Maria Elisabeth (Marie) Bes, 

Ingenieur en Gemeenteraadslid te Delft

 

Maria wordt op 14.1.1882 te Tilburg geboren als dochter van Klaas Bes en Johanna Stoel. Op 5.11.1900 verhuist zij samen met haar broer en haar moeder Hof van Delft, Wijk 3-25.

In 1900 wordt Maria als student No. 3580 ingeschreven bij de Polytechische School te Delft afdeling Technologen. Op 27.6.1904 slaagt zij voor het examen B. art. 60 Technoloog. Zij is dan, één van de, of de eerste vrouwelijke ingenieur(s) in Nederland.

stbe.jpg (245374 bytes)Bij Beschikking van de Minister van Binnenlandsche Zaken wordt Maria van 1.8.1904 tot en met 31.8.1905 aangesteld als assistent in de natuurkunde aan de Polytechnische School. Deze aanstelling wordt jaarlijks verlengd. Zij vestigt zich op 4.8.1904 op de Markt ze woont daar op de No's 45, 47 en 41, mogelijk niet in deze volgorde. Ze verhuist op 7.9.1906 en 24.7.1907. Ze woont of vertrekt dan naar Hypolitusbuurt 37bov. Op 16.3.1910 wordt de jaarwedde van Maria Elisabeth, assistente voor de theoretische en toegepaste natuurkunde, verhoogd tot ƒ 1500,-. De benoeming wordt vervolgens weer per jaar verlengd. Op 1.3.1919 wordt ze bij Beschikking van de Minister van O, K en W benoemd tot vast assistent voor de theoretische en toegepaste natuurkunde.

Maria Elisabeth   

Op de vergadering van 21.3.1919 van de afdeling Delft van de Vrijz. Dem.Bond worden Maria Elisabeth en de heeren D. Brandwijk, A. Dijkxhoorn, J.W.F. Le Mair en J. Oliemans tot candidaten voor de gemeenteraad gekozen. De definitieve lijst is als 't volgt: 1. Mej. Ir. M.E. Bes; 2. J.W.F. Le Mair; 3. A. Dijkxshoorn; 4. J. Oliemans; 5 D. Brandwijk. Bij de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen van 1919 werden uitgebracht 7727 stemmen, de kiesdeler bedroeg 324. Op de Vrijz. dem. Bond werden uitgebracht 182 stemmen, Maria Elisabeth kreeg hiervan 121 stuks. Zij wordt dan één van de eerste drie vrouwelijke gemeenteraadsleden van Delft.
In de gemeenteraadsvergadering van 31.10.1919 vraagt Maria Elisabeth waarom de ambtenaren bij de uitbetaling van overuren worden achtergesteld bij werklieden.
Op 10.1.1920 meldt De Delvenaar: " Ook Mej. Bes vrijz. dem. maakt aanstalten tot vertrek. Bij haar heeft de echtelijke liefde het gewonnen van de politieke ambitie. Veel heeft zij ook tot dusver niet kunnen praesteren, uitgezonderd dan haar pleidooi voor de finantieele belangen harer sekse-genooten, werkzaam aan de gemeentelijke bewaarscholen, waarmee zij trouwens eene reeds openstaande deur hielp intrappen. Merkwaardig was hare houding tot wederinvoering der kermis en tot verleening van subsidies aan "Kunst aan het Volk" toen zij alleen van links met de rechterzijde medeging. Deze houding heeft haar de de toorn der roode broeders op den hals gehaald, doch anderzijds de sympathie van veelen ter rechterzijde doen verwerven. Toch zal het voor de zuiverheid der partij-verhoudingen misschien maar het beste zijn, dat zij voor een meer consequent geestverwant plaats maakt." Dat gebeurt ook, op 19.3.1920 meldt de Delvenaar dat zij bedankt heeft als lid van de gemeenteraad en dat de heer A. Dijkshoorn haar opvolger wordt.
Op 9.4.1920 meldt de Delvenaar nog: "Deze week vergaderde de raad. Uitvoerig werd gedisscusieerd over de motie Bes betreffende het verbod tot verkoop van alcoholhoudende dranken van des Zaterdagsmorgens 11 uur tot Maandag-ochtend d.a.v. 9 uur. B & W die warm toejuichen de bestrijding van het drankmisbruik meenden echter niet tot de gevraagde ingrijpende maatregelen te moeten overgaan. Bij de stemming staakten de stemmen, zodat in de volgende vergadering een nieuwe stemming dient te geschieden." Op 30.4.1920 lezen we het vervolg: "De gemeenteraad heeft woensdag bij herstemming verworpen de motie ingediend door mevr. Bes, in zake de beperking van drankgebruik. De heer Dijkshoorn wees er op dat het voor de politie onmogelijk was controle uit te oefenen op een verordening die den tappers niet zou beletten clandestien te tappen zoveel ze maar wilden."stwg.jpg (257053 bytes)
In die periode woont ze Oude Delft 171. In 1920 woont ze Simonsstraat 14.

