LIEVER ANDERSPietPiet Goris212012-01-17T11:17:00Z2012-01-17T11:56:00Z2012-01-17T11:56:00Z1680837444312884416411.0000"… ex Maria Virgine …"LIEVER ANDERSOver de maagdelijke geboorteInleidingHet verstaan van de maagdelijke geboorte als een biologisch feit roept de laatste decennia Ik herinner me het Geloofsboek van de Belgische bisschoppen (1985) waarin wordt benadrukt dat we toch moeten geloven dat Jezus door een wonder is ontstaan in de moederschoot van Maria. bij de christen weerstand op, als het al diens aandacht heeft. Vaak stapt men al of niet met wrevel erover heen, verstaat men haar geestelijk of overdrachtelijk als noodgreep. Zij krijgt eerder een kenmerk als 'iets van vroeger' mee dan dat de eigenlijke, van geloofsbeleving zwangere waarde ervan tot haar recht komt. Het biologisch verstaan sluit niet aan bij hedendaagse menselijke kennis en ervaring zodat Jezus en Maria buiten ons eigen, gewone mens-zijn worden geplaatst. Ook al gedraagt Jezus zich als mens, er blijft een storende onnatuurlijkheid over omdat het wezenlijke punt, zijn begin, 'conceptie', niet natuurlijk is. Zoals het geloofsgegeven er nu ligt is de kans groot dat men het mysterie alleen aan Maria toedicht, het bij haar laat liggen als niet voor ons geldig en het als een eenmalige gebeurtenis en/of als biologisch wonder afdoet, terwijl er veel meer aan de hand is dat moeiteloos bezielend kan worden gebracht. Het zij benadrukt dat de Bijbel als geloofsverhaal, geloofsbelijdenis zijn waarde behoudt, eerder er aan wint, en aan de incarnatie, het god-zijn noch het mens-zijn van Jezus, de Christus, wordt getornd. Het mysterie van de menswording en de rol en betekenis van Maria zijn er zeker niet minder om, haar feesten noch Kerstmis.Ik wil in dit artikel aantonen dat- maagdelijke geboorte nu niet meer als biologisch gegeven hoeft te gelden,- ook zodoende de "Nieuwe Schepping" van Paulus beter tot haar recht komt en dichterbij,- de betekenis van de inhoud en van de plaats van de betreffende evangelieverhalen groter is dan men denkt,- de katechismus twee kaders door elkaar gebruikt,- de basis voor een biologisch verstaan mager isen even ingaan op marialogie.Het zal niet alleen voor de 'oude garde' zwaar zijn een eeuwenoude traditie (deels) los te laten maar ik meen het te verantwoorden en verrijking aan te bieden. De maagdelijke geboorte niet meer als biologisch gegevenHet scharnierpunt Om in te zien, te accepteren waar het om draait, waar het geloofsgegeven over gaat is ons inzicht nodig dat de Joden onvoldoende kennis van de voortplanting hadden. Ik kom nog terug op de verschillende ideeën daarover maar stel nu dat zij niet beter wisten dan dat het 'zaad' van de man de volledige mens inhield. Voor hen was de vrouwenschoot eigenlijk leeg totdat de man er zijn 'zaad' in deponeerde zoals de boer een graankorrel in de aarde zaait. De nieuwe mens is dan als het ware een verlengstuk van de vader en dus kon Jozef niet de vader van Jezus zijn want - kort gezegd - Jezus was/is God en Jozef mens. Ook de Christenen moesten hun verkondiging wel op zo'n manier brengen om het 'van Boven af' Joh 3,3; het Griekse άνωθεν betekent 'opnieuw' en 'van omhoog'. De Willibrord '95 vertaalt 'van boven af'. aan te geven. Het zijn heilige verhalen geworden - nog steeds.Een paar N.T.-teksten wijzen op die visie op de voortplanting. In 1Petrus 1, 23, "… uit een vergankelijk zaad", heeft het Griekse σπορα duidelijk de betekenis van zaad binnen de context van zaaien van zaadgoed. 1Kor 15,42vv past daarin: "… wat gezaaid wordt …". Ook Johannes 5,18c geeft er blijk van: de Joden verwijten Jezus dat hij God zijn eigen "τον πατερα 'ιδιον". De Willibrord '95 vertaalt het laatste woordje niet: "eigen". God wordt in het O.T. wel Vader genoemd in algemene zin, van het volk; Jezus claimt het als typisch voor hem en dat mocht natuurlijk niet. vader noemde en zich zo gelijk met God stelde. Delaney stelt in haar boek "Abraham on Trial" dat die zogenoemde preformatieve theorie redelijkerwijs de Joodse visie op de voortplanting is. In dat kader kan Abraham namelijk beslissen dat hij zonder Sara erin te betrekken zijn zoon als zijnde zijn 'bezit' te offeren. Vervolgens gaat de schrijfster binnen dat kader over naar de lijn 'vader-zoon', erfopvolging, continu vaderschap die de belofte in stand houdt, want aan het begin ervan staat de Schepper, de God van Abraham, die hem de belofte van groot nakomelingschap heeft gegeven; Hem wordt Het Vaderschap toegekend. De Joodse visie op voortplanting maakt die geloofsinvulling, godsdienstige betekenis, mogelijk. Zij noemt dit de 'monogenetische' visie waarbij de man “door middel van zijn zaad de leven gevende essentie overbrengt dat het kind definieert” en “De vrouwelijke rol is om het zaad-kind dat in haar geplant is te voeden en te baren” Carol DELANEY Abraham on Trial : the Social Legacy of Biblical Myth. Princeton University Press 1998 p. 18. De inleiding en het hele eerste hoofdstuk zijn ter zake. Kernzinnen staan op pp. 7-8, 18-19, 23 en op 29-34, de paragraaf "Genesis and Gender". . Naast haar redenering noemt zij ook teksten Op pagina 29 citeert zij de tekstvoorbeelden. in Genesis die daarop aansluiten. Haar benadering "in de richting van antropologie" is bij mijn weten origineel en overtuigend De vraag /wrevel die Genesis 22 bij Christenen oproept kan in nieuwsgierigheid omslaan als men inziet dat de Jood zijn verhaal van de binding van Isaak nog steeds vertelt. Zijn goed recht. Als Isaak, de enige zoon van Abraham, was geofferd, bestond hij niet en kon hij zijn Godvertrouwen niet verkondigen, hetgeen hij nu uniek doet met dat verhaal.. Andere teksten in het Oude Testament over het vaderschap van God zijn bijvoorbeeld Deuteronomium 32, 6bc: "Hij is toch uw Vader, Hij heeft u verwekt, Hij heeft u gemaakt en het leven gegeven" en Jezus Sirach 23,4 "Heer, Vader en God van mijn leven". Romeinen 9,4 spreekt van "zoonschap" (niet van "kindschap" zoals de Willibrord). Ook de uitdrukking "met zijn voorvaderen worden verenigd" door de dood zoals voor Jacob vermeld in Genesis 35,39 past in die lijn van 'vader-zoon'. Over deze en andere visies straks meer.Huidige kennis van de voortplantingSinds circa 1875 is het biologische proces bekend: zaadcel+eicel en celdeling. Als meer kennis voorhanden is, ligt anders denken voor de hand, kan zelfs vereist zijn. Omdat het kind van de moeder én de vader komt, zien wij het zonder voorbehoud als een apart, zelfstandig, eigen wezen, waarin