HOME

Leiden - Woerden

Stations en haltes (1)

Stations en haltes (3)

HOME

Stations en haltes (2)

Zwammerdam (km 12,351) - Zmd

geopend voor reizigers: 15 oktober 1878
geopend voor goederen: 1 december 1878
gesloten voor reizigers: 15 mei 1935 (tijdens WO II in gebruik voor Duitse leger)
gesloten voor goederen: 1 juni 1970

Het aanvankelijk als halte geopende Zwammerdam had een gebouw dat gelijk was aan Bodegraven (I) en Hazerswoude-Koudekerk. In 1915 werd de wachtkamer eerste en tweede klas ingericht als stationsbureau; het oude stationsbureau werd wachtkamer voor de genoemde klassen. Nadat het hoofdgebouw door het opheffen van de beveiliging te Zwammerdam overbodig was geworden, werd het omstreeks 1950 afgebroken.
Een houten wachthokje werd geplaatst op het tweede perron in 1901. Twee jaar later werd een goederenloods geplaatst die in Alphen aan den Rijn overcompleet was geworden door de bouw van een nieuwe loods. Op 14 mei 1935 stopte er voorlopig voor het laatst een personentrein; in 1942 gingen er weer treinen stoppen voor het Duitse leger.

Een technisch matige, maar wel bijzondere foto van het Zwammerdamse station: met de versieringen en de vlag wordt de geboorte van prinses Juliana op 30 april 1909 gevierd.
(Foto verz. L. Bianchi)
zmd rlz
Het emplacement bestond tot 1942 uit een doorgaand- en een kruisingsspoor, alsmede een losspoor. Tot 1898 lag het doorgaande hoofdspoor (spoor 2) aan de zuidkant, daarna aan de zijde van het hoofdgebouw. Ergens na 1916 werd spoor 2 weer het doorgaande hoofdspoor; in 1942 is het opgebroken. In 1947 werd de wisselverbinding naar het losspoor verlegd (zie tekening). Dit spoor werd in 1962 verlengd voor de sloophandel Van Schip. Het eerste perron is daarbij grotendeels verwijderd. De aansluiting naar de sloperij is in 1970 opgebroken. Op dit terrein is in maart 2003 een parkeerterrein aangelegd voor bussen en taxi's.
De dubbele wachterswoning 6 a-b, die ten noordwesten van het stationsgebouw stond, is afgebroken in 1974. Het laatste stukje perron en de restanten van het wc-gebouw verdwenen in 1975.
Zwammerdam, gezien uit het westen. (Prentbriefkaart verz. L. Bianchi)
woning 6
In wachterswoning 6 heeft tot 1972 NS-personeel gewoond, in 1974 kwamen de slopers. Gefotografeerd in juni 1972.
restant zmd
Het laatste restant van het eerste perron en een deel van het toiletgebouwtje uit 1878, op 22 september 1975. Niet veel later was hiervan niets meer terug te vinden. Op de achtergrond de sloperij van Van Schip.
Van Schip Zmd
Het voormalige stationsterrein werd lang gedomineerd door de sloperij van Van Schip. Dit bedrijf is inmiddels naar Alphen verhuisd. Nu staan hier bussen en taxi's geparkeerd. Zwammerdam, 31 juli 1978.

Alphen aan den Rijn (km 17,365) - Apn

geopend voor reizigers: 15 oktober 1878
geopend voor goederen: 1 december 1878

Het stationsgebouw van Alphen kreeg in 1878 als enige een hoog middendeel. Het ver doorlopende wolfsdak kwam in stijl overeen met de andere stationsgebouwen van LW. De overal bij LW optredende verzakkingen waren in Alphen zo ernstig, dat het gebouw al binnen een jaar moest worden afgebroken. Volgens een licht vereenvoudigd ontwerp, aan de voorzijde is bijvoorbeeld een uitbouw boven de entree weggelaten, werd het herbouwd op een veel steviger fundament. Op 1 december 1879 werd dit tweede gebouw in gebruik genomen.

