|
|
Teksten en literatuurlijst |
|
koppelingen naar andere pagina's: teksten en literatuurlijst
|
Koppelingen naar: Tekst 1 Tekst 2 Tekst 3 (nieuw) Literatuurlijst (bijgewerkt 17-9-07)
BEWUSTWORDEN DOOR BEWEGEN.
Lessen in bewustworden volgens M. Feldenkrais.
Zelfbeeld. Het beeld dat wij van onszelf hebben bepaalt in hoge mate ons gedrag, onze gevoelens en gedachten, maar is in feite min of meer toevallig ontstaan in onze jeugd. In die periode worden onze gewoontes gevormd en zij verschillen sterk al naar gelang de plaats en omstandigheden waarin wij opgroeien. De macht der gewoonte is sterk. Moshe Feldenkrais echter heeft lessen ontworpen in het leren veranderen van gewoontes. Zijn uitgangspunt is dat door een aantal malen met volle aandacht en zonder enige inspanning een beweging te herhalen, deze op dat moment minder een automatisme is, d.w.z. volgens een vaste gewoonte of patroon verloopt.
De bewegingen. Veel van de bewegingen worden liggend op de grond uitgevoerd, omdat op die manier de inspanning van de spieren waarmee men zich overeind houdt wordt vermeden. Je kunt de bewegingen daardoor met geringe inspanning en 'zacht' doen. Hoe minder kracht je gebruikt des te beter kun je het automatische patroon van de beweging gewaarworden en doorbreken. Het gaat niet om een doel te bereiken, maar om het proces te volgen hoe je iets doet. Door heel bewust het verloop van de beweging te volgen treedt er een verandering van de programmering in het centrale zenuwstelsel op. Naderhand, wanneer je weer gaat staan, ga je de verandering opnieuw opnemen in je manier van omgaan met de zwaartekracht. Dit kan hele interessante uitkomsten opleveren, bv. wat betreft de 'houding' die je aanneemt, in lichamelijk en in geestelijk opzicht of wat betreft je 'kijk' op de wereld en jezelf daarin.
Speels, aandachtig, klein, zacht en langzaam. Het leren van jonge kinderen is een speelse, avontuurlijke en ontdekkende bezigheid. Deze zelfde kwaliteit probeert Feldenkrais in zijn bewegingen te brengen. Mechanisch herhalen van dezelfde beweging zonder aandacht is niet voldoende: een postbode zou dan op den duur hardloper worden, omdat hij steeds beter leert lopen. Vaak begint een beweging klein om al doende te ontdekken welke lichaamsdelen in feite meedoen. Maak je de beweging groter dan blijken niet alle onderdelen even goed mee te werken. Sterker nog, sommige delen werken de bewegingsrichting eerder tegen. Zo ga je de beweging beter onderscheiden naar zijn onderdelen ('differentiëren'). Uiteindelijk wordt het patroon van de gehele beweging veel duidelijker en ook efficiënter: alle delen werken meer evenredig mee aan de gehele beweging. Lichaamsdelen waar je niet goed bewust van bent zijn moeilijker te differentiëren: de beweging wordt daardoor minder soepel en zacht, gaat als het ware met een sprong of verloopt als een 'blok'. Een beweging die je geheel kunt volgen en bewust bent is soepel en kan op elk punt stoppen en in richting omkeren.
Bewegen in gedachte. De oefeningen zijn vaak een volgorde van bewegingen die geleidelijk aan het gehele lichaam betrekken. De ene lichaamshelft of de beweging naar een kant wordt geheel doorgenomen. Het effect kun je nu goed waarnemen aan het verschil tussen de lichaamshelften. Hierna kan dezelfde serie in gedachten herhaald worden, ditmaal voor de andere kant. Wat blijkt nu: door je de beweging levendig voor te stellen, treedt er eveneens verandering op. Het lichaam kan zelfs meer veranderen door ‘alleen maar' in gedachte te bewegen en in een kortere tijd. Dit lukt alleen maar als je het met zeer precieze aandacht doet. Dit wijst op het belang van de aandacht en op het feit dat de bewegingen niet op spierkracht of lenigheid hun uitwerking hebben, maar op de coördinatie en de programmering in het zenuwstelsel. Het mag dus hiermee duidelijk zijn geworden dat er geen leeftijdsgrens is voor het doen van 'Bewustworden door Bewegen'. Iedereen kan zijn Mogelijkheden vergroten.
