgd en vonden vaak een heenkomen in de Noordelijke Nederlanden. Vaak worden deze Waals-Gereformeerden ook Hugenoten genoemd maar dat is eigenlijk niet helemaal accuraat.
Strikt genomen zijn Hugenoten alleen de Franse protestanten en dus niet alle franstalige protestanten. Hun roots liggen vooral in zuidoost Frankrijk. Als je naar de huidige verdeling van de naam Dupon kijkt dan zie je dat deze in Frankrijk vrij algemeen voorkomt en iets vaker in de Waalse regio Nord-Pas-de-Calais. Zoek je naar namen die klinken als Troquereas en Tronvera uit onze eigen Delft-tak dan vind je die zowel terug in zuid-oost Frankrijk (Savoie, Bouches-du-Rhône) als in de regio Pas-de-Calais als rond het Belgische Luik. Het is dus mogelijk dat onze eigen, Delftse Frans (Trogra) du Pon van de echte Hugenoten afstamt, maar voor hetzelfde geld liggen onze roots in het Waalse Rijsel of rond Luik. Buiten kijf staat dat het geloof een belangrijke reden geweest zal zijn om naar Delft te komen.
De Waalse kerken in Nederland zijn eind 16e eeuw gesticht door de protestanten uit Wallonië, later namen zij ook de Franse Hugenoten op. De eerste Waalse Gemeentes zijn gesticht in Middelburg (1574), Amsterdam (1578) en Leiden; andere plaatsen als Delft (1585) volgden snel. Op de website van de Waalse Kerken is meer achtergrondinformatie te vinden over de verschillende Gemeenten.
