DR. A. KUYPERSCHOOL BLUES
> 1. Legende 'Mathilde van Ridderkerk', Jacky's dochter & de 'luidruchtige' Dodenherdenking, Id's Place
> 2. Is maatschappelijk-burgerlijk verzet te verwaarlozen en te slopen (WO II) ?

 
Sloop DR A. Kuyperschoolgebouw te Ridderkerk. Stand op 10 juli 2014.  Foto Faas van Rietschoten.

   

YouTube - Gemaakt op: 23 mrt 2011 - Kan op 720p HD - Gebruik koptelefoon. PC-Geluid valt soms tegen. Kijk uit met volumeknop. Of download op 720p HD en speel het af op tv. Foto Faas van Rietschoten.

 
Ridderkerk heeft een monumentale kerksingel in een oksel van 'het dorp'. 'Het dorp' is de directe omgeving van de samenkomst van Havenstraat, Westmolendijk, St. Jorisstraat (herbenoeming van stukje Lagendijk), Ringdijk. 'Achter het dorp' werd in 1921 de Dr. A. Kuyperschool gebouwd. De architect G.A. Bulsing volgde de toonaangevende bouwstijl: de Amsterdamse School, maar dan veel zwaarder en monumentaler van opzet en met gebruiknaming van terracotta ornamenten, randen en afwerkingen. Deze expressie van de Amsterdamse school is afkomstig van de Rotterdamse architect Willem Kromhout (1864-1940).
De video richt zich op de oorlogstijd 1940-1945. Het weigeren om mee te werken aan opgave van eventuele Joodse leerlingen. Personeelsleden die bij de ondergrondse waren aangesloten.
Wel of niet slopen, dan wel niet helemaal - herhaaldelijk kwamen deze vragen de laatste decennia op de agenda van de lokale politiek. Op bepaalde momenten was er geld. Het doorzetten ontbrak. Het tweede onderwerp in de video. Video Faas van Rietschoten 2011



Intro 2003

Het vergeten renovatie-plan
De Dr. A. Kuyperschool Blues

In ‘Thuis in Rome’ zegt Rosita Steenbeek tegen een Noorse schrijver dat ze veel vrienden is kwijtgeraakt aan de dood. “Ja, wij zijn de overlevenden. Wij hebben een taak, we moeten de verhalen doorvertellen” reageert de Noor.
Zoiets geldt ook voor Ridderkerk ten aanzien van de Dr. A. Kuyperschool, waar volgens overlevering bestuur en personeel zich verzetten tegen het fascisme en racisme van de nazi‘s. Dat goede praktijkvoorbeeld blijft actueel. Een gebouw met zo’n geschiedenis zou je als gemeenschap altijd moeten blijven gebruiken. Het plan om er een appartementsgebouw neer te zetten, voelt aan als desertie. Over dat gevoel gaat de Dr. A. Kuyperschool Blues. De eerste versie kan gezongen worden op de melodie van ‘Long time gone’ (Odetta sings Dylan, 2000). De tigste versie is afgestemd op de wijs van 'Waer dat men sich al keerd of wend'.

De eerste vier coupletten vragen om een enigszins vermoeide voordracht en akoestische begeleiding; daarna overschakelen naar een heavy metal begeleiding met het oog op het vijfde couplet dat explosief bedoeld is.

Speel het, zing het, tijdens optredens in de weken naar 4 mei. Merci.

FvR.

Donderdag 18 september 2003. Laatst bijgewerkt vrijdag 6 mei 2016.

 

Gepubliceerd in De Combinatie
van 25 september 2003.

Herziene video versie

 
1.
Het midweekje Zuid-Frankrijk
werd een jarenlang verblijf.
Maar dan krijgt Jacky schoon genoeg
van 't Frans gelonk, gekijf.

Verkoopt haar bloeiend restaurant.
Met 't geld dat z'er voor krijgt,
vertrekt ze richting Ridderkerk.
De heimwee werd te sterk.

[ Instrumenteel intermezzo ]

2.
In 't lage, overdekte
winkelcentrum Ridderhof.
Daar in de koele supermarkt
bij 't blanke Brussels lof.

Zegt ze met de vertrouwde
en aanstekelijke lach
weer onweerstaanbaar gracieus
en plag'rig lief gedag.

3.
's Nachts bij de oude Kuyperschool
verscholen in 't portaal.
neemt ze - de handen op de rug -
een kwetsbaar' pose aan.

En zingt er à la L. Cohen
tekst uit The Partisan:
't Bevel kwam "Geef je over man",
Waarop 'k de benen nam.

[ F: "On m'a dit: 'Résigne-toi',
Mais je n'ai pas peur ..."]
[ E: I was cautioned to surrender
This I could not do.]

4.
En des te schrijnender werd toen
de eenzaam, donk're dag
waarop haar renovatieplan
verweesd op tafel lag.

Aan d' and're kant van d' Oude Maas
bij de herstelde loop,
had ze de villa gekocht
met ligplaats voor een boot.

[ Instrumenteel intermezzo ]

5.
Toch zal de oude Kuyperschool,
't gedenkteken steeds zijn.
Herinn'ring aan maatschappelijk
verzet, geleden pijn.

Vertel het aan uw kinderen,
ook als hun vragen hinderen,
waarom men het oude schoolgebouw
voor de toekomst bewaren wou.

6.
De Kuyperschool, symbool van het
maatschappelijk verzet.
Reeds lang gevestigd "achter 't dorp"
verweert zich stoer en sterk.

Belichaming van de grondwet,
artikel 1 - ziedaar,
waarmee je 't oude schoolgebouw
bewarenswaardig houdt.

 
| E-mail


Kuyperschoolgraffiti. Archieffoto FvR.

 

Tigste versie.
Op de wijs van 'Waer dat men sich al keerd of wend'. Aanpassing 10 juli 2014.

 
1.
Het midweekje Zuid-Frankrijk werd
een jarenlang verblijf.
Maar op een dag krijgt ze genoeg
van al 't gelonk, gekijf.

Verkoopt haar bloeiend restaurant.
Met het geld dat ze'r voor krijgt,
Vertrekt ze richti-ing Ridderkerk.
De-e heimwee werd te sterk.

Instrumenteel intermezzo

2.
In 't lage, overdekte win-
-kelcentrum Ridderhof.
Daar in de koele supermarkt
bij 't blanke Brussels lof.

Zegt ze met de vertrouwde
en aa-aanstekelijke lach
weer onweerstaanbaa-aar gracieus
e-en plag'rig lief gedag.

3.
's Nachts bij de oude Kuyperschool
verscholen in 't portaal.
neemt ze - de handen op de rug -
een kwetsbaar' pose aan.

En zingt er à la L. Cohen
ie-iets uit The Partisan:
't Bevel kwam "Geef je-e over man",
Als antwoord: "Geen denken aan."
 
 

4.
En des te schrijnender werd toen
de eenzaam', donk're dag
waarop haar renovatieplan
verweesd op tafel lag.

Aan d' and're kant van d' Oude Maas
bij-ij de herstelde loop,
had ze de villa-a aangekocht
me-et ligplaats voor een boot.

Instrumenteel intermezzo

5.
Toch zal de oude Kuyperschool,
't gedenkteken steeds zijn.
Herinn'ring aan maatschappelijk
verzet, geleden pijn.

Vertel het aan uw kinderen
ook als vragen hinderen.
Waarom men 't oude-e Schoolgebouw
zo-o graag bewaren wou.