De ribben, een 'kast'? Een van de bijzonderheden van de Feldenkrais Methode is het opnieuw integreren van de beweeglijkheid van de ribben. Veel mensen zijn zich niet bewust dat de ribbenkast in feite uit 24 (12 aan elke zijde) afzonderlijk beweegbare ribben bestaat. Voor hen is de borst dan ook een 'kast' en niet elastisch. Wanneer de ribben soepel en goed gecoördineerd werken geeft dat ook meer ruimte aan de ademhaling. Hoewel veel methodes aandacht besteden aan nek, bekken, heupen en de houding van de rug, is geen methode zo duidelijk in het differentiëren van de ribben. We kunnen veilig stellen dat als het borstgebied beweeglijk wordt het verband tussen hoofd en bekken pas goed tot zijn recht komt. De ribben nemen een groot deel van de last bij tillen op zich en zijn essentieel voor de houding. Wanneer de borst wijd en zacht wordt zul je merken dat je duidelijk anders en steviger op je voeten staat. Omgekeerd zullen mensen met bv. rugklachten een beperkte beweeglijkheid van de borstkas hebben.
Toepassing. Feldenkrais had veel succes met problemen van het spier-zenuwstelsel. Hoewel hij geen medische achtergrond had was hij een zeer belezen en kundig man, die op onorthodoxe wijze vele gezondheidsproblemen wist te verhelpen. Ook werkte hij veel met uitvoerende kunstenaars om tot een meer all-round expressief vermogen te komen. Het bewust gebruik van de uitingsmogelijkheden hangt immers sterk af van het (lichamelijk) zelfbeeld. Veelal is het probleem dat men te zeer op het resultaat gericht is en te weinig interesse heeft voor het proces. De hoofdzaak blijft echter: het verhogen van de zelfwaarneming en het leren veranderen van gewoontes. Dit is voor elk mens van grote waarde. 'Als je niet weet wat je doet, kun je niet doen wat je wilt.' Het leven zelf is een leerschool en bij het levend leren wil deze methode aansluiten. Geïnteresseerd: feldenkraiscentrumutrecht@lombok.nl
Bewustworden door Bewegen De Methode Feldenkrais. Tjitske de Boer, fysiotherapeut, Feldenkraisdocent Over het ontstaan De Methode Feldenkrais is het werk van de Israëlische fysicus dr. Moshe Feldenkrais (1904-1984). Op twee en twintigjarige leeftijd liep hij een ernstige knieblessure op. De medici konden er destijds niet veel aan doen. Soms had hij veel last, soms ook nauwelijks of helemaal niet. Hij bedacht dat er kennelijk manieren van bewegen waren waarmee hij zijn knie minder belastte. Hij realiseerde zich dat hij zich maar weinig bewust was van hoe hij nou precies bewoog. Hij is gaan experimenteren, voelen en ervaren, waardoor hij zich meer bewust werd van zijn manier van bewegen. Tegelijk merkte hij dat hij steeds vaker en voor langere perioden klachtenvrij was. En als hij last had wist hij wat hij kon doen om het te veranderen. In 1949 schreef hij Body and Mature Behaviour, waarin hij zijn inzichten op neurofysiologische basis beschreef. Door dit boek kwamen diverse mensen naar hem toe die dachten dat hij het antwoord zou kunnen geven op hun problemen. Op basis van zijn eigen ervaring en zijn theorieën ontwikkelde hij, terwijl hij met die mensen werkte, de Funktionele Integratie, de individuele Feldenkrais-les. Later voegde hij er de groepsgewijze bewegingstraining aan toe, Bewustworden door Bewegen.