iets nieuws kan opbloeien, waarin God zonder meer iets Eigens kan leggen. Reeds eerder werd gesteld dat de leer over het God-zijn van Jezus niet zou worden aangetast als Jezus gewoon als wij van een vader en moeder afkomstig zou zijn Joseph RATZINGER Einführung in das Christentum Kösel-Verlag München 1968 p. 225 " Die Gottessohnschaft Jesu beruht nach dem kirchlichen Glaube nicht darauf dass Jesus keinen menschlichen Vater hatte; die Lehre vom Gottsein Jesu würde nicht angetastet, wenn Jesus aus einer normalen menschlichen Ehe hervorgegangen wäre.". Wij zien het makkelijker dan de Joden als een persoon met eigen ziel en lichaam, in wie -bij Jezus- "heel de volheid heeft willen wonen", zegt Paulus in Kolossenzen 1,19, terwijl de ouden het kind eerder als een verlengstuk van de vader zien. Nieuwe ScheppingConclusie uit het bovenstaande Wij hoeven de natuur niet te forceren, van 'on-natuur' uit te gaan, om het bovennatuurlijke er mee verbonden te zien. Wij kunnen binnen geloof bedenken dat de natuurlijke vrucht van eicel+zaadcel vanaf de conceptie doordrenkt is met het bovennatuurlijke, 'van Boven af' is vernieuwd, opgetild. Wij kunnen (h)erkennen dat het bovennatuurlijke in de natuur werkzaam is, omdat we nu de natuur kennen. Een wonder als kunstgreep is voor ons nu overbodig en ongewenst. Het versluiert een geloofsgegeven, zet Maria en Jezus (en Jozef) onnodig, onjuist en ten onrechte apart. Mijn bezwaren tegen een biologisch verstaan van de maagdelijke geboorte zijn dat het later is ingevuld, dat de inhoud op biologisch niveau eindigt ('het is nu eenmaal een wonder'), alleen van Maria is, en dat de (menselijke) natuur niet wordt gehonoreerd. God sprak en het was er. Heeft het Woord zelf dan een andere uitspraak nodig? Wordt de schepping, de natuur, dan niet onteerd? Jezus zij zonder voorbehoud net zo gewoon mens als wij en wij zijn net zo goed mens als hij, met andere woorden onze menselijke natuur is even geschikt als de zijne om met goddelijke natuur worden verbonden zoals dat bij hem wezenlijk reeds vanaf zijn begin, de conceptie, al was. (Hij kende niet de toestand van de zonde, namelijk het gescheiden zijn van natuur en het bovennatuurlijke.) Zo wordt zijn menselijke natuur en de onze maximaal gehonoreerd als grond, startpunt, voor de verbinding met de goddelijke natuur door de eigen-aardige opening naar 'van Boven af'. Eigen-aardig omdat vanuit geloof bezien die mogelijkheid in ieder mens ligt en zij typisch door het doopsel in Hem wordt geëffectueerd. Een mens is als schepsel reeds woord, dat hij wel nog moet (leren) horen, verstaan en (h)erkennen.Bij het hanteren van het begrip "Nieuwe Schepping" moeten we er op letten dat de bijbelse betekenis is dat bestaande schepping wordt vernieuwd, "… nieuwe aarde". Een verwekking van Jezus door de H.Geest, dus zonder bestaande 'materie', is een 'andere'/'tweede' schepping."Het is passend"Als Jezus de natuurlijke zoon is van Maria en Jozef, krijgt de Nieuwe Schepping in Hem, waar Paulus het graag over heeft, nog meer zin. Dat nieuwe blijkt uit de verrijzenis. Vanuit de incarnatie bezien moest Jezus wel lichamelijk verrijzen, want de Vader accepteert hem, de hele persoon, dus met ziel en lichaam, en verhoogt hem. Als zijn lichaam hetzelfde is als het onze, is Jezus wat dat betreft op geen enkele wijze een uitzondering en hebben we de beste garantie dat wij ook zullen verrijzen net als Hij, als persoon, inclusief - hoe dan ook - lichaam. Dat "is passend", dan klopt het helemaal en hebben we het beste getuigenis van Nieuwe Schepping via Hem. Aangenomen dat we in Christus zijn zoals Paulus aangeeft in 2Kor 5,17 Paulus zou - desgevraagd - inzake voortplanting ook aan de preformatieve theorie denken. Mij lijkt dat men dat als 'schepping' mag zien in zijn ogen. Wij kunnen bij de voortplanting het begrip 'schepping' wat makkelijker hanteren. De noot in de Willibrord '95 bij 2Kor 5,17 geeft een aantal teksten over 'nieuw'. .Als Jezus niet God was, was onze verlossing niet compleet, hadden we niet ons uitzicht op eeuwigheid. Als Jezus niet helemaal echt mens is als wij, is onze verlossing niet echt. Kan Hij dichterbij ons zijn? Dus maagdelijke geboorte liever anders dan biologisch.Bovendien,de H.Geest krijgt nu geen moeilijke rol meer toebedeeld, neemt niet meer de plaats van de natuur in maar gebruikt haar. Het Triniteitsgegeven krijgt meer ruimte in dat heilsgebeuren: De Allerhoogste heeft bedoeld voorzien dat zijn Kracht Maria zou overdekken en zo zijn Zoon mens kon worden in de vrucht van haar schoot vanaf de conceptie. Natuur en het bovennatuurlijke, geschapen werkelijkheid en zijn ongeschapen Geest, werden toen uniek en maximaal verbonden, verweven … - het "onvermengd, ongedeeld, ongescheiden, onveranderd" geeft terecht onze on-macht over het geheim van de Persoon aan Henk SCHOOT Over Jezus Lannoo Tielt 2006., dat alleen ontvangend in geloof kan worden benaderd. Zo wordt het Teken gesteld, wordt duidelijk gemaakt dat God met zijn mensen meetrekt in de God-mens. De Geest is de Drijvende Kracht die de Liefde van de Vader de schepping binnenleidt en hier zonder kunstgreep specifiek zichtbaar maakt. Die in het Eerste Verbond door de profeten heeft gesproken maakt die Liefde tastbaar, ervaarbaar als mens, persoon, personans. Vanuit Wie het Woord invlezig werd, werd de Persoon ook weer levend na zijn kruisdood - Heer en Levengevend. De betekenis van de inhoud en van de plaats van de verhalenEerst de vraag: Wat is geloven?Voor menig niet theologisch onderlegde gelovige zal inzake 'geloof' een onderverdeling ervan in geloofsleer en geloofsbeving dienstig zijn. Als hij/zij de leer van bijvoorbeeld de maagdelijke geboorte kent, hoeft dat nog niet een beleven ervan te betekenen. Zo wordt er ruimte geboden die nodig is voor het verwerken, het leren kennen van het aangeboden geloofsgegeven. Het antwoord op de vraag "Wat is geloven?" is wezenlijk voor het verstaan van de incarnatieverhalen omdat dat geloofsgegeven zo diepgaand is. Omdat het een vaak niet onderkend, hardnekkig idee is, zij voorop gesteld dat geloven niet is 'aannemen op gezag' is, hetgeen de in de inleiding genoemde wrevel opwekt en authentiek geloven in de weg staat. Thomas van Aquino, de kerkleraar, circa 1250, Parijs, zegt: “Als hij (de leraar) alleen gezaghebbende bronnen noemt, dan is de luisteraar er wel zeker van dat het zo is, maar krijgt deze geen echte kennis of inzicht en gaat hij leeg heen” Thomas van AQUINO, Quodlibetale