6.
De Kuyperschool, symbool van het
maatschappelijk verzet
Reeds lang gevestigd "achter 't dorp"
verweert zich stoer en sterk.

Belichaming van de grondwet,
van artikel 1 - ziedaar,
waarmee je 't oude-e Schoolgebouw
be-e-warenswaardig houdt.

 


Het vergeten renovatie-plan ofwel De Dr. A. Kuyperschool Blues volgt op de legende 'Mathilde van Ridderkerk' en het essay in verhaalvorm 'Jacky's dochter en de 'luidruchtige' dodenherdenking' - beide in 2000 afgerond. De legende 'Mathilde van Ridderkerk' werd publiek bij het afscheid van gemeentesecretaris Gevers van de raad van Ridderkerk, maandag 28 augustus 2000. "Mathilde van Ridderkerk' beschrijft de toekomstige ontwikkeling voor één van de dossiers." Een - niet gecorrigeerde - versie van 'Jacky's dochter' stond in De Combinatie van 30 december 2004. Aan de redactie schreef ik ter begeleiding: Onderstaand essay in verhaalvorm is enige jaren terug geschreven. Door de ontwikkelingen nu eerst echt actueel, gelet althans op de geuite onvrede met de dodenherdenking, de onderzoeken naar de relevantie van de Kuyperschool, het geaarzel met het nieuwe jongeren centrum, en de multiculturele verwarring. Al de thema’s komen er in voor.


Weinigen realiseren zich hoe zwaar het beroep van sloper kan zijn als het gaat om een gebouw dat deel uitmaakt van een buurt waar generatie op generatie veel kinderen spelen en jongeren elkaar ontmoeten. Op zich voldoende reden om het verhaal te vertellen van de grote bulldozermachinist uit Noord-Brabant en de kleine Mathilde uit de Zuid-Hollandse gemeente Ridderkerk.

Mathilde van Ridderkerk

Door Faas van Rietschoten

Eens werden er in de Zuid-Hollandse gemeente Ridderkerk voorbereidingen getroffen om het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool te slopen. Aan de oostkant van het gebouw, op het grasveld naar de Blaakwetering, waren al een schaftkeet, een container met gereedschap en een bulldozer neergezet.

Een volgende ochtend kwamen slopers uit Noord-Brabant aanrijden in hun Mercedessen en BMW's. Er verschenen ook vrachtwagens.
De transportmiddelen werden geparkeerd in de Talmastraat. Uit de Zuid-Hollandse gemeente Ridderkerk zelf waren oudere inwoners op de sloop afgekomen. Zij waren met de fiets. Verder liepen er verslaggevers en persfotografen.

Het terrein om het schoolgebouw was met verplaatsbare hekken afgezet. Naar het grasveld nabij de Blaakwetering en de Talmastraat waren openingen gelaten voor de vrachtwagens. Nu was het achter in het voorjaar. En het was vakantie. De kinderen die in de omgeving van de Blaakwetering plachten te spelen, waren met elkaar in gesprek. Het had iets van het van school bekende kringgesprek. Er werd tot aktie besloten.
Het groepje kinderen liep door één van de openingen in de afzetting het sloopterrein op, naar de bulldozer. "Weg, weg, weg ... ", schreeuwde een sloper. De machinist stopte de bulldozer, klapte de deur van de cabine open, boog zich opzij en voorover, en vroeg wat er was. De machinist keek daarbij in het gezichtje van een meisje van hooguit vijf jaar, dat hem zei: "U gaat de school toch niet kapot maken".

*   *
*

De bulldozermachinist keek van het meisje naar de andere buurtkinderen die op een afstandje waren gebleven, en weer terug naar het meisje.
Hij had in zijn leven dingen gedaan die hij eigenlijk moest nalaten. En hij had in zijn leven dingen nagelaten die hij eigenlijk moest doen. Vorige week had een geestelijke hem er andermaal op aangesproken. De geestelijke kon hij aan. Die had geen grip op hem. Zij het dat hij wel de uitnodigende toon van het spreken van de geestelijke herkende in de woorden van het meisje dat hem hier zo schattig-kinderlijk en tegelijk volwassen-bezorgd aankeek. Toen gebeurde er een wonder.

"Het gezichtje van het meisje begon te schitteren en te stralen", zei hij nadat hij was bijgekomen in een ziekenhuisbed in de Zuid-Hollandse buurgemeente Zwijndrecht. De dienstdoende geestelijke knikte hem vriendelijk toe.

*   *
*

"Overwerkt. Opgebrand", vermeldde de diagnose die naar de huisarts ging. De bulldozermachinist werd met succes begeleid. Na een poos ging hij weer aan de slag. Nee, niet in zijn oude beroep. Het levensbeschouwelijk welzijnswerk trok, om precies te zijn: de werkvorm 'buitenschoolse opvang'. Dat kon worden geregeld, want ook daar was een groot tekort aan personeel.

Hetgeen de voormalige bulldozermachinist uit Noord-Brabant tijdens werkzaamheden was overkomen in de Zuid-Hollandse gemeente Ridderkerk werd bekend in de internationale religieuze wereld. Er ontstond veel vraag naar de foto' s die de persfotografen op de eerste sloopdag in het Ridderkerkse Kuyperkwartier hadden gemaakt. Met name was de foto geliefd waarop het meisje, met de roepnaam Mathilde, de voormalige bulldozermachinist aansprak. Het meisje moest bijzonder begenadigd zijn. In de internationale religieuze pers werd ze 'Mathilde van Ridderkerk' genoemd.

De voormalige bulldozermachinist uit Noord-Brabant ging elk jaar, tegen het einde van het voorjaar, terug naar de Zuid-Hollandse gemeente Ridderkerk. Er ontstond een bepaald rituaal. Eerst dronk hij koffie op het Raadhuisplein. Daarna wandelde hij via het Kerkpad de monumentale Kerksingel op. Hij vervolgde zijn wandeling door de Kerksteeg en Schepenstraat naar de Blaakwetering. Daar nam hij het bruggetje over de Blaakwetering naar de Talmastraat. Door de Klaas Katerstraat en Dr. Kuyperstraat wandelde hij om het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool heen. Aan de oostzijde van het gebouw betrad hij het grasveld. Daar bleef hij dan in gedachten verzonken staan. Soms met tranen in de ogen. Soms met een glimlach op het gezicht.

Het kon niet uitblijven. Deze dag groeide uit tot de dag van de 'verschijning in Malthilde van Ridderkerk'. Dat kon omdat de Zuid-Hollandse gemeente Ridderkerk én het slopersbedrijf uit Noord-Brabant niet goed raad hadden geweten met de ontstane situatie. De sloop overeenkomst werd ontbonden. De raad van Ridderkerk nam ook het besluit om na de aanstaande raadsverkiezingen opnieuw terug te komen op het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool. Na de bedoelde verkiezingen nam de nieuwe raad van Ridderkerk het besluit om het gebouw te restaureren.

Zoals te verwachten was veranderde met de jaren de dag van de 'verschijning in Mathilde van Ridderkerk' meer en meer in de zoveelste braderie. Nog weer later konden bezoekers ook niet meer navertellen wat de achtergrond van de braderie was. "De braderie zal wel gehouden worden om de kas te spekken van de verenigingen uit de Kuyperschool", luidde het meest gegeven antwoord in een recent onderzoek, verricht door een studente maatschappijgeschiedenis.

