De Gouden Lijst
Op zaterdag 17 september vond de derde Middag van het Kinderboek plaats in de OBA te Amsterdam. De middag werd afgesloten met een verrassing. Eppo van Nispen, directeur van de CPNB, kondigde aan dat De Gouden Lijst - een initiatief van Ted van Lieshout en Hans Hagen en in het leven geroepen bij wijze van protest tegen het opheffen van de Gouden Zoen in 2009 - zal worden voortgezet als nieuwe prijs voor boeken in de leeftijdscategorie 12-15 jaar. Daarmee vervangt de Gouden Lijst dus de Gouden Zoen! Voor de categorie 15+ is er de Dioraphte Jongerenliteratuurprijs. Tijdens het slot van de middag werden de door de CPNB geadopteerde Gouden Lijsten uitgereikt: die voor het beste nederlandstalige boek aan Rindert Kromhout en die voor het beste buitenlandse boek aan Mal Peet. De Gouden Lijsten 2011 werden met de hand vervaardigd door Gregor Simoons van Gregor's Lijsten te Spankeren.
Stichting Lezen en het Nederlands Letterenfonds hebben besloten om de opgeheven Gouden Zoen, die vorig jaar eenmalig werd vervangen door de Gouden Lijst, als het ware op te laten volgen door een nieuwe prijs: de Grote Jongeren Literatuurprijs. Deze wordt in november voor het eerst uitgereikt. De Gouden Lijst blijft vooralsnog bestaan, maar niet voor jeugdboeken, want daarin wordt nu voorzien. De Gouden Lijst blijft wel gehandhaafd als vakprijs, als prijs die door collega's aan collega's wordt gegeven. Dit jaar, op de tweede Middag van het Kinderboek op 4 september in de OBA te Amsterdam, werd in een voordrachtswedstrijd voor jonge dichters door het publiek, dat voor een belangrijk deel bestond uit kinderboekenmakers, uitgemaakt welke jonge en/of beginnende dichter de Gouden Lijst 2010 mee naar huis kreeg.
Deze dichters gingen de strijd met elkaar aan:
Annet Bremen
Diet Groothuis
Florian Kullberg
Katelijn Pompe
Philip Rozema
Jelmer Soes
Linda Vogelesang
Annet Bremen won de Gouden Lijst 2010. Jelmer Soes kreeg de Zilveren Lijst mee naar huis en Linda Vogelesang de bronzen. De lijsten waren gemaakt door Gregor's Lijsten.
Op de Middag van het Kinderboek in de Amsterdamse OBA is zaterdagmiddag 12 september 2009 de Gouden Lijst uitgereikt aan Els Beerten voor haar boek Allemaal willen we de hemel. Zij kreeg haar eigen boek overhandigd, gevat in een gouden lijst die is gemaakt door Gregor's Lijsten (www.gregorslijsten.nl). Edward van de Vendel en Mirjam Oldenhave, aan wie de Gouden Lijst voorbijging, kregen ieder een ingelijste tekening van Annemarie van Haeringen mee naar huis.
Hier is het juryrapport:
De jury van de Gouden Lijst wil nadrukkelijk alle genomineerde boeken in de schijnwerpers zetten.
Drie warme handdrukken gaan gelijkelijk naar Allemaal willen we de hemel van Els Beerten, Voor jou tien anderen van Mirjam Oldenhave en Cynthia van Eck en De gelukvinder van Edward van de Vendel en Anoush Elman. Boeken die het waard zijn geprezen te worden.
Allemaal willen we de hemel is een boek dat door de gekozen structuur en de wisselende perspectieven een prachtige gelaagdheid heeft. Het verhaal geeft zich niet direct gewonnen, maar de verschillende vertelstemmen zijn authentiek en loodsen de lezer naar binnen. Alle personages worden genuanceerd neergezet, niemand is domweg goed of slecht. Het boek is spannend, ontroerend en maakt inzichtelijk dat het leven niet zo simpel in elkaar steekt: iedereen moet keuzes maken die voor hem of haar onvermijdelijk zijn en de uitkomst is onzeker. De plot is onvoorspelbaar, het verhaal kantelt en inzichten verschuiven zodat er een nieuw licht op de daden en motieven van de karakters wordt geworpen. Het wemelt van de mooie zinnen en rake observaties. Het is een liefdevol boek omdat iedereen een eigen stem krijgt en al die stemmen evenveel recht van spreken hebben.