Enkele punten uit Moshe’s visie - Lichaam en geest zijn één. Ze zijn onlosmakelijk verbonden. Dat wil zeggen als er een disfunctioneren is op één niveau, dat een disfunctioneren betekent van de totale persoon als ondeelbaar geheel. Verandering op één niveau zal ook meteen verandering op alle andere niveaus tot gevolg hebben. - De mens gebruikt slechts een zeer klein deel van zijn/haar potentiële vermogen om te leren. Dat wil zeggen dat, hoewel je regelmatig hoort ‘Zo ben ik nou eenmaal’, je tot aan je dood in staat bent om te leren en te veranderen. - Juist door ons uitzonderlijk vermogen tot leren kunnen we onszelf ook gemakkelijk inefficiënte dingen leren. Of zelfs dingen die tegen onszelf gericht zijn. Bijvoorbeeld altijd met opgetrokken schouders zitten. - Omdat we alleen onszelf als maatstaf hebben om te bekijken wat goed is en/of efficiënt, kunnen we zo slecht onze eigen inefficiëntie herkennen. Bijvoorbeeld je vindt je houding normaal. Pas als veel mensen de opmerking maken dat je krom loopt, ga je twijfelen. Je voelt het echter niet zo. - Feldenkrais sprak bewust nooit van therapie, behandelen, behandelaar en/of behandelde, maar van lessen en leerling. Hij benadrukte daarbij nog eens extra dat hij je niet iets leert, maar dat jij jezelf iets leert met behulp van het aangeboden materiaal.
Bewustworden door bewegen Een Feldenkrais-les Bewustworden door Bewegen is een groepsles. Je wordt als deelnemer, via verbale instructie begeleid om je bewegingspatronen te onderzoeken op basis van het ervarend leren, dus zoals een kind zichzelf leert bewegen. Het contact met de vloer is daarbij een hulpmiddel om waar te nemen wat je precies doet. Tijdens het bewegen leid je je aandacht naar verschillende delen van je lichaam. Je ontdekt wat er allemaal mee beweegt en wat niet, je merkt verschillen in de beweging tussen de ene kant en de andere kant en waar het makkelijk gaat en waar minder. Je merkt dat al bewegend en voelend de bewegingen veranderen en dat je met meer gemak gaat bewegen.
Feldenkrais is leren Om iets te leren heb je tijd, aandacht en onderscheidingsvermogen nodig. Dat betekent dat je, om iets te leren, je vermogen om te voelen moet vergroten. Wanneer je een ijzeren staaf opheft, zul je geen verschil voelen als daar een vlieg op gaat zitten of eraf vliegt. Heb je daarentegen een veer in je hand, dan zul je beslist een verschil voelen wanneer daar een vlieg op gaat zitten. Dit principe geldt voor al onze zintuigen. Met andere woorden hoe kleiner de inspanning, des te gevoeliger merk je de toe- of afname ervan, zodat je nauwkeuriger kunt onderscheiden wat gemakkelijker is. Hoe minder inspanning, des te groter is je vermogen nieuwe vaardigheden te leren en des te fijngevoeliger ben je tijdens het leerproces. Daarom zijn veel bewegingen liggend, waardoor de inwerking van de zwaartekracht wordt geminimaliseerd. Als het onderscheidingsvermogen beter is geworden, kun je beter waarnemen wat je doet, in plaats van wat je zegt te doen of denkt te doen.
Ontspannen door bewegen? De Feldenkrais Methode is geen ontspanningstechniek. Maar er verandert wel van alles met behulp van het leerproces en een belangrijk element daarvan is ontspanning. Tussendoor laat je steeds even alles rusten om het geleerde te integreren en om de veranderingen van je lichaam ten opzichte van de vloer te voelen. Bijvoorbeeld. zwaarder, lichter, langer, korter, duidelijker, ruimer, het gewicht meer verdeeld en meer ontspannen. Ontspanning is echter geen doel. Waar je naar toe werkt is, dat je gebruik maakt van de mogelijkheden die je als mens hebt en dat je meer en meer op je structuur leert vertrouwen. Dat wil zeggen, dat je je door je skeletstructuur laat dragen en dus overbodige spierspanning kunt loslaten.