IV q. 9 a. 3 Opera Omnia 25/2, Commissio Leonina-Cerf, Rome-Parijs, 1996, p. 340. Aannemen op gezag schuift niet alleen verantwoordelijkheid af maar verhindert ook het zelf binnengaan in het geheim. Erkend gezag speelt wel een rol voor de aanzet daartoe omdat het betrouwbaarheid veronderstelt.Geloven zij - kort gezegd - het onderhouden van de heilsrelatie met God. In P.GORIS Boek over Geloof Gelderlander Vakblad Epe (Ned.) 2008 wordt die vraag uitvoerig doorgenomen aan de hand van de trits Het Religieuze-geloof-godsdienst. Die relatie (referre 'terugdragen') veronderstelt een 'heen en weer' tussen personen. Waar leg ik die relatie in mijn persoonlijkheid aan - beter: waar laat ik haar aanleggen? Om het 'zuiver van hart' te benaderen is het beeld nuttig dat de psychiater Roberto Assagioli (1888-1974) hanteert Roberto ASSAGIOLI Psychosynthese; een veelzijdige benadering van heel de mens Servire Katwijk a. Zee 1982. binnen het kader van het directe bewustzijn: het 'Zelf' van de persoon als een kern van waaruit het subject zichzelf waarneemt en beoordeelt, psychische functies laat samenwerken en verschillende al of niet lastige persoonlijke eigenschappen bestuurt. In zijn kern is een persoon zichzelf, is hij zoals hij is en kan hij zichzelf sturend evenwicht zoeken. Hij kan bewust zijn emoties hanteren, intuïtie honoreren, denken, creatief zijn enzovoort en storende eigenschappen in toom houden. Als zijn angst zijn kern overheerst, zal ook zijn Godsbeeld daardoor worden gestoord. Dan is het de kunst dat de persoon zich bewust wordt van zich Zelf en zijn angst wil en kan hanteren. Psychosynthese leert hoe. Het vereist enige oefening om te ontdekken dat zo'n beeld bruikbaar is. Dat idee kan worden uitgebreid met het geloofskader: als ik mijn relatie met God aanleg in mijn 'Zelf', word ik niet gehinderd door mijn storende eigenschappen; ik bedenk dat ik daarin ben zo als ik graag wil zijn en ook goed wil zijn, zoals ik ben bedoeld door mijn Schepper. Dan is mijn Godsbeeld zo zuiver mogelijk, wordt het niet gestoord door mijn lastige eigenschappen of onmacht en tekort; daarin wil graag vermoeden hoe mijn directe, on-middellijke, 'ik-Gij&Gij-mij' is, kan zijn, groeit A.w. (noot 11) p. 59. Op p. 67 wordt de aanknoping bij psychosynthese m.b.v. een figuur verduidelijkt.. Want in mijn menselijk, geschapen 'Zelf' wil ik puur zijn en open voor het 'van Boven af', voor Spiritualiteit, voor naar God toe leven.De inhoud van de verhalenSlechts in twee verhalen van het Nieuwe Testament is sprake van maagdelijke geboorte, alleen Lucas en Matteüs vertellen het. Maar het geheel overziend komt men tot de conclusie dat zij die gebruiken om incarnatie te verkondigen, hetgeen Johannes later met zijn proloog doet. Letterlijk De Willibrord 1995 is standaard maar af en toe gebruik ik de letterlijke tekst van het Grieks; soms Latijn.: "De wording van Jezus Christus geschiedde als volgt", zegt Matteüs 1,18 en in de tekst gaat het over Jozef, niet over Maria. Het is de blijde boodschap van Jezus, de Christus, de Messias, niet van Jezus, zoon van een timmerman. Matteüs schrijft binnen het Joodse geloofskader van de Messiasverwachting ("opdat in vervulling zou gaan") en stelt direct: Jezus, De Christus, beloofd. Zijn geslachtslijst toont via drie perioden van 2 x 7 generaties de Joodse heilslading A.w. (noot 11) "Getallensymboliek", getal 3 en getal 2x7, p. 309. : een opgaande lijn vanaf Abraham naar David, dan een neergaande vanaf David tot en met de ballingschap en een opgaande vanaf de ballingschap naar Jezus Christus, in wie het Rijk wél blijvend is. De lijst heeft Abraham als kenfiguur, de eerste man van geloof: het gaat om 'van Boven af', het woord dat Jezus gebruikte in zijn gesprek met Nikodemus. De 'scène' van de aankondiging is die van Jesaja en koning Achaz in het Oude Testament: "Luister, huis van David! …. Zie, de vrouw is zwanger en zal baren" in het Hebreeuws (Jesaja 6,14). Jozef verneemt 'van Boven af' in een droom, typisch voor het Eerste Verbond en Matteüs .In Lucas 1,32 spreekt de engel tot Maria over "zoon van de Allerhoogste", ook 'van Boven af'. Lucas schrijft niet zo typisch joods als Matteüs, komt wellicht uit een ander milieu, kijkt anders. Hij schrijft na "alles van voren af aan te hebben nagegaan", heeft deels andere bronnen dan Matteüs en geeft een 'menselijke' geslachtslijst die op uitkomt op Adam, zoon van God, als kenfiguur. Hij kijkt dus breder dan Matteüs, kent (in de Handelingen) het visioen zoals Matteüs de droom. In Lucas 3,23 schrijft hij niet "Jezus Christus was…" maar wat vrij vertaald: "Die Jezus was op menselijk niveau bezien de zoon van Jozef …" Als Lc 3,23 wordt vertaald met:"Deze Jezus … was naar men aannam de zoon van Jozef …" (Willibrord '95) met het idee dat Lucas dacht dat het eigenlijk niet echt was, rijst de vraag waarom Lucas dan zo'n lijst ophangt. Hij bedoelt dus 'echt'. Dat kan, want het Griekse " 'ενομίζετο" bevat 'νομος', 'wet', menselijke gewoonte/maat. Daarom de optie: "… op menselijk niveau bezien ...". Dat is aannemelijk want dat Griekse woord wordt alleen daar in de Willibrord vertaald met "naar men aannam"; dus is er mijns inziens sprake van invloed van de idee van de maagdelijke geboorte op de vertaling., terwijl hij het woord 'Christus' wel gebruikt bijvoorbeeld in zijn incarnatieverhaal (Lucas 2,11) en bij de Doper in Lucas 3,15; dus hij nuanceert/onderscheidt Jezus - Christus, hetgeen niet aan de orde is bij Matteüs, die 'Jezus Christus' in een adem noemt. Gaat de twee-naturenleer daar ook niet over? Zijn scène van de aankondiging is die van de Septuagint: "Zie de maagd zal ontvangen en zal baren". Maria verneemt 'van Boven af' via de klassieke bode. De band met het Eerste Verbond ligt duidelijk in het Magnificat en in de lofzang van Zacharias maar ook in de aankondiging aan de herders "In het huis van David …" en de toepassing van de Wet bij de opdracht in de tempel.Qua gebeurtenis van de aankondiging lopen beide verhalen niet gelijk maar qua inhoud stellen beide dat Jezus 'van Boven af' is en de in het Eerste Verbond beloofde Redder is uit het huis van David. Niet geschiedenis maar betekenis is primair.De plaats van de verhalenDe cruciale vraag is hoe die incarnatieverhalen op die plek in die twee goednieuwsboodschappen terecht zijn gekomen, hetgeen ook -maar anders- voor Johannes geldt. Eenvoudige bijbelkunde leert al dat de drie genoemde evangelisten hun verhalen en proclamatie vòòr de oorspronkelijk