Testen, iets om over na te denken

Dini van den Heuvel

Het woord 'test' roept bij mij verschillende gedachten en gevoelens op. Soms lijkt het erop, als je iets over testen leest of hoort, dat alle problemen opgelost zijn als je je kind maar laat testen. Op een ander moment kun je je knap onzeker gaan voelen.

Toch zijn wij er tot op de dag van vandaag nog heel gelukkig mee, dat onze zoon negen jaar geleden getest is. Het ging helemaal niet goed met hem op school. Als toen niet door een psycholoog was vastgesteld dat hij intellectueel veel meer mogelijkheden had dan zijn leeftijdgenoten en dat dat de voornaamste reden was, waardoor hij zich op school niet thuis voelde, hadden wij niet geweten welke maatregelen we moesten nemen.

Tijdverspilling

Eigenlijk zou je alle ouders, die met hun kinderen in een soortgelijke situatie terecht komen, toewensen dat zij bij een psycholoog terecht kunnen, die van kinderen houdt en bovendien op de hoogte is van hoogbegaafdheid. Uit onderzoek is namelijk bekend dat kinderen met een IQ van 140 of meer, in het huidige onderwijs de helft van hun tijd verspillen. Ook worden ze niet begrepen door hun leeftijdgenoten en vinden door hun andere interesse en door de manier waarop ze met de wereld omgaan nauwelijks aansluiting bij hen.

De uitslag van zo'n test geeft ouders en leerkrachten dan ook genoeg redenen om op zoek te gaan naar mogelijkheden die aansluiten bij de ontwikkeling en interesse van hun kind. Daarbij zullen ze zich wel moeten realiseren dat bijvoorbeeld het vaststellen van een IQ pas het begin is van een lange weg. Het IQ meet slechts de verstandelijke mogelijkheden van mensen en dan ook nog maar in verhouding met anderen die met dezelfde test getest zijn of worden. Een IQ is dus niet zoiets als een etiket of prijskaartje waarmee je kunt laten zien hoe goed je wel bent. Er worden met een intelligentietest slechts verstandelijke vaardigheden gemeten zoals geheugen, ruimtelijk inzicht en logisch denken, en die vaardigheden worden met vaardigheden van anderen vergeleken.

Een eerste stap

Ook zegt zo'n test er niets over hoe je die vaardigheden in de praktijk gebruikt. Hoog scoren op een intelligentietest betekent nog niet dat je door deze hoge intelligentie automatisch in staat bent praktische zaken van hoog niveau goed uit te voeren. Daar komt nog bij dat er ook niet gemeten wordt hoe je je verstandelijke vermogens gebruikt in samenwerking met anderen. Dus een IQ geeft slechts de richting aan waarin je kunt gaan. Het is te beschouwen als een allereerste aanduiding welke kant je op moet.

Dr.Kuo, een wetenschapper uit Taiwan, pleitte op het Wereldcongres in 1991 in Den Haag ervoor, identificatie van hoogbegaafde kinderen te beschouwen als een voortgaand proces, waarbij een test hooguit als een eerste herkenningspunt kan dienen. Daarna kun je pas als begeleider, samen met het kind, verder op pad. Daar zijn nauwelijks exacte richtlijnen voor te geven, want er bestaan ook nog heel grote verschillen tussen hoogbegaafde kinderen onderling. Wel zal er volgens Kuo binnen scholen voor deze kinderen de ruimte moeten zijn om zich niet alleen op intellectueel gebied te ontwikkelen, maar als totale persoon.

Zoals uit bovenstaande blijkt heeft een intelligentietest nogal wat beperkingen. Toch kan het op een gegeven momente nodig zijn je kind te laten testen, zodat je wat meer duidelijkheid krijgt en betere keuzes kunt maken. Daarbij is het wel goed je te realiseren, dat uit een test geen recept komt rollen, dat precies aangeeft hoe je met je kind om moet gaan. Ook is het nooit weg je wat meer in intelligentie in het algemeen en in testen en IQ scores in het bijzonder te verdiepen.

Nog niet zolang geleden hoorde ik in een TV uitzending enkele studenten beweren, dat iemand met een IQ hoger dan 130 geniaal is. Het was jammer dat de gespreksleider hier niet verder op inging. Wat nuancering had best gemogen.

Juni 1994
Dini van den Heuvel