Des te meer reden om eens en voor altijd schriftelijk vast te leggen wat de achtergrond is van de Mathilde Braderie in het Kuyperkwartier te Ridderkerk, rondom het gebouw van de dr. A. Kuyperschool. Dat hebben we hiermee gedaan.


 

Achter in de namiddag van de 4e mei rijdt Jacky met haar dochter over Dordrecht naar Ridderkerk. De regionale pers had het nieuwsbericht verspreid dat de Dodenherdenking dit jaar in Ridderkerk er anders uit zou zien. De twee minuten stilte zou worden ingeleid met een uitvoering van de Peter Gabriel-song ‘Biko’. Het nieuwsbericht werd uitgeknipt. "Dat gebruik ik voor mijn werkstuk", zei haar dochter.

Jacky’s dochter en de 'luidruchtige' dodenherdenking

Door Faas van Rietschoten

Nu is het zo ver. Ze zijn inmiddels Dordrecht gepasseerd. Aan de andere zijde van de Oude Maas rijden ze over de geweldige asfaltvlakte dwars door Zwijndrecht. Na Zwijndrecht krijg je de indruk dat je over de Utrechtse Heuvelrug toert. De brede autoweg gaat ter hoogte van H. I. Ambacht namelijk tussen hoog opgaande aarden wallen door. Onder de autoweg kruist de spoortunnel van de Betuwelijn. Borden langs de weg duiden de plaats aan. Vervolgens gaat de autoweg zelf ondergronds, door de Waal & Nes-tunnel. Aan de andere kant van de tunnel ligt Ridderkerk.

Wat in Ridderkerk is voorgevallen bij de organisatie van de Dodenherdenking blijft beschamend. Harde en zware woorden zijn gebruikt. De Peter Gabriel-muziek zou geen muziek zijn, maar "heidense herrie". Het zou "oerwoudgeluid" zijn, een "schoolvoorbeeld van gebrek aan beschaving". De mensen - waaronder vooral de jongeren - zouden zo, met die muziek, naar de "verdoemenis gaan". Het zou ook een belediging zijn van de Nederlandse cultuur, van de gevallenen en van de nabestaanden van de gevallenen. Ja, er was bemiddeld. Zonder het gewenste resultaat. Een voormalig commissaris van de koningin had met een museummedewerker volkenkunde geprobeerd meer begrip te kweken.

Van de zijde van de regionale politie werd toen geadviseerd om "in vredesnaam" te accepteren dat er dit jaar in het centrum van Ridderkerk twee Dodenherdenkingen zouden plaatsvinden: de traditionele stille tocht vanuit het gemeentehuis annex multifunctioneel centrum aan het Koningsplein naar de oude begraafplaats aan de Lagendijk voor de kranslegging, en de "luidruchtige" herdenking op het speelveld en plein voor het gerestaureerde gebouw van de voormalige dr. A. Kuyperschool. De politie zegde toe voor beide herdenkingen in Ridderkerk toezicht te leveren. De politie hoopte dan wel dat volgend jaar de eensgezindheid in Ridderkerk weer zou zijn hersteld.

*   *
*

De uitvoering van de Peter Gabriel-song ‘Biko’ zou om half acht beginnen. Jacky vond dat opmerkelijk. De song ‘Biko’ had ooit als popsong op de hitlijsten gestaan. Zo’n popsong duurt geen half uur. Zouden er ook toespraken worden gehouden?

Even zeven uur parkeert Jacky haar auto op het bedrijventerrein achter de Ringdijk nabij het oude Ridderkerkse centrum. Ze wandelen naar de Havenstraat, en vandaar over de Ringdijk naar de "luidruchtige" Ridderkerkse Dodenherdenking. Vanaf de Ringdijk kijken ze neer op de plaats waar het evenement zal plaatsvinden.

Er is een podium opgebouwd op het voorplein van het gerestaureerde gebouw van de voormalige dr. A. Kuyperschool. In het midden is een verbindingstuk dat aansluit op de hoofdingang van het voormalige schoolgebouw. Instrumenten staan op het podium opgesteld. Men is nog bezig met geluidscontroles.

Ze lopen de dijktrap af, steken de Benedenrijweg over en voegen zich tussen de andere wachtenden op het grasveld-speelveld. Ze zien er meerdere groepen mensen met een donkere huidskleur. Als de medewerkers zich terugtrekken van het podium, richt de aandacht zich op het podium. Jacky kijkt op haar horloge. Het is vijf voor half acht.

Uit het gebouw komen jongelui het podium op. De meisjes zijn gekleed in een creatie die aan het klassieke mantelpakje doet denken, de jongens in het al even klassieke driedelig pak. Ze verspreiden zich over de hele lengte van het podium, en met een vinger op de mond gebaren ze stilte. Het publiek reageert met gesis. De jongelui met nog steeds een vinger op de mond, trekken zich achteruitlopend terug, tot in het gebouw. Het is stil.

Dan klinkt er zwak vanuit het gebouw de eerste zang. Zangeressen en zangers komen het podium op. De percussie-sectie gaat aan het werk, daarna de synthesizer-speler. En daar is de leadzanger, een forse man met een rauwe, volle stem: "September seventy seven. Port Elizabeth weather fine. It was business as usual. In police room 619". Hij brengt de song gedragen, lettergreep na lettergreep bijna, overtuigend en met kracht, alsof hij het er bij het publiek in wil heien. Bij de overgang van het eerste couplet naar het refrein heeft Jacky al geen verweer meer. Hoe zeer moet het dan de mensen aangrijpen die het een en ander op dit gebied hebben doorstaan, schiet door Jacky heen. En daarmee heeft ze, beseft ze, zelf het antwoord gegeven op de vraag waarom er een half uur uitgetrokken is voor de uitvoering van deze song.

Bij het eerste percussiegeluid waren in het publiek al groepen in beweging gekomen. Nu worden er openingen in de afzetting gemaakt waardoor er een circulatie in gang gezet kan worden, langs het podium. Er is over nagedacht. Haar dochter schreeuwt in haar oor: "Zou David vroeger zó voor de ark uit gedanst hebben? Waarom doen wij dat nooit?" Jacky: "Van mij mag je."

*   *
*

Het deed Jacky aanvankelijk aan een modeshow met levende muziek denken. Daarna aan een soortement ‘totaal theater’-clinic. Tenslotte aan een therapeutische sessie ‘beweeg en genees’. Maar hoe krijg je wat losgewoeld is weer onder controle. De leadzanger stuwt gearticuleerd de versregels het Kuyperkwartier in: "When I tried to sleep at night, I can only dream in red". Jacky sluit de ogen. Achter de oogleden voelt ze de beelden branden van oude foto’s van vrouwen op de rand van hun eigen massagraf waarin ze zo meteen zouden vallen als gevuurd werd, de beelden in de tv-journaals waarop de mannen gescheiden worden van de vrouwen, de beelden in de tv-journaals waaruit blijkt dat Auschwitz zich in allerlei gedaanten blijft herhalen. Jacky ondergaat hoe ze op de repeterende frase uit het refrein: "The man is dead, the man is dead", reageert met de verbeelding van een vrouw in de nacht, op een bed in een hoek van een vertrek, alleen met een pijn waarin ze dreigt te stikken, om dan plotseling wild overeind te vliegen, tegen de muur aan, en om daarna weer krachteloos langs de muur ineen te zakken, op bed: "The man is dead, the man is dead".

*   *
*

Het is de forse reductie van de geluidssterkte die ook Jacky weer terug bij de actuele werkelijkheid brengt. Ze kijkt op haar horloge en ziet dat het vijf voor acht is geworden.

