Schriftlezing: 1 Tessalonicenzen 5: 12 – 28

Tekst/thema: ‘Onderzoek alle dingen’ (21)



Samenvatting van de preek:


Deze preek werd gehouden in een dienst waarin een gemeentelid belijdenis aflegde van haar geloof.

Een reeks van wensen, goede woorden, raadgevingen: ‘Leef in vrede’, ‘Wijs terecht wie zijn werk verwaarloost’, ‘Wees altijd verheugd’, ‘Bid onophoudelijk’ … . Temidden van die vele zinnen staat dan ook de tekst van vanmorgen: ‘Onderzoek alle dingen’. Het geheel roept het beeld op van een afscheid. Een groep mensen is een aantal dagen bij elkaar geweest. Op een gegeven moment komt het moment dat ze weer uit elkaar gaan. Bij de auto, de bushalte, of op het station zijn er dan de laatste omhelzingen, de laatste woorden. Er zijn goede wensen als ‘goede reis’. Er zijn raadgevingen als ‘past goed op jezelf, take care’. Of scherper: ‘pas op voor …’, of ‘je denkt toch wel aan …’. Misschien zijn er zelfs gelovige, vrome woorden als ‘ga met God’, of ‘ik zal voor je bidden’. Dan is daar het moment van vertrek. De auto start en rijdt de straat uit. Er wordt gezwaaid. Degene in de auto buigt zich eerst nog zo dat hij de achterblijvers kan zien. Maar als iedereen uit zicht is, dan gaat de blik vooruit, letterlijk en figuurlijk is de aandacht dan gericht op wat komen gaat. Een vreemd gevoel. De gedachten gaan over de dagen die geweest zijn, wat er is uitgewisseld. Maar ook verder. Wat betekent het, die raadgeving: ‘Onderzoek alle dingen’?!

De eerste vraag die we ons moeten stellen is die naar de context. In welk verband staat deze raadgeving van Paulus? Dat is met al die korte zinnetjes niet eenvoudig, vooral ook niet omdat er in de Griekse tekst geen onderscheid is tussen hoofdletters en gewone letters, en omdat de interpunctie vrijwel geheel ontbreekt. Wat hoort waarbij?

De NBG-1951 kiest ervoor om drie zinnetjes bij elkaar te houden, de verzen 19 t/m 21:
  19 Doof de Geest niet uit,
  20 veracht de profetieën niet,
  21 maar toetst alles en behoud het goede.
Vers 22 wordt daar helemaal los van gemaakt en dient in deze vertaling apart te worden gelezen:
  22 Onthoudt u van alle soort van kwaad.

De recente NBV pakt het anders aan. De maakt van de verzen 19 en 20 één zin:
  19 Doof de Geest niet uit,
  20 veracht de profetieën niet, die Hij u ingeeft.
Vervolgens zijn ook de verzen 21 en 22 omgevormd tot één zin. De oorspronkelijke verbinding – ‘maar’ – tussen de verzen 20 en 21 is verdwenen. Het lijkt alsof het nu om twee aparte zinnen gaat. De tweede zin luidt dan:
  21 Onderzoek alles en behoud het goede,
  22 en vermijd elk kwaad in welke vorm het zich ook voordoet.
Op zich is er niets tegen de weergave van de NBV. Ik zou alleen beide zinnen wel sámen willen lezen. Ze horen bij elkaar. De tweede zin versterkt de eerste. Het gaat om bezieling én bezinning, om emotie én verstand.