mondelinge verkondiging plaatsten; de vier evangelies beginnen eigenlijk met de Doop in de Jordaan - zo Marcus - maar Matteüs en Lucas hebben één à twee generaties na de dood van Jezus een 'vooraf' toegevoegd. In die twee verhalen speelt Maria een hoofdrol. Hoe komt zij daaraan? Voorop zij gesteld dat het beeld van een vrouw als staande voor het volk niet onbijbels is. Dat past in het verhaal over koning Achaz die zich in een hopeloze situatie bevond bij de belegering van Jeruzalem in 701. Jesaja moet van JHWH naar hem toegaan en spreekt dan na enig geharrewar die woorden over de (jonge, huwbare) vrouw als teken van hoop. De vraag is wat/wie zij, die vrouw, voor moet stellen ("maagd" staat er niet). Een reële mogelijkheid is dat daarmee het Godsvolk wordt bedoeld, zoiets als bij 'stedenmaagd' of 'Marianne' van Frankrijk of Vrouwe Fortuna.Zo spreekt het Oude Testament van de "dochter Sion", "jonkvrouw Israël". De "Vrouwe" vlucht uit Jeruzalem, zegt de Apocalyps toen de Christenen wegvluchtten voor de oorlog van 66 - 70. De tweede brief van Johannes noemt de gemeente waaraan de brief wordt gericht "de uitverkoren Vrouwe". Die woorden van Jesaja kunnen dus heel goed betekenen dat onder de 'Godsmensen' die hoop op een goede afloop aanwezig was, desnoods nog verborgen. Dit is een redelijke verklaring voor die situatie waarin de aarzelende Achaz verkeerde. Die vrouw is dus niet zwanger van een man maar van hoop, van 'God-echt-met-ons' "-echt" omdat daarmee de Hebreeuwse versterking 'ma' in "Emmanuel" tot haar recht komt.. (De Septuagint vertaalt "(huwbare) vrouw" met "maagd". Heeft die tekst die hoop opnieuw verwoord door "zal zwanger worden" i.p.v. "is zwanger" omdat die hoop vòòr de ballingschap geen werkelijkheid was geworden? )De eerste Christenen kunnen daarin hun situatie herkend hebben en daarom dat vers hebben aangehaald: hoe de geloofsbeleving van de Joden was onder de Romeinse bezetting, Herodes, de tempelaristocratie en gezien de spitsvondige toepassing van de Wet(sregels) waarvan Matteüs 23 getuigt - opvallend is in ieder geval dat een paar Joden worden gekwalificeerd als 'gerechten', die uitzagen naar het beloofde heil dat nu onder hen gekomen is. Simeon was een rechtvaardige en vrome man; hij "verwachtte de vertroosting van Israël" (Lucas 2, 25). Jozef van Arimathea "leefde in de verwachting van het Koninkrijk Gods" (Marcus 15,43). Ook Nicodemus niet vergeten. Gerechten ervoeren de verwerkelijking van hun hoop op echt leven met God in de door de Geest ontvankelijk gemaakte gemeenschap waarin door Gods Adem zijn Woord, zijn Expressie tot leven komt, Zich manifesteert. Voor zo'n rol van Maria als 'Vrouwe' Het Pastoraal Bijbels Woordenboek J.J. Romen & Zn Roermond 1968 voert in kolom 567 als titel van Maria "Dochter van Sion" aan als O.T.-ische verpersoonlijking van het volk van God. (Liever zonder 'van'.) was de eerste aanleiding natuurlijk dat zij de moeder van Jezus was maar zij had die rol niet gekregen als zij dat niet had waar gemaakt Lc 11, 27 een beetje vrij: 'Nog meer omdat zij het woord van God hoort en bewaart'; door wier ziel een zwaard is gegaan. Zo ook Mt 12,46vv. Romano Guardini zegt dat al in 1958 in zijn "De Heer" p.24, 5e druk., tot onder het kruis toe. Die rol wordt bevestigt door haar aanwezigheid bij Pinksteren. Omdat zij "alles in haar hart bewaarde" is zij de eerste der gelovigen. Dat alles heeft de jonge Kerk (h)erkend en is de basais voor haar 'Dochter Sion' zijn. Strikt genomen zou men kunnen stellen dat alleen de vrucht van haar schoot wordt 'be-Geest'. Maar de tekst zegt dat de Heilige Geest op Maria komt, persoonlijk. Bovendien, de verwevenheid van moeder-kind, die symbiose, is dermate dat een onderscheid tussen beiden in die fase van het leven nogal verstandelijk overkomt. De jonge Kerk leerde de Geest pas kennen na de verrijzenis en heeft dat beleden met het Pinksterfeest. Het God-zijn van Jezus heeft zij niet gebracht met woorden als 'Zoon van de Vader' maar met het "uit de H.Geest" van de aankondigingverhalen, die zij ervoer als werkzaam in de gemeenschap en dus ook in iedere volgeling van Jezus persoonlijk. Dat persoonlijk geldt natuurlijk typisch en direct voor Maria. In haar blijkt de Geest van JHWH, van het Eerste Verbond, concreet en nieuw vruchtbaar te zijn geworden want de vrucht was/is zelfs van Goddelijk niveau; de God van de hemelen uit Zich via de Geest. Maria wordt boegbeeld van de Kerk en van iedere gelovige; in haar (bijbelse) maagdelijkheid (h)erkende de jonge Kerk dat 'van Boven af' in de individuele gelovige en in de Kek zelf werkzaam was. Dat is de plek van de maagdelijkheid waar de Geest en alleen de Geest bezig was en nog steeds is, on-middellijk. Haar theotokos, Goddragend zijn, staat voor wat aan de gelovige gebeurt, voor wat in ons groeit, in ons puur zijn, zoals we bedoeld zijn. Dan komt het Joodse gegeven "JHWH", Die (er) altijd is, Emmanuel, God-echt-met-ons, heel kortbij, wordt het reëel, een direct 'ik-Gij&Gij-mij' zonder kunstgreep. Er is 'slechts' het "Zie, de dienares/dienstknecht van de Heer" voor nodig. Incarnatie in ruimere zin komt ons "rakelings nabij", directe Verbinding, de "geboorte van God in de ziel" naar Meister Eckhart. De exegese is denkbaar dat Matteüs tegen alle gerechte Joden (zoals Jozef " hij was een rechtvaardige" vertaalt de Willibrord maar dat woord dekt 'gerechte' onvoldoende. Zie a.w. (noot 11) p. 313., die geen ophef zoekt) zegt dat zij niet bang hoeven te zijn de bruid van het Nieuwe Verbond (Maria) te accepteren omdat wat in haar gebeurd is van de H.Geest is en de nieuwe groep, de jonge Kerk, dat ook ervaart. Bij Lucas ligt zo iets minder duidelijk maar wat Maria Die tekst komt straks nog ter sprake. Ik vermeed in de alinea erboven het woord "dienstmaagd", omdat dat 'maagd' misverstand oproept. Δουλη heeft niets met 'maagd'. 