Op het podium zijn opnieuw de jeugdige mantelpakjes en de jonge driedelige pakken verschenen. De meisjes en jongens mengen zich tussen de uitvoerenden en staan opnieuw aan de rand van het podium met de vinger op de mond, terwijl het geluid van de muziek en de zang verder afzwakt.

De overige medewerkers komen uit het gebouw het podium op, en blijven achter op het podium staan. De uitvoerenden en de jongelui voegen zich bij hen. Alleen de zwijgend nazwetende leadzanger staat nog voor op het podium, terwijl de percussie-sectie ingehouden doorspeelt. Dan begint de percussie-sectie aan het laatste loopje en stopt voor de laatste maat. De verstildheid grijpt om zich heen. Een torenklok slaat. De leadzanger heft de armen ten hemel. De doden worden herdacht: de uit wanhoop voor de trein gesprongen onbekenden, de door zinloos geweld omgekomenen, de systematisch vermoorden omdat ze tot een andere clan, stam, volk, ras, geloof behoorden.

*   *
*

Twee minuten later slaat de percussie-sectie de slotmaat en laat de leadzanger de armen zakken. De uitvoerenden en de overige medewerkers begeven zich over het podium naar voren. Er wordt naar het publiek gebogen. Daarna trekt men zich van het podium terug in het voormalige schoolgebouw, op de jongelui na, die belangstellenden uit het publiek, buitenom langs de vleugels van het gebouw, naar de achterzijde begeleiden waar het schoolgebouw drie ingangen heeft. De buffetten van de sociëteiten zijn open. Uitvoerenden signeren er cd’s en t-shirts, en gaan met bezoekers op de foto. Er is gelegenheid het gerestaureerde schoolgebouw te bezichtigen. Veel belangstelling blijkt er te zijn voor de plaquette in de hal, voor de in de tweede wereldoorlog gemaakte schuilplaats in het zogeheten leermiddelenlokaal, en voor een leslokaal dat in de oorspronkelijke staat is teruggebracht. Uit een ruimte waar volgens het opschrift de plaatselijke anti-discriminatie werkgroep is gevestigd, hoort Jacky de stem van haar dochter.

*   *
*

Het is half tien geweest als Jacky met haar dochter via Dordrecht terug naar huis rijdt. In de Waaltunnel merkt haar dochter op: "U huilt." "Vind je het raar?", informeert Jacky. "Nee hoor", antwoordt haar dochter, "ik vind het helemaal niet raar."

En de organisator? Hij zou later vernemen hoe in de gemeenteraad het geluid werd gehoord dat als men van tevoren geweten had dat het krediet voor een feestelijk evenement ter gelegenheid van de afronding van de restauratie van het gebouw van de voormalige dr. A. Kuyperschool, aan zulk gedoe zou worden besteed, men er niet mee had ingestemd. Het gedoe had de naam van Ridderkerk geen goed gedaan.

Anderen hadden met de muziekkeuze op zich niet zoveel moeite. Zij waren evenwel van mening dat het evenement bij de voormalige dr. A. Kuyperschool niet had mogen samenvallen met de traditionele Dodenherdenking. Op dit dossier moest de communicatie beter, zeiden ze. Weer anderen zeiden alleen maar dat wat was gebeurd niet voor herhaling vatbaar was.

Ook op straat werd gereageerd. Er waren mensen die even een andere kant opkeken als hij er aankwam. Het tegenovergestelde gebeurde eveneens. Dan werd hij op straat staande gehouden met het verhaal dat men het schitterend had gevonden. Hij nam hier en daar, op uitnodiging, zitting in fora over de verschillende manieren waarop je de Dodenherdenking kunt organiseren. En rond de 4e mei bleef hij nog lang post ontvangen van sommigen van hen die het hadden meegemaakt.

De opwinding in Ridderkerk rond de Dodenherdenking ging weer over. De traditionele wijze van herdenken, te weten: vroeg in de avond van de 4e mei een ‘stille tocht’, via een omweg, van het gemeentehuis naar het monument op de oude begraafplaats, met een muziekkorps, scouts, een krans, de burgemeester, de ambtsketen, wethouders, gemeentesecretaris, vertegenwoordigers van speciale en minder speciale organisaties, leden van de raad, belangstellenden - alles met eventuele aanhang -, leek de status te hebben verkregen van een altoos durende inzetting.

*   *
*

Aantekeningen. ‘Biko’ staat o.a. op de CD Peter Gabriel III - "Melt" (1980). © 1980 CHARISMA RECORDS LTD. Steven Biko (1946-1977) was een zuid-afrikaans politicus. Vormde mede het zwarte zelfbewustzijn. Medeoprichter van de zwarte zuidafrikaanse studenten organisatie en van de "black people's convention". Werd in 1973 verbannen; in 1977 gearresteerd voor staatsondermijnende activiteiten; stierf onder verdachte omstandigheden in een politiecel.

Zie voor de opmerking over de "dansende David" in de bijbel, 2 Samuël 6:14. De foto’s uit de "foto's van vrouwen op de rand van hun eigen massagraf", staan in: Dr. L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog, Deel 5: Maart '41-Juli '42, Tweede helft, 1974, blz. 940-941.

 
| | E-mail | Venster sluiten |


 

Dito hoorde het van een chauffeur die was gestopt voor het zebrapad, toen hij 's morgens na een vroege wandeling over de 'Gorzen Heuvels', de Vlietlaan weer overstak. Het nieuws deed hem een snellere route binnendoor kiezen, door Drievliet naar Ridderkerk-Oost. Doch in de buurt van ouderenzorgcentrum Reyerheem zag Dito te laat dat een krantenbezorger op het trottoir de hoek om kwam fietsen.

Id's Place

Door Faas van Rietschoten

Later op de ochtend bezocht een maatschappelijk werkster de familie K. in ouderenzorgcentrum Reyerheem.
Kees K. liep naar het raam en weer vertelde hij het verhaal. "Ik sta hier altijd 's ochtends voor het raam naar beneden te kijken of de krant al komt. En ik zie een man in volle vaart om de hoek komen en Kopie omver lopen ... "
"Zo noemen we hier in de buurt de krantenbezorger", vulde mevrouw K. aan.
"Maar het gekke is", vervolgde Kees K., "toen Kopie en die man die hem omver gelopen had, overeind kwamen, bleken het ineens drie mannen te zijn." Mevrouw K. huilde. Kees K. werd opgenomen.

Dito, Kopie en de derde man die zich had voorgesteld als Id Id, richtten kort daarna een vereniging op, de "vereniging tot behoud van de Kuyperschool".
Vijf jaar later al, kon in de nazomer de feestelijke opening worden voorbereid van de geheel gerestaureerde Kuyperschool. In een interview in de Combinatie, vertelde liet drietal desgevraagd hoe ze destijds met elkaar in kontakt kwamen, in de buurt van ouderenzorgcentrum Reyerheem.

Mevrouw K. viel de donderdagmiddag flauw toen ze het interview in de Combinatie las. Gelukkig gaat het alarm automatisch af.

Het was de staatssecretaris van Cultuur die er van hoorde en regelde dat niet hij, maar Kees K. de openingshandeling zou verrichten. De familie K. stond er echter op dat Id Id de openingshandeling zou verrichten.