Gewoontepatronen doorbreken De lessen bestaan vaak uit eenvoudige bewegingen. Elke les bestaat uit een nieuwe serie bewegingen met een eigen leerdoel. Meestal zijn de bewegingen onderdelen van onze automatische bewegingen, zoals bijvoorbeeld omkijken. Terwijl je de bewegingen maakt, schenk je aandacht aan wat er gebeurt. Door het liggend bewegen wordt je normale handhavingspatroon tegen de zwaartekracht uitgeschakeld. Daardoor kun je uit je gewoonten komen en meer open staan voor nieuwe mogelijkheden. Je kunt zo na de eerste les al merken dat er veranderingen in je plaats vinden. Gewoontepatronen laat je vanzelf los als je lichaam een beter alternatief heeft ervaren. Dus al bewegend lerend in lig zul je merken dat je aan het eind van de les anders staat, anders loopt en bij voorbeeld meer gemak in bewegen ervaart. En als je je anders beweegt, zul je mogelijk ook de gelijktijdige verandering in je voelen en denken kunnen waarnemen.
Funktionele Integratie In de individuele lessen, de Functionele Integratie, wordt je er via de handen van de docent bewust van gemaakt wat je doet. Eigenlijk is het hetzelfde proces als hierboven beschreven, maar nu voornamelijk non-verbaal. De docent maakt de bewegingen voor jou en/of begeleidt jouw bewegingen met de handen. Je kunt dan delen van jezelf voelen die je anders niet zo gemakkelijk waarneemt.
Over de ademhaling Binnen de Feldenkrais Methode is er geen duidelijke ‘ideale’ ademtechniek. Sterker nog: Moshe verwerpt alle theorieën over hoe je precies moet ademhalen. Hij zegt dat de ademhaling verschillend is, afhankelijk van wat je aan het doen bent. Zolang je ademhaling zich dus kan aanpassen aan wat je doet is elke ademhaling prima, zelfs de paradoxale. In feite komt die laatste zelfs veel voor in de natuur, bijvoorbeeld. als een koe loeit of een leeuw brult vergroot het volume van de buik bij de uitademing. Bij een goede, efficiënte ademhaling moet je dus meerdere mogelijkheden hebben en niet afhankelijk zijn van slechts een manier. Om de ademhaling te verbeteren ga je dus alle afzonderlijke elementen ervan bewust maken: de bewegingen van het middenrif, borst en buik; het invoelen in de ruimte van de longen en het veranderen van het volume daar ervaren tijdens de ademhaling; de bewegingen ervaren van alle meewerkende gewrichtjes tussen borstbeen en ribben, tussen ribben en wervels, tussen schoudergordel en borstkas. Echter, verbetering van de ademhaling lukt pas als de dagelijkse houdingen gemakkelijker zijn en een vrijere ademhaling toelaten. Dus eerst werk je aan meer gemak in houding en beweging. Je merkt dan ook meteen meer gemak en ruimte in je ademhaling. Eigenlijk maak je je lichaam meer toegankelijk voor de in- en uitademing, meer meegevend in de beweging van de ademhaling.
Geschreven in het kader van de themadag ‘Ademhaling en ontspanning’ georganiseerd door de Nederlandse vereniging voor Fysiotherapie en Ontspanning, nu de Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie volgens de Psychosomatiek. Utrecht, 24-1-2000, Tjitske de Boer. Geïnteresseerd: feldenkraiscentrumutrecht@lombok.nl
Felden-WAT?
door Lawrence Wm. Goldfarb © 1993, All Rights Reserved Vertaling 1998, Caro van Iersel
Daar kwam het, dat moment, dat gevreesde moment. Ik was op de verjaardag van mijn vriend Marcello en genoot van de Braziliaanse muziek, toen een van de andere gasten een vriendschappelijk gesprek met me aanknoopte. We spraken over de gebruikelijke dingen, zoals het weer en waar we de jarige van kenden. Peter had me juist verteld over zijn onderzoek in de technische wetenschappen, toen het gebeurde:
"Wat voor werk doe jij?"