'Dienstmeid' is ook al zo wat. zegt tegen de engel kan bedoelen dat haar toekomstige man, nog in het Eerste Verbond, daartoe niet bij machte is. De Geest wel. De mannelijke erfgoedlijn van het Eerste Verbond waar Delaney op doelt wordt beëindigd, voltooid. God herbegint Zelf, nieuw. En bedient Zich van de natuur, Zijn schepping.De KatechismusAnders dan de Katechismus van de Katholiek Kerk anno 1995 (Nederlandse vertaling) stel ik dat Jezus 'gewoon' de zoon van Maria is, hetgeen ons meer biedt dan een wonder zoals boven uiteengezet. Ik verantwoord dat. Wij kunnen/moeten nu anders denken. Vruchtbaarder.1 Niet de formule "ontvangen van de H.Geest, geboren uit de maagd Maria" maar -letterlijk- "is invlezig geworden vanuit/vanaf de H.Geest, geboren uit de maagd Maria" is in de 4e eeuw vastgelegd. De eerste formule is van de twaalf artikelen van het geloof die pas uit de 6e eeuw bekend is (Frankrijk) Dr. Otto de JONG. Geschiedenis der kerk Callenbach 1980; p. 35; zij insinueert de onnatuurlijke 'conceptie' die het credo van Nicea/Constantinopel (381) niet expliciet formuleert. Dit credo noemt bovendien de hele 'beweging': "…is uit de hemel neergedaald. En hij heeft het vlees aangenomen vanuit/vanaf de H.Geest en is mens geworden". Die belijdenis was nodig tegen ketterijen die moeite hadden met het mens-zijn van Jezus. Verwonderlijk is dat niet als we ons bedenken dat - zoals boven gezegd - de Joden dachten dat de mens van de vader kwam. Maar ook de formulering in de Katechismus roept een vraag op. Artikel 496 zegt: "Jezus is ontvangen van de H.Geest zonder mannelijk zaad", en verwijst naar een uitspraak van het concilie van Lateranen in 649. Die concilietekst zet Latijn en Grieks naast elkaar; Denzinger DENZINGER-SCHÖNMETZER Enchiridion Symbalorum Herder editio 36, tekst 503 503 geeft alleen de Latijnse tekst maar vermeldt extra het cruciale Griekse woord: "" = "onbezaaid/ongezaaid", een landbouwterm, dus ‘zonder inzaaiing’ zoals van een (complete) graankorrel in de aarde. In die tekst staat niets van 'mannelijk'. Als in dat artikel 496 nu toch "mannelijk" wordt gehanteerd, is dat dan geen 'hineininterpretieren' van onze moderne biologische kennis over de mannelijke zaadcel en de vrouwelijke eicel in de vroegere denkwijze, dat 'bevruchting' niet kent? Het is wel verleidelijk en binnen het kader van maagdelijke geboorte als denkgereedschap wel begrijpelijk, maar is het redelijk en correct? De Latijnse tekst van het concilie geeft daartoe wel aanleiding door een zelfstandig naamwoord te gebruiken in plaats van het bijwoord te laten staan: absque semine concepisse = zonder zaad [te hebben ontvangen] op de plaats van [] = onbezaaid [ontvangen hebbend], maar zo wordt nieuwe kennis ingevoerd in een kader dat die kennis niet heeft, worden nieuwe, vreemde begrippen ingebracht in een bestaand kader. Dat mannelijk - vrouwelijk hebben de vaders niet verkondigd, want voor hen bestond 'eicel' niet. De Katechismus gaat uit van een onnatuurlijkheid, 'conceptie' zonder sperma. Maar als men zich op een wonder wil beroepen, moet nu gezien onze kennis ook de mogelijkheid van een ontstaan zonder eicel meedoen omdat dan de natuur nu eenmaal wordt gepasseerd en de Joden zo dachten. Bij hen was immers de vrouwenschoot leeg. Is eicel-loosheid voor ons nu acceptabel?Dat Maria, ook volgens Denzinger 503, "Het Woord onbedorven heeft voortgebracht" is nu geen punt meer omdat wij weten dat zelfs een kind van 'slechte' ouders een goed mens kan zijn/worden. Haar menselijke natuur hoeft Zijn goddelijke natuur niet in de weg te staan. Bovendien denken we nu anders over seksualiteit dan toen.In de oudheid bestond de ‘homunculus’-theorie volgens welke het mannelijk 'kiem'zaad Ter onderscheiding van ons 'sperma'. één of meer(?) ‘miniatuurmensjes’ bevat die worden ‘uitgebroed’ in de baarmoeder van de vrouw en er was de ‘tweekiementheorie’ volgens welke zowel de vader als de moeder nagenoeg dezelfde bijdrage leveren aan de voortplanting in de vorm van het geven van kiemzaden, maar in ieder geval 'versmolten' die niet op de manier die wij nu kennen. Aristoteles was al bekend met beide theorieën en huldigt geen van beide. Volgens Aristoteles is het mannelijk kiemzaad drager van het ‘vormgevend’ beginsel en levert de moeder de ‘materie’ voor de foetus. Daarbij spelen de hemellichamen ook een beslissende rol en in het geval van menselijke voortplanting komt het uiteindelijke vormgevend beginsel, dat wil zeggen de ziel, “van buitenaf” in het mannelijk kiemzaad. Wat hij concreet voor ogen had is niet duidelijk. De rol die hij aan de kosmos toedenkt en 'het van buiten af' komen van de ziel wijzen wel naar "Het Religieuze" Zie a.w. (noot 11) pp 10 - 22. ; zo iets gebeurt niet zomaar. De Romeinse Galenus, circa 175 na Christus, houdt toch weer vast aan de ‘tweekiementheorie’. Hij was medicus maar op filosofie en astrologie gericht en ook dat idee werd niet door kennis, wetenschap bevestigd; er was geen degelijke grond voor Een kort overzicht van antieke voortplantingstheorieën staat in: J. WILBERDING "Embryology". The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome, Utrecht University Library. Geraadpleegd op 24 januari 2011. Mij lijkt dat Aristoteles wat makkelijk bij de groep wordt ingedeeld die de preformatieve opvatting, de homunculustheorie, aanhangt.. Welke opvatting de concilievaders hanteerden staat niet vast maar gezien het woord "onbezaaid" (zonder een onderscheidend "mannelijk") dat wél past bij de Joodse/bijbelse denkwereld, ligt de homunculustheorie het meest voor de hand. Dat komt ook overeen met wat kerkvaders dachten Op de site "BRYN MAWR Classical Review 2009.04.1"' vat P. van der Horst samen wat Bernard POUDERON stelt: “The next contribution, by Bernard Pouderon, is about Aristotle's influence on the embryological theories of the early Church Fathers (Justin, Theophilus, Athenagoras, Tertullian, Clement of Alexandria, etc.). He demonstrates that a single-seed theory (Aristotle) much better fitted in with the christological and mariological interests of these Fathers than a double-seed theory (Hippocrates, Galen) which assumed an active role and important contribution of women in the embryogenesis. He also shows the consequences of the Aristotelian and other influences for the patristic views on abortion and resurrection. It is strange that twice Pouderon says that the biblical Paradise story figures in the book of Exodus.” Op 24 januari 2011 geraadpleegd.. En dan nog, moest Jezus niet een meisje zijn als zij normalerwijs de tweekiementheorie hanteerde? De mankiem ontbrak immers. Tenzij men ook hier de natuur passeert met behulp van een wonder.Hoe het ook zij, onze kennis over de voortplanting mag men niet invoeren in een denken dat die kennis niet heeft. Bovendien wordt door het niet honoreren van de nieuwe visie een vruchtbaardere kijk op spiritualiteit geblokkeerd. 