Op de dag van de opening was mevrouw K. weer opgeknapt. Ze maakte grapjes aan de arm van Kees K. Toen was het moment daar. Onder applaus kwam Id Id naar voren, en liep Id Id door de papieren namaakdeur naar binnen. Niemand heeft Id Id daarna nog gezien.

Het gerestaureerde schoolgebouw werd verzegeld. TNO werd er bij gehaald. Maar hoe TNO ook zocht, er waren geen sporen te vinden. Aldus TNO. Bij de gemeente bleven desondanks de berichten binnenkomen dat er in het gebouw waren. En in hetzelfde jaar zakte het gebouw in elkaar.
Wie zat daar achter? Een malafide projectontwikkelaar? De radeloze gemeente? Het zou grondig worden uitgezocht. Er werden borden 'Niet betreden' geplaatst. De borden staan er tot op de dag van vandaag.

Door gebruikers bij de ruïne wordt verteld dat vanuit de ruïne soms de verzuchting opklinkt: 'Hè, hè. Eindelijk rust '. Wat hiervan te denken? Beslis zelf. Wij kunnen ons in ieder geval de verzuchting goed voorstellen.

---

  Mailadres | Twitteradres
Facebook-adres

Graffiti Dr. A. Kuyperschool, Ridderkerk
Kuyperschoolgraffiti. Archieffoto FvR.

 


Volgens het laatste officiële besluit zou de gemeenteraad van Ridderkerk wat het gebouw en de locatie van de voormalige. Kuyperschool betreft, gaan voor woningnieuwbouw in de vorm van het gebouw van de voormalige school. Tenzij. Het Ridderkerks weekblad De Combinatie meldt recent dingen die er op wijzen dat het 'tenzij' de hoofdlijn dreigt te worden. Zie Bron: De Combinatie. En van besloten bijeenkomsten word je als buitenstaander ook niet wijzer. Gepubliceerd 5 juni 2014.

 



Inhoudsopgave

Nieuwjaar 2001 verscheen een eenvoudige brochure met het volgende advertisement: "Gaat de gemeente Ridderkerk in 2004 het gebouw van de Dr. A. Kuyperschool restaureren of slopen. In de brochure had ik drie verhalen opgenomen: 1. Mathilde van Ridderkerk. Een legende. 2. Jacky. Op de vierde mei. 3. Id's Place. Door gebruikersogen gezien. Hiernaast staan de drie verhalen onder elkaar. Vooraf gegaan door de Dr. A. Kuyperschoolblues. En hieronder notities uit periode 2001-2013. (vR)

 


 
Intro 2002
 
Ik renoveer, jij renoveert, hij renoveert, wij renoveren, jullie renoveren, zij renoveren.

Het hart van Ridderkerk wordt omgewoeld. Daarbij stuit men per definitie op emoties. Treurig wordt de stemming als men ook wil gaan slopen wat men juist moet behouden en renoveren. Treurigheid leidt naar de blues, in dit geval de Renovatie blues, die goed te zingen is op de melodie van Long time gone. Een fraai swingende versie van Long time gone staat op de CD Odetta sings Dylan. De CD werd in 2000 opnieuw uitgebracht. FvR (Zomer 2002)

 

Intro 2005
 
Maandag 13 juni 2005 nam de gemeenteraad met 19 vóór en 10 tégen het besluit om het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool te handhaven, te renoveren.

 

Intro 2006
 
Maandag 27 februari 2006 nam de gemeenteraad met 18 vóór en 10 tégen het besluit om het gebruik van het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool als jongerencentrum te continueren.

 

Intro 2007
 
De Combinatie van 15 november 2007
Kuyperschool

door Faas van Rietschoten

Door de gang van de geschiedenis is in Ridderkerk de Kuyperschool het monument geworden dat artikel 1 van de grondwet belichaamt. Volgens overlevering verzetten bestuur en personeel zich tegen het fascisme en racisme van de nazi’s en brachten het (verzet, vR) op de schooljeugd over. Dat goede praktijkvoorbeeld blijft uiterst actueel in de wereld met allerlei terreur. Een gebouw met zo’n geschiedenis zou je als gemeenschap moeten koesteren en ook altijd moeten blijven gebruiken. Het zou de trots van Ridderkerk moeten zijn. Maar deze geschiedenis wordt weinig gekend.

Het Ridderkerkse monument van onverzettelijkheid staat daardoor verwaarloosd en beklad te wachten tot de politiek-bestuurlijke vindingrijkheid er eindelijk in geslaagd is het sloopbesluit definitief rond te krijgen. Het speelt al meer dan tien jaar.

In de Combinatie van 25 september 2003 publiceerde ik de Kuyperschool Blues. Daarin vertelde ik dat er geld zou vrij komen voor de renovatie van de Kuyperschool en dat de renovatie toch niet doorging en het geld ergens anders aan besteed. Mijn politieke inschatting dreigt helaas uit te komen. Maandag 13 juni 2005 nam de gemeenteraad met 19 vóór en 10 tégen het besluit om het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool te redden van sloop. Inmiddels is bekend dat het college weer op sloop zint, aldus een uitgelekt raadsvoorstel.

 

Complainte du partisan (1943)

Le vent souffle sur les tombes
La liberté reviendra
On nous oubliera
Nous rentrerons dans l'ombre.

 
In Flanders Fields (1915)

Take up our quarrel with the foe:
To you from failing hands we throw
The torch; be yours to hold it high.
If ye break faith with us who die
We shall not sleep (..)

 

De Combinatie, 21 februari 2008

Afscheid nemen

"Jongen, je kunt toch niet alles bewaren". Architect Wytze Patijn kreeg dat ooit van zijn moeder te horen. Hij vertelde het jaren terug toen hij een plan voor een ingrijpende reconstructie presenteerde van een oud stukje Rotterdam-Centrum.
In deze tijd zullen soortgelijke opmerkingen in veel huishoudens in de Pr. Margrietstraat en omgeving te horen zijn, vanwege de uitverhuizing, omdat de woonbuurt wordt gesloopt. Zelf ben ik inmiddels ook een paar keer naar de Milieustraat gereden omdat je niet alles kunt bewaren en meenemen naar de Vier Jaargetijden, het meest eigenwijze, meest stoere nieuwbouwproject tot nu toe in Ridderkerk. Rake opmerkingen worden gemaakt: "De Vier Jaargetijden? Het lijkt wel een fabriek!" Maar eenmaal binnen in de nieuwe appartementen klinkt: "Dat zijn mooie appartementen!"
De Fabriek zou een goede bijnaam zijn. Bedrijfsgebouwen dienden immers als inspiratiebron. Opgegroeid op Bolnes bij de fabrieksgebouwen in de buurt tussen de dijktrap naar de school van Los en de stoep naar boer Bol, klinkt de bijnaam de Fabriek vertrouwd.

Hoe het zij, de beslissing wat je bewaart, met welk doel en voor hoe lang is lastig. Je ziet het ook in de lokale politiek. Het voornemen tot sloop van de huurwoningen aan de Koninginneweg en omgeving werd ingetrokken. Het voornemen tot sloop van de Pr. Margrietstraat wordt doorgezet. Het besluit tot sloop van het voormalig gebouw van de dr. A. Kuyperschool kent een jarenlange geschiedenis. Op zich niet verwonderlijk. Als je besluit iets weg te doen, moet je er afscheid van nemen. Soms doet dat pijn. Dat is bijvoorbeeld met het wegdoen van de Kuyperschool het geval.
Ik wil het toelichten met The Partisan van Leonard Cohen. De hoofdpersoon in het lied gaf zich niet over aan de vijand die het land binnenviel; hij ging het verzet in. Zo verzette zich destijds de Kuyperschool tegen het racisme van de bezetter. Al realiseerde men zich wat de gevolgen zouden kunnen zijn. Het lied van Leonard Cohen is een engelse vertaling van het franse origineel, dat als titel draagt Complainte du partisan. De klacht is dat het verzet vergeten wordt als de vrijheid herwonnen is. Op You Tube op Internet staat een video (van prialc) van het optreden van Leonard Cohen, Live in San Sebastian 1988, met een fraai arrangement van The Partisan.