In verband met de aanleg van de spoorlijn naar Gouda, 1933/34, en de modernisering van de beveiliging werden aan beide zijden lage vleugels aangebouwd. Op het perron werd een aanbouw gemaakt voor het elektrisch bedieningstoestel. Deze aanbouw is afgebroken tijdens een renovatie in 1986.
Het interieur van het stationsgebouw heeft vele verbouwingen ondergaan. Bij de jongste, in de eerste maanden van 2003, is de kaartverkoop verhuisd naar de gemoderniseerde stationskiosk. De loketten werden gesloopt; in de vrijgekomen ruimte werd een AKO-lectuurshop gevestigd. Deze is per 17 januari 2005 gesloten.
Het stationsgebouw is gesloopt tussen 19 september en midden oktober 2007. Door de vondst van asbest in kruipruimten liep het sloopwerk vertraging op. De vrijgekomen ruimte is onder meer benut voor de aanleg van een tunnel onder het emplacement met liften en fietsenstallingen. In 2012 is een nieuw busstation aangelegd met een gebouw met kantoren van vervoersbedrijf Arriva, een kiosk en een cafetaria.

Het emplacement onderging een forse uitbreiding door de aanleg van de spoorlijn naar Uithoorn in 1914. Aan de oostelijke zijde van het station werden twee kopsporen aangelegd. Tevens werd een reservoirgebouw (met water voor de stoomlocomotieven) gebouwd. Het nieuwe spoor liep parallel aan de lijn Leiden - Woerden tot ongeveer 700 meter na de (reeds dubbelsporige) brug over de Gouwe. Aan de noorzijde kwam in 1915 een spoor naar de haven gereed.
In 1934 werd het emplacement opnieuw uitgebreid wegens de aanleg van de lijn naar Gouda. Voor de lijn naar Uithoorn viel het doek in 1935; de sporen en het reservoirgebouw verdwenen in 1937.
In verband met de elektrificatie van Leiden - Woerden werd het emplacement in 1950 wederom gewijzigd. In 1956 werd de spoorweghaven gedempt, het havenspoor werd toen ingekort en omstreeks 1980 geheel opgebroken. In 1962 kregen de nieuwe bedrijven ten noordoosten van het station een spooraansluiting via een gemeentelijke stamlijn met twee takken. De derde aftakking, naar Electrolux (voorheen Zanussi), werd in 1977 in gebruik genomen. In oktober 2002 werden de wissels naar de eerste twee takken weggehaald tijdens een vernieuwing van het spoor. In juni 2012 werd in het kader van een landelijk plan ter vermindering van het aantal wissels de verbinding tussen spoor 2 en 3 aan de noordwestzijde verwijderd. In de herfstvakantie van 2012 is een groot deel van het emplacement vernieuwd, waarbij de sporen naar de vroegere tramremise en de losplaats zijn opgebroken. In het weekeinde van 27 april 2013 zijn de wissels en sporen gelegd voor een nieuw tracé naar Electrolux, enkele meters noordelijker dan de oude stamlijn.

Verdere aanpassingen:
* 1894: een houten wachthuisje geplaatst op spoor 2;
* 1881: de goederenloods verplaatst;
* 1903: bouw goederenloods van 30 bij 6 meter; de oude ging naar Zwammerdam;
* 1912: wachthuisje van de halte Boschbrug (tramlijn Den Haag - Scheveningen) geplaatst bij de ophaalbrug van de spoorweghaven;
* 1916: perron 2 aan zijdzuide met 60 meter verlengd;
* 1976/77: perron 2 vernieuwd en gedeeltelijk overkapt;
* 1960(?): fietsenstalling gemaakt op plaats voormalige sporen van de lijn naar Uithoorn;
* 1985: nieuwe fietsenstalling gemaakt ten noorden van het stationsgebouw, die aan de zuidzijde werd gesloopt wegens de bouw van een busstation;
* 2002 (okt): wissels in eerste en tweede aansluiting van stamlijn verwijderd tijdens spoorvernieuwing;
* 2003 (mei/juni): loods met wasmachine gebouwd ivm proef met sneltrams tussen Gouda en Alphen (RijnGouweLijn) op voormalige losplaats.