2 Artikel 498 uit de Katechismus zegt: "Het stilzwijgen van het evangelie van Marcus en van de brieven van het Nieuwe Testament over Jezus' maagdelijke ontvangenis, heeft soms mensen in verlegenheid gebracht. Men heeft zich soms ook afgevraagd of het hier geen legendes of theologische constructies zonder historische pretenties betrof. Hierop dient het antwoord te zijn: het geloof in de maagdelijke ontvangenis van Jezus is bij niet-gelovigen, joden en heidenen, op fel verzet, spot of onbegrip gestuit1: het werd niet gemotiveerd door de heidense mythologie of door de een of andere aanpassing aan de ideeën van de tijd."Bij 1) wordt verwezen naar Justinus en Origines, die 100 jaar na dato, in de tweede helft van de 2e eeuw leefden, evenals Celsus (tegen wie Origines zich richt), toen de evangelies allang waren opgeschreven: Marcus circa 65, Matteüs circa 80, Lucas circa 90 en Johannes circa 100. Paulus schreef zijn brieven tussen 50 en 65. En zou uitgerekend hij zijn mond houden? Ligt het voor de hand dat ketters zich in de tweede helft van de 2e eeuw zich druk maakten over wat 100 jaar en meer geleden zou zijn gebeurd? Huidig inzicht over het ontstaan van het Nieuwe Testament strookt niet met die gedachten.Als het artikel op de gnosis doelt - er zullen toen best ideeën hebben rondgewaard maar gnostische groepen ontstonden (in het Jordaangebied) pas na begin 2e eeuw. Basilides doceerde in Alexandrië in 135. Irenaeüs repliceerde ca. 175 met zijn "adversus haereses". Ook 100 jaar na dato.3 Inzake woordgebruik er is nog een punt dat aandacht verdient. In de boven bedoelde tekst in de Katechismus staat dat "Jezus is ontvangen …."; in de tekst van dat concilie wordt evenwel gesproken van "Hij", "God", "Woord," dat is ontvangen en niet van "Jezus". Weliswaar is Jezus niet zonder Christus maar in alle geloofsuitspraken daaromtrent in Denzinger, een erkend handboek, staat "de Heer", "het Woord", "Jezus Christus" of "Christus" en dergelijke en niet alleen "Jezus". Ik vind het toch wel belangrijk daar op te letten want we hebben het over het geheimvolle, onzeglijke. Is alleen "Jezus" dan ook niet een interpretatie die verder gaat dan wat de concilievaders toen zeiden? "Jezus" doet te gauw denken aan alleen de menselijke natuur van Hem, ook al is er maar éen persoon namelijk de goddelijke Persoon. (Eigenlijk indrukwekkend dat we dat kunnen zeggen.)De basis is magerBronnenIn slechts twee verhalen wordt de maagdelijke geboorte genoemd. Andere geloofsgegevens komen in de nieuwtestamentische teksten vaker voor. Als men hun manier van verkondigen met behulp van verhalen in het oog houdt, is het relaas van gebeurtenissen minder belangrijk dan de inhoud van de verkondiging. Wie volhoudt dat Jezus echt over het water liep, vergeet dat dat een verhaal of uitdrukking is in het Oosten Robert ORNSTEIN Het menselijk bewustzijn Lemniscaat Rotterdam 1974 vertelt zo'n verhaal: "De man die over het water liep". . Belangrijker dan dat de herders na de oproep van de engelen het kind vonden is dat zij het in een kribbe vonden: het hemelse in een voerbak. De plechtigheid van Zacharias c.s. in de tempel versus het intens stille van een gezin in een stal. De magiërs uit het Oosten moesten niet in het grote aloude Jeruzalem zijn maar in een gat, dat volstrekt niet het minste bleek te zijn. Bij de incarnatieverhalen gaat het om 'De Beloofde" en "van Boven af". Het 'hoe?' is secundair. Als wij het nu beter kunnen invullen, waarom niet? Het evangelie van Lucas is niet consequent. De tekst van de aankondiging is niet helder Jan HENDRIKS neemt in Maria Van Gorcum 2008 op pp. 23 vv een paar punten door.. Het antwoord van Maria klinkt onlogisch: "Hoe zal dat zijn, omdat ik geen man beken?". Ze was met Jozef verloofd, zou trouwen en dan hopelijk in verwachting komen maar ze stelt dat hetgeen de engel zegt niet kan omdat ze (nog) niet getrouwd is, terwijl de engel zegt dat zij zwanger zal worden. Normaal zou Maria toch gauw tegen Jozef gaan zeggen dat er iets groots te gebeuren staat met hen. En … dat kan niet! Want wat de engel zei was zo groots en bovenmenselijk, "Zoon van de Allerhoogste", dat een gewoon mens, Jozef, dat niet in zich kan hebben. Zulke "machtige dingen" heeft hij niet. Maria antwoordt ook duidelijk: "Hoe zal dát zijn", dat wat je nu allemaal zegt, "omdat ik (zo'n) man niet (be)ken". Ik zeg "(zo'n)" om contact te leggen met "dát" Het τοΰτο in 1,34 is sterker demonstratief dan τό. in het Grieks, dat duidelijk verwijst naar wat de engel me daar eventjes zegt. Zo bezien is haar antwoord logisch. Het antwoord van de engel daarop is ook op het 'van Boven af'-niveau: De Kracht van de Allerhoogste (zelf) zorgt ervoor; Jozef is 'aarde'. In het verhaal over het terugvinden van Jezus in de tempel begrepen Maria en Jozef het antwoord van Jezus niet. Mij lijkt dat als iemand het had kunnen weten waren zij het. Ook als men dit verhaal en dat van de aankondiging als aparte tradities beschouwt, blijft de vraag welke van de twee dan waar is (als dat al een punt zou zijn, gezien de verhalenverkondiging.)Zoals al eerder gezegd, in Lucas 3,23 schrijft hij niet "Jezus Christus was…" maar wat vrij vertaald: "Die Jezus was op menselijk niveau bezien de zoon van Jozef …", terwijl hij wel het woord 'Christus' gebruikt bijvoorbeeld in zijn incarnatieverhaal (Lucas 2,11) en bij de Doper in Lucas 3,15; dus hij nuanceert/onderscheidt Jezus - Christus, hetgeen niet aan de orde is bij Matteüs. Had Lucas daar een reden voor? Zijn geslachtslijst noemt Maria niet.De uitleg van Johannes 1, 13Op bladzijde 27v in "Maria" vermeldt Jan Hendriks de uitleg van een oude tekstvariant die origineel zou zijn en in de strijd tegen het docetisme zou zijn gewijzigd Dit n.a.v. de voetnoot in de Willibrord '75 die in de Willibrord '95 niet meer wordt genoemd. . De tekst zou moeten zijn niet "Zij zijn uit God geboren …" maar "Hij (=Jezus) is uit God geboren" en duidt dan op de maagdelijke geboorte. De geboorte van Jezus zou zonder bloedverlies plaats hebben gevonden, want "niet uit 'bloeden' … geboren". Ik vind dat te ver gezocht. Wanneer we αίματιων verstaan als bloed van offerstieren vanaf de sluiting van het Verbond / van Joodsen bloede als afstamming Voor de Jood bevat bloed het leven van de mens; zie Bijbels Woordenboek J.J. Romen & zonen Roermond '66-'69 en kolom 450 Theologisches Handwörterbuch zum A.T. Wat J. WILBERDING in "Embryology" (noot 26) zegt inzake 'discussions of spermatology' sluit hierbij aan: "Eventually the haematogenous model, which derives seed from the concoction of blood, became dominant; Diogenes of Apollonia, Empedocles, Aristotle, and most subsequent thinkers believed in this