Video-image uitsnede.
Speelklare Video's hieronder.

Het zou een mooie geste zijn als de gemeenteraad die de beslissing tot sloop nam, nu met de gebruikers van de Kuyperschool, uit respect voor de generatie die de Kuyperschool door de oorlogsjaren leidde, de uitvoering van The Partisan van Leonard Cohen in het afscheid van de Kuyperschool programmeren, en het als leidraad nemen voor een video over die periode van de Kuyperschool.
Ook al kun je niet alles bewaren, je kunt wel goede voorbeelden bewaren.

Faas van Rietschoten, 18 februari 2008

 
Leonard Cohen, San Sebastian, 1988


Royal Albert Hall, London, 2008



> Voorpagina De Combinatie van donderdag, 14 juni 2012 over Kuyperschool
 
Iemand vroeg mijn mening - Hierbij
Kuyperschool functioneert in het 'verhaal van Ridderkerk'

1.

Het gebouw als gebouw kwam op de conceptlijst gemeentelijke monumenten. Haalde de definitieve lijst niet vanwege de hoge herstelkosten - hoog in relatie tot het budget voor gemeentelijke monumenten. De locatie van de Kuyperschool werd in het centrumplan aangemerkt als woning(nieuw)bouwlocatie. In de raadsperiode 2002-2006 werd de raad bericht dat het centrumnieuwbouwprogramma - cijfermatig - gehaald ging worden zonder het hele gebied te gebruiken, zonder de Kuyperschoollocatie erbij te hoeven betrekken.

Strikt genomen blijft dan eerdere beoordeling over 'eigenlijk behoort het gebouw van de voormalige Kuyperschool op de gemeentelijke monumentenlijst, maar de hoge herstelkosten verhinderen het'. Met de reactie van de tegenstanders: 'Niets mee te maken, slopen die Kuyperschool en daar ook gewoon de beoogde nieuwbouw realiseren'.

2.

Voor mij is bovenstaande een aspect, het architectonisch aspect: een gebouw met een bijzondere voorgevel. De Kuyperschool functioneert echter breder in het "verhaal van Ridderkerk" de toekomst in. Intern en extern. Het Kerksingelgebied en de Kuyperschool-locatie liggen tegenover de laatste restanten van de oude dijkbebouwing. De Kuyperschool ligt ook als een historische locatie tussen Kerksingel-Kerksteeg en boerderijen richting Kievitsweg. De Kuyperschool past in het "verhaal van Ridderkerk" vanwege de Ridderkerkse onderwijsgeschiedenis met de verdere emancipatie van de bevolking, maar vooral ook vanwege de rol in de tweede wereldoorlog, nader het maatschappelijk verzet, en het beslissingen nemen met gevaar voor eigen leven, zoals beschreven wordt in het gedenkboek van Kuyper tot Farel. Het kan nu nog op de locatie zelf verteld worden.

3.

Waarom zou niet kunnen volstaan met het vastleggen in film en boekjes zodat het gebouw alsnog gesloopt kan worden? Waarom moet het fysiek op de locatie aanwezig blijven?

Dat heeft te maken met de inzet om de gemeente interessanter te maken door de fysieke en mentale capaciteiten beter te laten benutten. Een kleine uitweiding over dit kader waarin het behoud van het gebouw van de Kuyperschool bij mij functioneerde en functioneert:

Tegen eentonigheid en saaiheid.
Eind jaren '80 kwam de ruimtelijke, stedenbouwkundige kwaliteit van Ridderkerk in de buurt van verloedering. Zelf vond ik Ridderkerk stedenbouwkundig zo saai, de beelden uit die tijd en het gevoel daarbij herinner ik me nog. Je kon ook geen kant op. Opgesloten tussen hekken langs de verlaten scheepswerfoevers en rijkswegen, werd bovendien een discussie gestart aan de hand van verstedelijkingsvarianten, waaronder een maximale verstedelijkingsvariant.

Mijn programma werd publieke toegang tot de rivieroevers door verplaatsen van bedrijvigheid naar Ridderster; de rijkswegen blokkade verminderen met tunnel onder de Nes, en iets ecoduct-achtigs; en naast investeren in nieuwbouw in centrum en de wijken, ook investeren in groen en de oude dorpskern.

Vanuit de wijken achter de rivierdijk zijn de oevers bereikbaar. Dankzij Landinrichting lukte het investeren in groen tot nu. Rijkswegen blijven een blokkade vormen. En op het onderdeel oude dorpskern lijkt vooral sprake van besluiteloosheid. Daarmee zijn we terug bij de Kuyperschool grenzend aan de oude dorpskern

4.

Een bouwkundige - een veertiger - antwoordde eens, toen ik hem naar zijn mening vroeg, dat projecten als de Kuyperschool een kans van slagen hadden als vooraf overeenstemming was over het gebruik.

In termen van het verslag op de voorpagina van De Combinatie van 14 juni 2012 past hergebruik van het hoofdgebouw én de vleugels voor 'wonen' het beste bij voorgaande standpuntbepaling, zij het dat de raadsinformatie behoorlijk vaag is.(vR, 15 juni 2012)

 


Raad van Ridderkerk gaf college 28 juni 2012 groen licht voor poging de Kuyperschool als wooncomplex in de vormgeving van de school terug te bouwen. (vR)

 


De Kuyperschool teruggebouwd...

Althans op papier. Tekening van Leyten.

Plan van Aanpak, 28 augustus 2013

"Op de locatie van de voormalige Kuyperschool wordt gedacht aan de bouw van 5 à 6 rijwoningen in de stijl en de maatvoering van de Kuyperschool. Daarbij worden de terracotta metselwerktaferelen en karakteristieke vormstenen bewaard en binnen het plan op een mooie plek weer ingepast. De unieke en sfeervolle plek aan de Dr. Kuyperstraat en de monumentale opzet van dit kleinschalige deel plan zou voldoende afzetmogelijkheden moeten bieden. Prijzen vanaf circa € 255.000,- v.o.n. Indien de afzet onverhoopt zou tegenvallen dan zou dit deel van fase II door de gemeente als bouwkavels uitgegeven kunnen worden."

 
Volgens het verslag van de vergadering van de commmissie Samen wonen van 3 oktober 2013 zal er met de toekomstige bewoners afspraken worden gemaakt over "specifieke wensen voor de te bouwen woningen". Dat "betekent ook dat de impressies van het stedebouwkundig plan geen garantie zijn dat alles er precies zo uit komt te zien. Bijvoorbeeld op de plaats van de Kuyperschool zouden 5 óf 6 woningen gerealiseerd kunnen worden". (vR, tot zover citaten uit Plan van Aanpak)

 
Denkbeeldige discussie met raadsleden over: "Indien de afzet onverhoopt zou tegenvallen dan zou dit deel van fase II door de gemeente als bouwkavels uitgegeven kunnen worden."