apn 188x
De oudste opname van het bijna identieke tweede gebouw staat hier links. Waarschijnlijk is de foto gemaakt in 1884. Opvallend is dat de trap naar de stationshal toen nog ontbrak.
(Foto verz. Hist. ver. Alphen)
apn met 1180
Voor de trein naar Leiden die getrokken wordt door locomotief 1180 (gebouwd in Manchester in 1877) staat en groot aantal reizigers klaar. Kinderen uit de buurt blijven netjes achter het hek: zij zijn niet gekomen om de trein te zien, maar de fotograaf. Hij moet de opname omstreeks 1910 hebben gemaakt.
prent alphen
Deze prentbriefkaart is tussen 1914 en 1935 gemaakt. Dat blijkt uit het gebouw met water (officieel 'reservoirgebouw') voor de stoomlocomotieven die in de genoemde periode naar Uithoorn reden. Om ruimte te maken voor de twee perronsporen van deze lijn, moest een wachterswoning worden afgebroken en iets verder worden opgebouwd. Deze woning 9 is in 1980 afgebroken. Het stationsgebouw is (in 1904) uitgebreid met een voorportaal.
mat46 apn
In de 'stuifsneeuwwinter' van 1978/79 kwam een oude bekende terug in Alphen als vervanger van defect modern materieel: mat '46-treinstel 245, 16 februari 1979.
Toen in de jaren tachtig van de 20ste eeuw duidelijk werd dat een nieuw station er niet in zat, werd besloten tot een grondige renovatie. Alphen, 29 januari 1986. Het gebouw is alsnog gesloopt in september/oktober 2007. De fundering volgde in december 2007.
De gasfabriek (met de gebruikelijke afkorting van de plaatsnaam op de gashouder), de spoorweghaven en de goederenlosplaats: een inmiddels bijna onherkenbaar veranderd stukje Alphen. Een luchtfoto uit omstreeks 1930.
(Foto verz. Hist. ver. Alphen)

Niets veranderlijker dan een stationsnaam...

In de loop der jaren is de vermelding van het station Alphen op het treinkaartje nogal eens veranderd (de gemeente Oudshoorn werd in 1918 bij Alphen ingelijfd):

Alphen
Alfen
Alfen-Oudshoorn
Alfen
Alfen-Oudshoorn
Alphen-Oudshoorn
Alphen aan den Rijn
Alphen aan de Rijn
Alphen aan den Rijn
1878:
1 juni 1885:
1886:
ong. 1 juni 1891:
ong. 1 oktober 1891:
ong. 1 oktober 1896:
3 juni 1918:
1970:
1977:
alphen 1878 voorgevel
alphen 1878 kopgevel west
Van het eerste stationsgebouw in Alphen zijn geen foto's bekend, maar wel zijn de bouwtekeningen bewaard gebleven. Het opvallendste verschil met het tweede gebouw is het verdwijnen van de dakkapel boven de entree. Deze dakkapel is ook te zien op de tekening rechts, van de westelijke zijgevel. De tekeningen zijn te raadplegen (via fiches) in Het Utrechts Archief.
Klik hier voor beelden van de sloop van het stationsgebouw in 2007.
losplaats zwammerdam
Een zeer zeldzame opname van de bediening van de losplaats, door loc 2234 op 29 april 1961. Er was toen al handel in oud ijzer. Woning 6 a-b zit nog redelijk in de verf. Op de achtergrond is vaag een perron zichtbaar met het verbouwde toiletgebouw. (Foto Roef Ankersmit)
tunnel station alphen 2010
Hoewel de nieuwe stationstunnel door de vorst nog niet gebruiksklaar was, is deze op 15 februari 2010 toch geopend door minister Eurlings (verkeer). Na een reeks fietsstunts werden zeefdrukken op tegels van kunstenares Sabine Zwikker onthuld. De drukke overwegen voor fietsers en voetgangers naar de perrons en de wijk Kerk en Zanen konden een maand later worden afgedankt. Het station kreeg verder liften, een bewaakte en een onbewaakte stalling en een kiosk.
bouw busstation Alphen
Sinds mei 2012 is gewerkt aan het nieuwe busstation, ongeveer op de plek van het oude. Jarenlang moesten busreizigers genoegen nemen met een tijdelijk busstation aan de Havenstraat. Op de foto de situatie op 12 juli 2012. Het nieuwe busstation is op 26 augustus 2012 in gebruik genomen.

Spoorlijn Leiden - Woerden


 

Stations en haltes (1)
* Waarder
* Bodegraven

Stations en haltes (3)
* Hazerswoude-Koudekerk
* Zoeterwoude
* Leiden Lammenschans
* Leiden Wittepoort