"Ik ben een Feldenkraisleraar."
"Felden-wat?"
"Feldenkrais, een methode voor bewegingseducatie, genoemd naar de man die het ontwikkeld heeft, Moshe Feldenkrais."
"Felden-kreist?"
"Bijna, maar niet helemaal. Het is Feldenkrais: F-E-L-D-E-N-K-R-A-I-S. Het rijmt op maïs."
"Feldenkrais?"
"Precies. Feldenkrais is een manier om beweging aan te leren. Ik werk met mensen die lichamelijke beperkingen hebben, zoals chronische pijn of neurologische problemen, of met mensen die hun prestatie of spel willen verbeteren, zoals acteurs, musici, of mensen uit de sportwereld. Ik geef ook les aan de universiteit bij de faculteit Lichamelijke Opvoeding."
"Waar geef je les in?"
"Meestal komen studenten bij me, omdat ze een beperking ondervinden, iets dat hen hindert in hun dagelijks leven, of dat hun vooruitgang of prestaties in de weg staat. Wat het probleem ook is, mijn taak is allereerst uit te zoeken hoe iemand beweegt, hoe die manier van bewegen verband houdt met het probleem en hoe het bewegen te veranderen zodat het probleem niet kan blijven voortbestaan."
"Dat klinkt interessant. Zijn het een soort oefeningen? Of laat je mensen zien hoe ze hun houding moeten corrigeren?"
"Wel, dat is makkelijk te beantwoorden, aangezien hetgeen ik mensen leer en hoe ik les geef toch wat anders is dan oefeningen of houding. Deze zijn beide gebaseerd op vergelijkbare veronderstellingen: Als je zwak bent, dan moet je oefenen om je spieren sterker te maken. Als je echter denkt dat je probleem veroorzaakt wordt door een slechte houding, dan moet je dat corrigeren en rechtop staan. Beide gaan ervan uit, dat het lichaam een ding is dat gekneed moet worden, dat een nieuwe vorm moet krijgen, waarbij alles op z'n plaats gezet wordt. Geen van beide benaderingen geeft je de gelegenheid in te zien, dat wat je doet bij zou kunnen dragen tot het probleem waar je mee geconfronteerd wordt. Geen van beide neemt in ogenschouw hoe je beweegt en hoe dit te maken zou kunnen hebben met het probleem dat je ervaart."
"Bedoel je te zeggen dat mensen geen oefeningen zouden moeten doen?"
"Nee, dat zeg ik niet. Ik zeg, dat alleen oefeningen niet genoeg zijn. Het idee van oefeningen is, dat je niet sterk genoeg bent, dat je spieren een betere conditie moeten hebben. Oefenprogramma's zijn gericht op het verbeteren van het werkvermogen van de spieren. Ik denk dat dit vaak een onjuiste benadering is, een poging het verkeerde probleem op te lossen. Dat komt doordat de problemen waarmee ik te maken heb -chronische pijn, neurologische problemen, obstakels om prestaties te leveren- niet te maken hebben met hoe sterk de persoon is; ze hebben te maken met de manier waarop iemand beweegt als totaliteit. Je zou kunnen zeggen dat ik geïnteresseerd ben in hoe mensen slimmer kunnen bewegen, niet sterker."
"Vertel je me, dat de manier waarop we bewegen problemen kan veroorzaken?"
"Inderdaad. De manier van bewegen van ieder van ons kan problemen veroorzaken. Interessant is, dat we ons er soms niet van bewust zijn dat de oorsprong van het probleem in het bewegen ligt."
"Wat bedoel je daarmee, dat we ons er niet van bewust zijn dat het bewegen de oorzaak van het probleem is?"
"De meesten onder ons zijn zich er niet van bewust hoe ze bewegen. We letten op waar we heen gaan of wat we doen, niet hoe we bewegen. Denk er bijvoorbeeld eens aan hoe je opstaat vanuit je stoel. Hoe doe je dat? Wat gebeurt er? Wat beweegt wanneer?"