Nadeel van meer-dan-één-periode-raadslid-zijn is dat in de volgende raadsperiodes soms van je wordt verwacht je zo ongeveer het omgekeerde gaat besluiten, wat in een raadsperiode eerder nog ‘knap’ en ‘overtuigend’ is verdedigd. Wijziging van een enkele omgevingsfactor, een bepaalde politieke verhouding, zou - in de interne circuits - al voldoende zijn om de draai als betrekkelijk onontkombaar voor te stellen. De buitenwacht staat wel raar te kijken: Oh, gaat dat zo.

Ten aanzien van het gebouw van de Kuyperschool zou je door de repeterende beleidswijzigingen in diverse decennia er dol van worden. In plaats daarvan, ben ik er op een gegeven moment toe overgegaan om me poëtisch-politiek te uiten. Een selectie aan dergelijke uitingen staat op de(ze) webpagina http://www.faasvanrietschoten.nl/ Vanmiddag weer online gezet. In de selectie zit de Kuyperschool, in een lied: Dr. A. Kuyperschoolblues, in een verhaal: Legende 'Mathilde van Ridderkerk, en in een essay: Jacky's dochter & de 'luidruchtige' Dodenherdenking.

Het zal nieuwkomers niet meevallen deze cult-uitingen snel begrijpend te lezen. Zonde van de tijd zal wel, zo dicht op de raadsvergadering. Toch breng ik het onder de aandacht. Ter illustratie van de bewering dat als je je er zo mee bezig gehouden hebt, inclusief geuite twijfel, zo, als uit de cult-uitingen blijkt, het zelfs ondoenlijk is te denken aan instemmen met het volledig herbestemmen van de locatie. Dat wou ik nog even kwijt. En dit ook: Een dissertatie over het beleid vanaf 1980/81 toen het Kuyperschoolgebouw de schoolfunctie had verloren, moet wel interessante stof opleveren. (vR, 17 oktober 2013)

De Ridderkerkse gemeenteraad schaarde zich donderdag 17 oktober 2013 - bijna - eensgezind achter de voltooiing van het Centrumplan (1997). Deze eensgezindheid is uitgedrukt in de video. Van het politiek koor had SGP Ridderkerk de langste adem, Leefbaar Ridderkerk klonk het meest dominant, en deed Groep Koppes de tegenstem. Er zijn filmische beelden van het Koningsplein-Centrum te Ridderkerk te maken, helemaal als ook de zon aan de mooi licht uren begint. Op de video evenwel snel geschoten beelden in de dagen vóór en de morgen na de raadsvergadering van 17 oktober 2013.
Iets blijft kwellen - het is de status van de beoogde hommage aan de Kuyperschool, een wens, geen eis. (vR, 18 oktober 2013)


 
Is maatschappelijk-burgerlijk verzet te verwaarlozen en te slopen?



 

De oorlogsmonumenten in Ridderkerk betreffen militaire handelingen. Foto FvR 2011

Onder:
En zo zien al jaren muren eruit van het in gebruik zijnde gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool
waarin tijdens de Tweede Wereldoorlog schoolbestuur en schoolpersoneel zich met gevaar voor eigen
leven tegen het racisme van de bezetter verzetten. "On nous oubliera." (Complainte du partisan, 1943)

 
 
Foto FvR 2009

Ridderkerk, 29 juli 2009

 
Aan burgemeester en wethouders van Ridderkerk,
Postbus 271,
2980 AG Ridderkerk

 
Onderwerp: Zienswijze tegen het ontwerp-besluit tot verlening van ontheffing van de bestemmingsplanregels en tot verlening van de reguliere bouwvergunning voor het verbouwen van een bedrijfspand tot stedelijk jongerencentrum op het perceel P.C. Hooftstraat 4 te Ridderkerk.

 
I.

Het Ridderkerks stedelijk jongerencentrum is gevestigd in het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool. Het ontwerp-besluit wil juridisch en fysiek de verhuizing mogelijk maken van het stedelijk jongerencentrum van het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool naar de P.C. Hooftstraat, met als beweegreden daarna de huidige huisvesting van het stedelijk jongerencentrum: het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool, te kunnen slopen. 1)

Beleidsmatig gezien zit de beweegreden vast aan een raadsbesluit uit 1997 waarbij is afgesproken in het centrum van de gemeente een nieuw plein aan te leggen; en, rondom het plein diverse functies te realiseren. Het plein is het huidige Koningsplein. De realisatie van de diverse functies rondom het plein is nog niet af. Tussen Woonvisie en Muziekschool ligt nog terrein te wachten op bebouwing.

Een belangrijke tweede afspraak bij het raadsbesluit uit 1997 is om op het moment van het raadsbesluit nog geen beslissing te nemen over het gebied van de Talmastraat tot de Benedenrijweg/Ringdijk tussen Klaas Katerstraat en Blaak, omdat het gebied als overgangsgebied van nieuw naar oud wordt getypeerd waarvoor een afzonderlijke beschouwing van de vormgeving van de invulling nodig wordt geacht. In dit gebied bevindt zich het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool, waarin het stedelijk jongerencentrum is gevestigd.

Voor het onderwerp is voorts van belang dat het programma in de stukken van het raadsbesluit uit 1997 de sloop van het gebouw van de Dr. A. Kuyperschool vermeldt. Dit programma-onderdeel kent echter geen zorgvuldige voorbereiding. Het programma-onderdeel wordt al snel bijgesteld. De sloop wordt aan de voorwaarde gebonden dat sloop niet zal plaatsvinden voor er eerst een vervangende accommodatie voor de gebruikerscategorie jongeren beschikbaar zal zijn. En de bijstelling van dit onvoldoende voorbereide beleidsonderdeel gaat door. In de raadsperiode 2002-2006 wordt zelfs gerapporteerd dat de Kuyperschoollocatie niet meer nodig is voor de realisatie van de gekwantificeerde versie van het programma uit het raadsbesluit uit 1997. De gemeenteraad besluit daarop tot bouwkundig onderzoek van het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool, en besluit na het bouwkundig onderzoek tot renovatie van het gebouw voor continuering van de vestiging van het stedelijk jongerencentrum. "We zijn zeer verheugd dat er nu eindelijk duidelijkheid is over de locatie", reageren de professionals bij Dynamiek, "Wij kunnen prima leven met deze beslissing." 2)

Dat het gemeentebestuur uit de huidige raadsperiode 2006-2010, thans desondanks de verhuizing van het stedelijk jongerencentrum naar een pand aan de PC Hooftstraat voorstaat, laat zien dat het uitplaatsen van het stedelijk jongerencentrum uit het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool teneinde het gebouw van de voormalige Dr A Kuyperschool te kunnen slopen, de beweegreden is van het ontwerp-besluit tot verlening van ontheffing van de bestemmingsplanregels en tot verlening van de reguliere bouwvergunning voor het verbouwen van een bedrijfspand tot stedelijk jongerencentrum op het perceel P.C. Hooftstraat 4 te Ridderkerk.

Mijn bezwaar betreft deze beweegreden van het ontwerp-besluit: de sloop van het gebouw van de Dr. A. Kuyperschool.

 
II.