model., σαρκος verstaan als van een profaan huwelijk en άνδρος als van een man alleen, krijgen we de uitleg dat het er niet toe doet of men van Joodse afkomst is, van heidense of zelfs als gevolg van wat een enkeling wil, toeval (bijvoorbeeld verkrachting); het vermogen om uit God geboren te worden is er voor iedereen, voor al degenen die hem opnamen. Deze verklaring past in de context en laat geen geconstrueerde aanwijzing voor maagdelijke geboorte toe. Ook de letterkundige opbouw die Barrett over de proloog geeft plaatst vss 12 en 13 in het ene centrumblokje. Beide in het meervoud C.K. BARRETT in The Gospel According to St. John 2nd ed. Philadelphia: Westminster Press, 1978. . Het Rijk van DavidHet is jammer als het Rijk van David door de maagdelijke geboorte eigenlijk pro forma eindigt. De afstammeling van David heeft geen inbreng. De lijn van Delaney wordt gestopt uit nood vanwege het 'van Boven af'. Wij kunnen die lijn wél als voltooid zien omdat het sperma van Jozef schepping bewerkstelligt, die door de H.Geest tot Nieuwe Schepping wordt gemaakt. Is er vanuit de Voorzienigheid een mooiere afronding van de belofte denkbaar? Is er een hoopvollere gedachte dan dat natuur naar Boven wordt geheven?MarialogieIn "Maria" geeft Hendriks een ruime inleiding tot de katholieke leer over de moeder van de verlosser. Het lijkt of dit artikel er tegen in gaat. Ik dacht van niet maar het verzet zich wel tegen "die weit ausholenden, nicht selten über das Ziel hinausschieszenden Theologien und Spekulationen" Sacramentum mundi III kolom 341 Herder Freuburg-Basel-Wien 1969. De rol en de betekenis van Maria veranderen niet, komen eerder dichterbij, omdat zij als wij gewoon mens en moeder is en aan het goddelijk Leven in haar niet wordt getornd. Is er een beter aanknopingspunt?Niet de juiste woordenWaar het gaat over de maagdelijkheid van Maria gebruikt de kerk niet de goede woorden. "De fysieke integriteit wordt als wezenlijk …" (p. 48), "De fysieke integriteit van Maria die in de maagdelijke geboorte niet geschonden is … " (p.53) en "Inviolata, integra et casta es Maria" (p.56) roepen verontwaardiging op. Welke gehuwde heeft zijn vrouw geschonden, haar van haar eigenheid beroofd of vuil gemaakt? "Post partum, virgo, inviolata permansisti"! Wat zou Jozef daarvan denken? Fysieke integriteit is niet aan de orde; is er in een normaal huwelijk sprake van schending van vrouwelijke integriteit bij geslachtsgemeenschap, bij zwangerschap of bij het baren? Dan is ze 'helemaal' vrouw, de trots van haar man. Wat hij voor haar is, moet zij zeggen.Het mysterie blijft staanHet lijkt erop dat de hoofdstukken van "Maria" die over de maagdelijkheid gaan (pagina's 23vv en 46vv) door de visie van dit artikel als waardeloos worden geclassificeerd. Nee, zij geven in ieder geval aan dat die hang naar puurheid al heel oud is, gewoon bij de mens hoort. De maagdelijke geboorte heeft velen aan het denken gezet. Die symbiose moeder - kind (die een man zelf later slechts nog kan vermoeden) was bij Maria niet alleen een menselijk gegeven, zij moest bij Maria ook wel 'maagdelijk' zijn gezien haar kind, dat zij ook opvoedde. Daarbij kan men bedenken dat de Geest Zich van haar bediende, via haar werkte. Daarom vind ik "geboren uit de maagd Maria" van de oude Kerk wel zo mooi; zij het dat er een uitleg bij hoort. Wat lijfelijk en geestelijk bij Maria gebeurde staat voor wat in ons geestelijk en waarneembaar gebeurt bij zo'n nieuwgeboorte als Jezus bedoelt in het gesprek met Nicodemus. Dat kan als geloofs'Zelf' plek krijgen in wat ik boven het 'Zelf' heb genoemd - meer nog: zij neemt de psychische plek over, water wordt Wijn Thomas van AQUINO Expositio super De Trinitate q. 2, art. 3 ad 5. "Unde illi, qui utuntur philosophicis documentis in sacra doctrina redigendo in obsequium fidei, non miscent aquam vino, sed aquam convertunt in vinum." Hier gaat het niet om de filosofie van Aristoteles maar om psychologie in dienst van het geloven.. Daar is maagdelijkheid Ik denk aan wat Paulus in 2Kor 11,2 zegt: "… om u als een pure maagd naar Hem te voeren"; 'pure' i.p.v. 'zuivere' zoals de Willibrord doet. 'Zuivere maagd' is een pleonasme; 'puur' is meer een versterking van het 'maagd'. Άγνην heeft de bijbetekenis van heilig. De term 'Mystiek Huwelijk' geeft ook die intensiteit aan. omdat het 'ik-Gij&Gij-mij' zonder inmenging of tussenkomst is, on-middellijk, direct, zoals Maria in zich zal hebben ervaren. (Dat de 'Gij' Zich op een bijzondere manier manifesteert is een vervolg hierop.) Die maagdelijkheid, dat pure met die eigen-aardige opening naar Boven geldt voor ieder mens en wordt effectief in de gelovige. Daar kan de Geest van De Schepping vrij werken en de gelovige voeden met het mysterie van de incarnatie. Daarbij gelieve men te bedenken dat de Geest Zich typisch bedient van be-Ambten binnen de Kerk, waarvoor die maagdelijkheid net zo goed geldt, én vrij is ook via niet be-Ambte gelovigen te werken. Het onnoembare blijft. "De kerkvaders zien in de maagdelijke geboorte van Jezus een teken en bewijs van Zijn Godheid", zegt Hendriks op pagina 53. Het gaat dus om het God zijn van Jezus. Hoe je dat 'bewijst' is punt twee. In partu als verlangenHet bovenstaande is mijn benadering; de vele schrijvers en teksten die Hendriks aanhaalt geven hun zoeken weer. Het beste voorbeeld daarvan lijkt mij de virginitas in partu. Ofschoon er geen bijbeltekst is die daartoe aanleiding geeft en geen leer daaromtrent vast ligt, is het idee wel te begrijpen. Bevalling zonder weeën, pijn en bloed ligt niet zo voor de hand maar vroeger moest men bedenken dat in Maria’s lege schoot ‘zo maar’ een lichaam ontstond. “Maar het Woord zelf is in deze heilige Maagd gekomen en heeft zich uit het wezen van de Maagd Zijn tempel gebouwd …” citeert Hendriks op pagina 53 Cyrillus van Alexandrië. De "tempel" is zijn heilig lichaam en “wezen” betekent dan niet alleen de voeding van de foetus via de placenta maar ook de persoon. Dan moet aan Maria wel een zeer hoge heiligheid worden toegekend dat zijn tempel daaruit kon ontstaan en ligt het in die lijn als alles aan haar heilig is, ook een buitennatuurlijke bevalling van haar 'zomaar' ontstane goddelijke zoon. Het menselijk zoeken naar puurheid kan zich hebben gevonden in die heiligheid van Maria en het teken ervan zijn geworden. Het grote teken aan de hemel is niet voor niets een vrouw, dat aansluit bij de het algemeen religieus, mythologisch beeld van de vrouw als draagster van