Op 15.7.1920 trouwt Maria te Delft met Theodoor Gottlieb Stellwag, Evangelisch Luthers predikant. Na haar huwelijk met Theodoor wonen ze Oude Delft 253, de pastorie van de Evangelisch Lutherse Gemeente.
Maria is dan actief binnen de Lutherse Gemeente als onderwijzer aan de Zondagschool en als lid van het bestuur van de Jonge dochtersvereniging "Bid en Werk".

Op 19.10.1923 meldt de "Delftsche Courant" dat Theodoor wegens ambtsbezigheden heeft bedankt als voorzitter van de Christelijk Historische Unie Delft, in zijn plaats wordt de heer H. Valkenburg gekozen. In 1924 komt hij voor op het drietal voor beroeping bij de Evang. Luth. gemeente te Tiel. In 1926 komt Theodoor voor op het drietal voor beroeping bij de Ev. Luth. gemeente te Monnickendam.

                                                                                                                                             Theodoor Gottlieb

Op 1.9.1926 wordt Maria op verzoek eervol ontslagen wegens afkeuring.

mvc-009f.jpg (221681 bytes)In 1927 komt Theodoor voor op het drietal voor beroep bij deEv. Luth. gemeente te Groed (Zeeuws Vlaanderen). Hij wordt dan ook beroepen, maar bedankt voor het beroep.
Op 21.10.1931 wordt door de afdeling Delft van het NBG een bijbeltentoonstelling in de Schoolstraatkerk georganiseerd. Theodoor is voorzitter van de afdeling en houdt een openingstoespraak. In 1930 komt hij weer voor op het drietal voor beroep bij de Ev. Luth. gemeente Monnickendam - Amsterdam(Noord).

Oude Delft No. 253

Op 12 februari meldt de Delftsche Courant dat ds Stellwag, luthers predikant alhier is benoemd tot bestuurslid van de Zuid Hollandsche Predikanten Vereeniging.
Op 21.10.1931 opent Theodoor een Bijbeltentoonstelling van het Nederlansch Bijbelgenootschap afd. Delft, waar hij voorzitter van is. Op 22.10.1931 meldt dezelfde krant dat "de Evangelisch Lutherse predikant hier ter stede, ds Th. G. Stellwag, is gekozen tot bestuurslid van de Nederlandsche afdeling Wereldbond der Kerken voor de vriendschappelijke verhouding van de Volken. Een petitionnementactie van deze bond leverde 4 adhesiebetuigingen van de plaatselijke kerkbesturen en 5 lijsten met 885 namen, bijna allen uit Delft, die hun instemming betuigden met het adres dat door de bovengenoemde organisatie naar de in begin Februari aan te vangen Volksbond ontwapenings-conferentie is verstuurd."

Op 23.6.1932 wordt Theodoor benoemd tot voogd over Johan Lambertus Vincentius Eckhardt geboren 26.4.1921.

Op 16.1.1933 meldt de Delftsche Courant dat Ds. Stellwag bedankt heeft voor het beroep naar de Ev. Luth. gemeente te Monnickendam - De Rijp.

Na het overlijden van Theodoor verhuizen Maria Elisabeth en de dienstbode, mevrouw Nielsen - Gast, op 29.4.1936 naar 's Gravenhage, Mient 88. Op 10.8.1938 wordt Maria Elisabeth op de begraafplaats "Jaffa" te Delft begraven.  Opmerkelijk is dat op de grafsteen alleen Theodoor Stellwag wordt vermeld.

mvc-008f.jpg (244997 bytes)mvc-007f.jpg (233966 bytes)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Op 28.1.1988 wordt door de gemeenteraad van Delft besloten om, volgens voorstel, het project "Westlandhof" straatnamen te geven die duidelijk verdiensten van diverse vrouwen beogen te accentueren, al dan niet in het recente verleden en ook niet allen specifiek binnen de gemeente Delft bekend. Onder andere de Maria Besstraat 1882-1938 één van eerste drie vrouwelijke raadsleden in Delft. En eerste vrouwelijke studente aan de technische Hogeschool Delft. Scheikundig ingenieur 1904. Fervent alcoholbestrijdster.
 
 

mvc-004f.jpg (132569 bytes)mvc-016f.jpg (146744 bytes)