Peter staat een paar keer op en gaat weer zitten en zegt: "Ik begrijp wat je bedoelt. Het is ingewikkelder dan ik dacht. Normaal gesproken denk ik aan opstaan en het volgende moment sta ik. Ik heb er nooit zo bij stil gestaan."
"Dat is wat ik bedoel. We denken meestal niet aan ons lichaam, totdat we pijn voelen of een probleem hebben. Maar dat betekent dat we al lange tijd op een inefficiënte of gevaarlijke manier bewogen kunnen hebben, voordat we in de gaten krijgen dat er iets aan de hand is. In dit geval gaat 'If it works, don't fix it' niet op."
"Maar waarom is dat? Waarom merken we het niet?"
"Omdat onze bewegingen gewoonte worden, automatisch. We herhalen dezelfde bewegingen telkens weer, zonder erbij na te denken of waar te nemen. Wanneer iets herhaaldelijk gebeurt dan merken we het niet meer op."
"Betekent dat, dat we leren bewegen op een inefficiënte manier?"
"Ja."
"Waarom?"
"Wel, omdat we alleen maar kunnen bewegen zoals we geleerd hebben en we leren bewegen op goed geluk. Er zijn veel dingen, die onze manier van bewegen beïnvloeden: onze ontwikkeling als kind, aanpassingen aan blessures in het verleden, de eisen die bijzondere activiteiten aan ons stellen (zoals sporten, bespelen van muziekinstrumenten of bewegingen op het werk). Tenslotte, aangezien we niet goed begrijpen hoe ons lichaam beweegt, bewegen we vaak op manieren die niet kloppen met hoe we in elkaar zitten."
"Kan je me een voorbeeld geven?"
"Zeker. Mensen denken dat het lichaam scharniert bij hun middel en ze bewegen alsof dat zo is. Jammer genoeg laat de lage rug een dergelijke beweging niet toe; noch de spieren, noch de gewrichten van de rug zijn daarvoor bedoeld. De constructie van de heupgewrichten daarentegen stelt de romp in staat naar voren en achteren te buigen."
"Ik snap het. Bewegen alsof je rug gemaakt was om te scharnieren bij je middel kan overbelasting en pijn van de rug tot gevolg hebben."
"Precies; je begrijpt het. Maar, hoe dan ook, ik heb hier lang genoeg over gesproken. Sorry, ik vergeet de tijd als ik over mijn werk praat."
"Helemaal niet, dit is heel interessant. Het is stukken beter dan het geijkte praatje op een verjaardag. Mijn moeder heeft al jaren chronische pijn in haar rug, dus ik ben wel nieuwsgierig naar je werk. Ik wilde je net vragen wat je voor haar zou kunnen doen."
"Dat is niet gemakkelijk te zeggen, want ik zou moeten kijken hoe ze beweegt."
"Kan je zeggen wat je, normaal gesproken, doet wanneer je met iemand begint te werken?"
"Ja, ik kan je vertellen hoe het zou gaan als je moeder bij me zou komen. Ik zou om te beginnen naar haar bewegen kijken en haar vragen om naar links en naar rechts te draaien, voorover en achterover te buigen en opzij naar beide kanten. Ik zou met mijn handen voelen welke spieren werken, welke niet en welke spieren niet los laten. Ik zou kijken of er een gewoonte of een patroon aanwezig is dat belemmerend werkt voor andere bewegingen."
"Daar volg ik je even niet. Wat bedoel je wanneer je zegt 'een patroon dat belemmerend werkt voor andere bewegingen?"