een geheim. Maar het zoeken is m.i. ook bij Maria blijven steken en heeft nauwelijks een vervolg gekend voor de gelovige persoonlijk omdat het bij haar anders was dan natuurlijk. Vroeger moest op een of andere manier uit het Woord/vanuit de Geest 'materie' ontstaan in haar moederschoot; wij kunnen veel eenvoudiger zeggen dat het Woord vanuit de Geest zich met een mens in wording verbond. Dan kan ook de bevalling natuurlijk zijn. Het bovengenoemde aanknopingspunt voor het meer dan de natuur in de gelovige wordt zo niet meer gehinderd.In partu als misverstand"Ofschoon er geen bijbeltekst is die daartoe aanleiding geeft en geen leer daaromtrent vast ligt, …" schreef ik hierboven. Hendriks geeft op pagina 48 en 50 bezwaren aan tegen en kerkelijke terughoudendheid ten opzichte van virginitas in partu, en Sacramentum mundi Sacramentum mundi III kolom 341 Herder Freuburg-Basel-Wien 1969 ziet het niet als dogma. De ter zake zijnde woorden in Denzinger 503 zijn: "… dat zij "incorruptibiliter"/"άφθορως" heeft gebaard … ". Die twee woorden betekenen achtereenvolgens "onvergankelijk"/"onbedorven" en zijn bijwoorden. Ze doelen dus niet op Maria maar op de bevalling: deze vond plaats zonder de persoon van Jezus vergankelijk te maken worden of te bederven; de natuurlijke, lichamelijk bevalling schaadt de goddelijke natuur van Jezus niet. Dat past beter in de gedachtegang dan het idee dat de bevalling zonder weeën (?!) en pijn plaats had, hetgeen niet bij maagdelijkheid hoort maar valt onder onbevlekte ontvangenis, zonder erfzonde Waarbij men ervan uitgaat dat Gen 3 feiten vermeldt, een relaas is van gebeurtenissen.. Het is onlogisch als die woorden op Maria betrekking zouden hebben. Bestaat er een cultuur waarin de bevalling de vrouw/moeder bevlekt of onteert of anderszins diskwalificeert? Degene die meent dat het bloed bij de geboorte de vrouw onrein maakt, moge baat hebben bij "Reinheid" in "Bijbelse Begrippen" A.w. (noot 11) p. 315. Het citaat van Petrus Chrisologus, "de maagd ontvangt, baart, blijft maagd na de geboorte" In Maria p. 51, geeft precies aan waar het om gaat want maagdelijkheid is pas weer ter zake na de bevalling. De betekenis van de bovenstaande woorden steunt dus niet de mening die in de patristiek te vinden moet zijn Ibidem p. 50 van ongeschondenheid die geen weeën en pijn veronderstelt. CelibatairIn die geest van streven naar puurheid zie ik ook het ideaal van maagdelijk, celibatair leven. Het argument dat Maria vrijwillig afzag van huwelijksgemeenschap gaat niet op want zij was verloofd met Jozef en zou hem daarmee onrecht aandoen. Dat de jonge Kerk de werking van de Geest ervoer en er dan mensen zijn die zich daarom willen toeleggen om speciaal naar Boven gericht te zijn, lijkt me een beter argument. Maar, celibatairen kunnen dat beter zelf formuleren. "Vrouw !"Hendriks behandelt op pagina 20v de perikoop van Kana. De vertaling van Johannes 2,1-11 met "Vrouw, wat is er tussen u en mij?" De Willibrord '95 vertaalt zelfs "Vrouw, wat heb ik met jou te maken?" is mijn inziens beïnvloed door de afwijzing die zelfs David Flusser David FLUSSER Jezus 3e druk De Haan Haarlem 1969 p. 24 zag in het woordje 'vrouw'. Maar er komt een heel andere sfeer naar voren als men bedenkt dat Jezus in Johannes vijf maal A.w. (noot 11) "Getallensymboliek", getal 5. De vindplaatsen zijn Joh 2, 4; 4,21; 8,10; 19, 26; 20, 15. In hst. 4 en 20 laat de Willibrord het 'vrouw' weg … . Ook het 'vrouw' dat de engel in hst. 20 zegt wordt niet weergegeven. De getallensymboliek vraagt enige aandacht voordat men de waarde ervan onderkent. een vrouw aanspreekt met "Vrouw", dat het alle heel intieme en indringende situaties zijn en als men vervolgens ook de betekenis van het getal vijf erbij betrekt. De uitleg dat Maria er al aanwezig was en Jezus met zijn leerlingen werden uitgenodigd toen ze al of niet toevallig langs kwamen imperfectum ήν έκει (situatie, toestand) versus aoristus έκληθη (gebeurtenis)., is wel bekend - dacht ik. Dan geeft Maria een hint aan Jezus dat ze beter weg kunnen gaan, waar Jezus geen zin in heeft. Zo komt de voortdurende dubbele bodem van Johannes ook beter tot zijn recht in het 'Mijn uur is nog niet gekomen'. Via de getallensymboliek en de bedoelde intieme sfeer is de perikoop nu te begrijpen als 'lief moedertje, geen probleem voor jou (dat je je moet schamen of zorg maken) ook niet voor mij'. De betekenis van 'zes' kruiken blijkt ook weer uit de getallensymboliek.Tot slotIn de beeldspraak dat een biologisch verstaan van de maagdelijke geboorte de incarnatie omsluiert meen ik deze hoofs te hebben ontsluierd zodat de geloofsbeleving ongehinderd de kern van het geloof kan benaderen, namelijk "het vermogen om kinderen van God te worden" en het al zo goed mogelijk te zijn, "van Boven af geboren", door hét Godskind gevoed. Ik verwacht dat Maria zo als 'voor-beeld', als 'boegbeeld', de gelovige persoonlijk en de Kerk daartoe beter kan inspireren, dat Hoop dieper zal worden aangelegd. Als ik het goed heb, heeft Karl Rahner al gesteld dat de christen van de toekomst spiritueel is of niet. Moge dit bijdragen aan de nieuwe evangelisatie waarvan nu sprake is. Piet GorisEpe, 8 december 2011Piet Goris (1929) doctoraal theologie KTU 1990 is 26 jaar als vrijwilliger actief geweest in de Martinusparochie te Epe op het terrein van catechese, pastorale zorg en liturgie. Hij is de auteur van "Boek over Geloof" zie HYPERLINK "http://www.overgeloof.info" www.overgeloof.infoPostadres: Schotakker 42 8162JE Epe NederlandEmail: boekovergeloof@kpnmail.nlSummaryNowadays, understanding the Virginal Birth in a biological sense, like the catechisms of the Catholic Church does, hampers the believer's intimate life towards God, his faith, even though that is the goal of the incarnation stories of Luke and Matthew. The article shows why the first believers needed these stories and we do not. It opposes a biological reading of the Virginal Birth because this does not honour the human nature of Maria nor of her Son. Jesus was as human as we are without any unnatural difference and we are human in the same way as He is/was. So our human nature is fit for being connected to the divine nature just as his nature already was from the moment of his conception. That offers more hope to us. Thinking about Maria might be somewhat more reasonable.It is explained where and why the catechism needs to be amended. Some remarks concerning the Maria-doctrine are mentioned. PAGE PAGE 1