Door de loop van de geschiedenis kan het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool met recht de status van 'het maatschappelijk-burgerlijk Ridderkerks verzetsmonument' toegekend worden.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werken schoolbestuur en schoolpersoneel met gevaar voor eigen leven het racisme van de Duitse bezetter tegen. 3)
Na de naooorlogse opbouwperiode en de periode van forse groei van woonwijken, bedrijventerreinen en inwonertal volgt de periode waarin Ridderkerk dieper in de verstedelijkte Randstadsfeer wordt gezogen.
In laatstgenoemde periode leiden bepaalde politieke antwoorden op multiculturele vraagstukken ook in Ridderkerk tot een comité dat 'waakzaam' de verdediging van democratische waarden ter hand neemt.
Terwijl in de 21e eeuw de politieke strijd rond analyses van multiculturele vraagstukken breder wordt, valt genoemd comité stil. In deze politieke constellatie stuurt de politiek-bestuurlijk regie in Ridderkerk aan op sloop van het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool, de bijzondere politiek-historische waarde van het gebouw van in aanmerking komen voor de status van het maatschappelijk-burgerlijk Ridderkerks monument van verzet tegen racisme, verdringend en verzwijgend. 4) 5)

 
III.

Hierboven zagen we dat de gemeenteraad in de raadsperiode 2002-2006 de direct in 1997 op gang gekomen bijstelling van het onzorgvuldig voorbereide programma-onderdeel van sloop van het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool afrondt met het besluit tot renovatie van het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool voor continuering van de vestiging van het stedelijk jongerencentrum.
Deze besluitvorming houdt ook in dat de politiek-historisch waardevolle eigenschap van dit gebouw van de functie kunnen vervullen van 'het maatschappelijk-burgerlijk Ridderkerks verzetsmonument', behouden blijft.

Verder zagen we dat in de raadsperiode 2006-2010 de beweegreden van het juridisch en fysiek mogelijk willen maken van de verhuizing naar de P.C. Hooftstraat van het stedelijk jongerencentrum, de sloop van het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool is, en daarmee de sloop van het op erkenning wachtende 'maatschappelijk-burgerlijk Ridderkerks verzetsmonument', hetgeen strijdt met het - ook individualiseerbaar, persoonlijk - belang van de (tastbare, visuele) presentie van 'het maatschappelijk-burgerlijk Ridderkerks verzetsmonument' in het dagelijks leven en op bijzondere momenten, voor (a) de herinnering aan; (b) het respect tonen voor; en, (c) het bemoedigd worden door het voorbeeld van het met gevaar voor eigen leven zich verzetten tegen racisme. 6)

 
J.C. (Faas) van Rietschoten,
Reijerweg 126,
2983 AT Ridderkerk

 
Aantekeningen
1) Het huidige gemeentebestuur erkent de architectonische waarde van de voorgevel van het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool. Het huidige gemeentebestuur wil de gehele locatie na sloop inzetten voor woningbouw, waarbij het kopgedeelte van het gesloopte gebouw opnieuw wordt opgebouwd, geintegreerd in de woningbouw.
2) 'Dynamiek is blij met besluit over de Kuyperschool', in: De Combinatie van 16 juni 2005. Foto-onderschrift: "Wij werken graag mee aan de nieuwe invulling van de Kuyperschool, laten Marten Japenga en Jilles Soffree van welzijnsorganisatie Dynamiek weten."
3) Van het personeel waren er bij het verzet. Er was een schuilplaats in het gebouw gemaakt, onder de vloer. Breder behandeld in: 'Van Kuyper tot Farel', Guillaume Farel. Christelijke scholengemeenschap voor Mavo, Havo en Atheneum te Ridderkerk 70 jaar, 1991.
4) De klacht van het verzet is in 2009 nog aktueel in Ridderkerk: "Le vent souffle sur les tombes / La liberté reviendra / On nous oubliera / Nous rentrerons dans l'ombre." (Complainte du partisan, 1943)
5) Excurs 1: Bekladde muren gebouw voormalige Dr. A. Kuyperschool.
- Dat enige muren dermate zijn beklad dat schoonmaken resulteert in zichtbaar gebruikte muren is geen extra argument om de boel te slopen. Het vertelt daardoor een extra historisch verhaal. Over de periode van gebrek van respect en onverschilligheid ten aanzien de inhoud van de op de muren geschreven uitlatingen; een en ander ook als een historisch vervolg in 'het vergeten worden' conform de klacht van het verzet onder aantekening 4.
6) Excurs 2: Oorlogsmonumenten in de gemeente Ridderkerk.
- De Capitulatie vond 15 mei 1940 plaats in een lokaal van wat nu Museum Planetarium Johannes Post School heet. Het monument aan de Rijksstraatweg in Rijsoord-Dorp heeft twee opschriften: EEN VOLK DAT ZIJN VERDEDIGING VERWAARLOOST ZET ZIJN VRIJHEID OP HET SPEL en BUIGEND VOOR DE DUITSE OVERMACHT ONDERTEKENDE GENERAAL H.G. WINKELMAN, OPPERBEVELHEBBER VAN LAND- EN ZEEMACHT, IN DIT GEBOUW OP 15 MEI 1940 DE CAPITULATIE-OVEREENKOMST
- Aan de Rijksstraatweg in Rijsoord-Noord bevindt zich sinds 2002 het zogeheten Lancaster-monument met het opschrift: In memory of the crew of the Royal Air Force Lancaster Bomber Mk III ED362 HW-E No. 100 Squadron RAF which crashed on 29 June 1943 during World War II (..) Vermeld worden 7 militairen. 6 militairen zijn in Rotterdam-Crooswijk begraven. 1 militair overleefde de crash.
- Het monument aan de Donckselaan heeft het opschrift DOOR HET GEWELD DES VIJANDS VIELEN OP 8 MEI 1945: Vermeld worden 8 burgers.
- De dodenherdenking van 4 mei vindt in Ridderkerk plaats op de Begraafplaats Rusthof bij het monument met de opschriften: ZIJ VIELEN VOOR HET VADERLAND MEI 1940 Vermeld worden 5 militairen. ELDERS BEGRAVEN WERDEN: Vermeld worden 3 militairen. TE RIDDERKERK SNEUVELDEN: Vermeld worden 5 militairen. IN DIENST VAN HET VADERLAND ZIJN DE VOLGENDE MILITAIREN OMGEKOMEN IN HET VOORMALIG NED. INDIE IN DE PERIODE 1946-1950. Vermeld worden 7 militairen. UNIFIL LIBANON 1979-1985 44 PAINBAT Vermeld wordt 1 militair.
- De monumenten in Ridderkerk betreffen dus steeds militaire handelingen. Het gebouw van de voormalige Dr. A. Kuyperschool kan met recht de functie gaan vervullen van het maatschappelijk-burgerlijk Ridderkerks verzetsmonument.
 

---

Toegevoegd op Internet-editie
Verder, in het plantsoen aan de westzijde van het gemeentehuis staan een vrijheidsbeeld en notenboom.


Notenboom. Foto FvR 2008

 
Vrijheidsbeeld. Het werk van de Rotterdamse Dicky Brand is (..) verticaal, abstract met een oorsprong in de werkelijkheid. Ze vindt voor een deel haar inspiratie in jeugdherinneringen, denkend aan het huis van haar grootmoeder. Achter het gemeentehuis staat haar Vrijheidsbeeld, gemaakt in 1995, 50 jaar na de bevrijding. Men kan er een vleugel, een veer in zien als symbolen voor vrijheid en kwetsbaarheid. De kleuren refereren aan het vaderland, blauw, oranje en goud. (..) Het Zuiden, 22 mei 2003.

Foto FvR 2009


 

 
 
 

| | E-mail |