"Wat ik daarmee bedoel is dat het soms lijkt of mensen zijn blijven steken in een beweging of, onbewust, in een bepaalde houding. Bijvoorbeeld, als je je been blesseert, verander je je manier van lopen en je begint mank te lopen. Het is passend mank te lopen vlak na een blessure, terwijl je been geneest, maar het mank lopen kan veel langer duren dan het herstel van het letsel. Als het mank lopen langer voortduurt dan nodig is, kan het direct leiden tot pijn, stijfheid en andere problemen. Maar zo zijn er meer voorbeelden: je kan mank lopen met je schouder, je nek of je rug. In feite hoef je jezelf niet eens te blesseren om zo'n manier van bewegen te ontwikkelen. Je kan zo'n gewoonte ook verwerven door een muziekinstrument te bespelen, op je werk dag in dag uit dezelfde bewegingen uit te voeren, aan bepaalde sporten te doen, en zo voort. Waar het om gaat is dat je een bewegingspatroon ontwikkelt waar je in blijft steken, een patroon dat aanwezig is bij elke beweging en een belemmering vormt voor elke activiteit in tegenovergestelde richting."
"Ga door."
"Nu, kortgeleden werkte ik met een buschauffeuse, die steeds terugkerende rugpijn had. Toen ik naar haar bewegen keek, merkte ik op dat de spieren van de onderkant van haar romp chronisch aangespannen waren, zodat haar rug stijf op slot was. Zelfs wanneer ze zich probeerde uit te strekken, kon ze haar lage rug niet los laten. Het was alsof ze geen controle meer had over die spieren. Zij dacht dat haar rug recht hoorde te zijn, dus na haar eerste aanval van rugpijn, vele jaren daarvoor, leerde ze zichzelf aan haar rug afgevlakt te houden. Als ze haar romp bewoog, overbelastte ze de spieren van haar bovenrug en deze begonnen voortdurend pijn te doen. Ofschoon de dokter geen aandoening kon vinden, dacht de buschauffeuse nog steeds dat er iets niet in orde was met haar rug. Ik kon haar laten zien dat haar manier van bewegen het probleem veroorzaakte."
"Toen ze dat eenmaal zag, kon ze veranderen wat ze deed?"
"Niet meteen. Zie je, door de jaren heen had ze het contact verloren met wat deze spieren uit gewoonte deden. Ze stond als het ware op automatische piloot en was vergeten hoe ze terug kon komen naar manuele bediening."
"En wat doe jij daar dan aan? Ik denk dat het ontzettend frustrerend zou zijn als je begrijpt wat de oorzaak van het probleem is en er niets aan kan doen."
"Dat is waar de methode in het spel komt. Ik werk met mensen op twee manieren: in 'hands-on' individuele lessen en in groepslessen. Deze werkwijzen gaan beide uit van het idee mensen te leren zich bewust te zijn van hoe ze nu bewegen, hoe ze kunnen bewegen, hun keuzemogelijkheden te vergroten en zich prettiger te voelen. Bij de groepslessen geef ik verbale instructies en studenten volgen een serie rustige bewegingen; bij de individuele lessen gebruik ik mijn handen om de student te bewegen."
"Doet dat pijn?"
"Helemaal niet. Feldenkrais is een zachte methode. Het idee is dat je het makkelijkst verandert als de nieuwe bewegingen prettiger zijn dan de oude. Ik zeg graag dat ons motto is: 'no pain, MORE gain' oftewel 'zonder pijn, meer effect '."
"Lijkt dit op massage of op wat de chiropractor of manueel therapeut doet?"
"Niet bepaald. De overeenkomst is dat we mensen aanraken, maar verder is wat we doen heel anders. Bij een massage werkt de masseur direct met de spieren, de chiropractor met de botten. Feldenkrais werkt met je vermogen je bewegingen te coördineren; dat betekent dat ik werk met wat er gebeurt in het zenuwstelsel."
"Hoe bedoel je?"
"Nu, denk aan de buschauffeuse, waar ik het over had. Haar spieren waren gespannen omdat haar zenuwstelsel ze vertelde aan te spannen. Ze besloten niet uit zichzelf om aan te spannen; spieren denken niet zelfstandig. De hersenen vertellen ze wat ze moeten doen. En mijn taak is haar te helpen zich bewust te worden van wat zij doet, zodat zij kan leren controle over haar spieren terug te krijgen. Ik doe dat met behulp van hele rustige geleide bewegingen, waarbij ik voortdurend binnen de grenzen blijf van wat voor haar aangenaam en gemakkelijk is."