Voor jou tien anderen is een naturel, invoelbaar geschreven verslag van een ongewone jeugd. Ontroerend is de solidariteit van Cynthia, het hoofdpersonage. Ondanks de schrijnende situatie in het illegale kindertehuis van mama Riet, blijft ze geloven dat het allemaal zo slecht nog niet is. Als het pleeggezin uit elkaar wordt gehaald, leert Cynthia met behulp van een therapeute op eigen benen staan. Mirjam Oldenhave gebruikt een prachtig beeld: Voor pasgeboren eendjes is het eerste levende wezen in de buurt van het nest de moeder. Zelfs de rubberlaars van een boerin wordt daar voor aangezien. Blindelings volgen de eendenkuikens. Cynthia loopt bij gebrek aan echte moederliefde ook achter een rubberlaars aan: mamma Riet. Later klampt ze zich op dezelfde manier vast aan de therapeute. Ze zal moeten loslaten, hoe moeilijk dat ook is. De taal is sober. Nergens in dit boek is sprake van effectbejag en juist daardoor wordt de chaos in het kindertehuis van mama Riet zo levensecht.
De gelukvinder is een epos. Overtuigend wordt het leven van Hamayun geschetst. De lange weg die een vluchteling moet afleggen wordt zo overtuigend neergezet dat het soms pijnlijk is om te lezen. Het is knap dat Edward van de Vendel zoveel kan in é´n boek. Hij beschrijft een maatschappelijk probleem én de binnenwereld van zijn hoofdpersoon. Afghanistan ´n Nederland. De cultuur van de ouders én de leefwereld van de jongeren. En dat alles zo invoelbaar dat je als lezer moeiteloos wordt meegenomen. Hoewel het een loodzwaar onderwerp is wordt het boek nergens onverteerbaar. Altijd is er ook humor en lichtheid. Des te groter is de ontroering bij de lezer.
Drie warme handdrukken. Helaas is er maar één ferme schouderklop te vergeven. De jury heeft daarover besloten, maar wil nogmaals benadrukken dat er voor haar geen sprake is van winnen of verliezen. Het gaat hier om drie prachtboeken.
Tenslotte wil de jury nog opmerken dat de Gouden Lijst een mooi initiatief is. Het is te hopen dat dit geen eenmalige prijs wordt.
De Gouden Lijst 2009 gaat naar het boek dat de allermeeste indruk maakte op de jury, een boek waarin kleine stemmen van gewone mensen samen een groot verhaal maken: Allemaal willen we de hemel van Els Beerten.
De jury:
Femke Dekker
Bies van Ede
Marjolijn Hof
Tine Mortier
Tjibbe Veldkamp
Amsterdam, 12 september 2009
OBA (Openbare Bibliotheek Amsterdam)
Het dankwoord van Els Beerten is hier te vinden: Els Beerten op tedvanlieshout.nu
De Tiplijst:
Mee met Aeneas
Imme Dros (Querido)
Reinaert de vos
Karel Eykman (Prometheus)
It's a wonderful life
Jesse Goossens (Lemniscaat)
Isa's droom
Marco Kunst (Querido)
En iedereen ging op zijn mieren zitten
Paul De Moor (Lannoo)
Zus
Sanne Parlevliet (Van Goor)
Moeders zijn gevaarlijk met messen
Do Van Ranst (Davidsfonds/Infodok)
Brei met mij
Evelien De Vlieger (Lannoo)
De genomineerden:
Allemaal willen we de hemel
Els Beerten (Querido)
Voor jou 10 anderen
Mirjam Oldenhave & Cynthia van Eck (Querido)
De gelukvinder
Edward van de Vendel & Anoush Elman (Querido)
De Gouden Lijst, voor het beste jeugdboek van 2008, is bedoeld om de Gouden Zoen, die dit jaar niet meer wordt toegekend door de CPNB, voor in ieder geval één keer te vervangen.
De nominatielijst is totstandgekomen dankzij veertien recensenten. Zij hebben ons hun top drie van beste nederlandstalige boeken van 2008 toevertrouwd en op basis daarvan zijn deze drie titels als beste uit de bus gekomen. Een jury bestaande uit vijf kinder- en jeugdboekenschrijvers gaat deze zomer bepalen welk van de drie genomineerde boeken volgens de collega's het beste jeugdboek van 2008 is. De jury bestaat uit:
Femke Dekker
Bies van Ede
Marjolijn Hof
Tine Mortier
Tjibbe Veldkamp
De Tiplijst bevat de boeken die de nominatie net niet haalden, maar die van harte worden aanbevolen.
De winnaar van de Gouden Lijst zal op 12 september worden bekendgemaakt in de OBA (Openbare Bibliotheek Amsterdam) tijdens een speciale middag waarop kinder- en jeugdboekenmakers bij elkaar komen. Dan wordt een van deze vergulde lijsten goud!
Zie voor actuele informatie ook tedvanlieshout.nu.
Bezoek onze sponsor: Gregor's Lijsten