"Ongelooflijk. Denk je echt, dat mensen kunnen veranderen zonder pijn?"
"Absoluut. Dat is een van de redenen dat ik dit zo graag doe."
"Maar wacht even, mijn moeder heeft een of ander probleem met haar tussenwervelschijven. Zou Feldenkrais haar genezen?"
"Bij Feldenkrais gaat het er niet om mensen te genezen of te repareren. Het is geen medische behandeling, het is een educatieve benadering. Het gaat erom mensen te helpen controle terug te krijgen door hen te laten begrijpen waarom ze zich voelen, zoals ze zich voelen en door ze te leren hoe ze anders kunnen bewegen, zodat ze zich anders voelen. Zelfs wanneer iemand een fysiek probleem of een ziekte heeft, kan ik hem helpen. Als ik bijvoorbeeld werk met mensen met 'versleten gewrichten', dan is mijn taak niet om de ziekte kwijt te raken; mijn taak is deze mensen te helpen bewegen op zo'n manier, dat ze de stress op de aangedane gewrichten kunnen verminderen en dat ze aangenamere en veiligere manieren kunnen vinden om te doen wat ze moeten en willen doen.
Hetzelfde gaat op voor een structureel probleem, zelfs voor tussenwervelschijfproblemen. De vraag is hoe kan de persoon op een betere manier bewegen, zodat hij zijn welzijn verbetert en toekomstige problemen voorkomt."
"O kijk. Ze gaan de kaarsjes aansteken. Zeg, kunnen we na de festiviteiten verder praten . . ."
Boeken van Moshe Feldenkrais:
Body and Mature Behavior: A Study of Anxiety, Sex, Gravitation and Learning. Random House Inc.
Awareness Through Movement: Health Exercises for Personal Growth. HarperCollins
The Case of Nora: Body Awareness as Healing Therapy. Frog Ltd. / HarperCollins
The elusive obvious. Meta Publications
The potent self Somatic Resources. Berkeley, Frog ltd.
The master moves. Meta Publications
Awareness Through Movement: Health Exercises for Personal Growth. New York/London: Harper and Row; Toronto: Fitzhenry & Whiteside, 1972, 1977; Harmondsworth (Middlesex, England): Penguin Books, 1972, 1977.
Nederlandse uitgave: Bewustworden door Bewegen. De Vrieseborch, Haarlem; 1995
Boeken gebaseerd op de Feldenkrais methode: Thomas Hanna, The Body of Life. New York, Alfred A. Knopf, 1980.
Thomas Hanna, Somatics: Reawakening the Mind's Control of Movement, Flexibility and Health. Addison-Wesley Publishing Company, Inc.
Jack Heggie, Hardlopen met je hele lichaam: een 30-daags programma om sneller te lopen met minder inspanning. Baarn, De Kern, 1988.
Anna Triebel-Thome, Feldenkrais. Kennismaken met de methode. Een weg naar jezelf door bewegen. De Vrieseborch, Haarlem, 2000
Ruthy Alon, Mindful Spontaneity. Moving in tune with nature: lessons in the Feldenkrais Methode. Dorset, England, Prism Press, 1990
David Zemach-Bersin /Mark Reese, Relaxercise. Baarn, De Kern, 1992
Chava Shelhav-Silberbush, Bewegung und Lernen. Die Feldenkrais-Methode als Lernmodell. Dortmund, Verlag modernes lernen, 1999
Samuel Nelson and Elizabeth Blades-Zeller. Singing with your whole self: The Feldenkrais Method and Voice Scarecrow Pr., 2001
Kristin Linklater, Freeing the natural voice: Imagery and art in the practice of voice and language. Drama book / New York Drama Pub., 1976
Frank Wildman, The busy person’s guide to easier movements: 50 ways to achieve a healthy, happy, pain-free and intelligent body. Feldenkrais Movement Institute, 3 Rev. Ed. edition 2006 Geïnteresseerd: feldenkraiscentrumutrecht@lombok.nl Terug naar begin Literatuurlijst
|
Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 17-9-07