Paulus stelt ons hier dat in het geloof, in de gemeente béide nodig zijn. De eerste raadgeving, doof de Geest niet uit, sluit aan bij het beeld van de Geest als vuur. Vuur geeft warmte, vuur heeft iets speels, vuur is met het geel-oranje-rood-blauw veelkleurig, het geeft licht, het fascineert. Laat het gebeuren! Laat de Geest werken! Paulus geeft dan één concreet voorbeeld: veracht de profetieën niet. De profetie wil in woord en daad terug naar het hart van het Oude Testament, naar de Wet, naar de Torah: u zult de Heer uw God liefhebben met geheel uw hart, met geheel uw ziel, met geheel uw kracht. Waar blijkt dat liefhebben van God dan uit? U zult uw naaste liefhebben als u zelf. Overgezet naar het Nieuwe Testament: de profetie verwijst naar Hem die de Torah naar God en mensen toe tot het einde toe volbrengt: Jezus Christus.
Doof de Geest niet uit. Veracht de profetieën niet. Zorg dat de beweging die naar Jezus leidt niet stopt. Dat vraagt dus in de allereerste plaats om een open houding, letterlijk ook, wereldwijd. Kijk om je heen. Naar Korea bijvoorbeeld, waar mensen elk een Bijbel meenemen naar de kerk en in de kerkdiensten serieus aan Bijbelstudie doen, samen, twee aan twee. Kijk om je heen. Naar de immigranten in de Bijlmer bijvoorbeeld, naar de blijdschap die mensen vervuld, het onbevangene, het loslaten van alle krampachtigheid, de volledige overgave. Er zijn allerlei manieren om dat soort werking van de Geest te doven, onschadelijk te maken. Het is mogelijk om dat meenemen van de Bijbel bijvoorbeeld alleen maar als lastig te zien of belachelijk te maken. Het is mogelijk om al te snel van die andere cultuur te zeggen: dat zijn andere mensen, dat is een andere manier van beleven. Het is mogelijk bij nieuwe initiatieven te wijzen op formele regels, op toestemming die verkregen moet worden. Ik proef dat in onze gemeente heel concreet wel eens als het gaat om liederen. Bij de een vertrekt het gezicht als het opwekkingsliederen betreft. Een ander kijkt zuur als de cantorij zingt. Dat kan. Dat mag. Het is niet nodig om van alles te houden. Maar pas wel op: doof de Geest niet uit! Het gaat bij dit alles niet alleen om vormen. Net zo goed om inhoud. ‘O, geloof jij dat nóg, dat er een hemel is.’ Een dergelijke opmerking is Geest-dodend. Het gesprek, als er al van een gesprek gesproken kan worden, valt dood. Een ander zegt niets meer. Of iemand met een liberaler opvatting krijgt te horen: ‘Bij jullie in de kerk mag ook alles maar.’ Einde gesprek. Als ik Paulus’ woorden vanmorgen hoor, dan proef ik een intens verlangen naar Jezus, een op Jezus gerichte koers. Hij is het centrum van ons heil, van ons leven. Aan de andere kant proef ik ook een enorme openheid, een enorme ruimte, een fantastische dynamiek!

Mooi allemaal natuurlijk, maar als vanzelf komt de vraag op: is alles dan goed? Moeten we alles wat opkomt maar laten gebeuren? Onderzoek alle dingen … ! Onderzoeken: dat heeft alles weg van beproeven, van toetsen. Het klinkt kritisch. Op het eerste gehoor zit er iets in van wantrouwen, de vraag of het wel in orde is. Toch verwijderen we ons daarmee van de oorspronkelijke betekenis van et woord. In de woordstam zit namelijk juist iets opgesloten van ‘aannemen’. De basis van het onderzoeken is dus een pósitieve benadering. Dus niet: pas op, het kan slecht zijn, je weet maar nooit. Niet: het dreigende vingertje. Niet de sfeer: wat is het er met de kerk toch vreselijk aan toe vandaag de dag, dit zal ook wel weer niets zijn. Integendeel. Het onderzoeken van Paulus betekent: geeft het een (royale) kans. Onderzoeken is: het goede naar boven halen. Daarom ook: behoud het goede. Dat heeft alles te maken met de oudtestamentische achtergrond van het woord: door een smeltproef op echtheid onderzoeken. Het had alles te maken met edelmetalen, met geld. In de proef komt het goede, het houdbare, het kostbare bij wijze van spreken als vanzelf bovendrijven … . Denk aan de puzzel met de opdracht: zoek het goede woord. Het goede woord ís er. Het moet alleen gevonden worden. In dit onderzoeken van Paulus is dus niet angst de drijfveer, maar vertrouwen! Niet afstand, maar toewending! Het is niet anders dan logisch, dat daarna het zinnetje volgt: vermijd alle kwaad. Kwaad ís er, dat valt niet te ontkennen, het mag niet vergeten worden. Er ís kwaad, er zijn slechte dingen die ons van God af kunnen houden. Zo kán een preek bevlogen en begeesterd klinken, maar zo leeg zijn dat het van God afleidt. Een hartelijke ontvangst kan een pose blijken te zijn. Een hartstochtelijk getuigenis kan gebaseerd zijn op een dwangmatig, onvrijmakend geloof. Onderzoek alle dingen … !

Ik moest bij dit alles denken aan een voorbeeldje. Het is het niet helemaal, maar het wijs wel in een bepaalde richting. Er was eens een man die een lange reis maakte. Op een dag vond hij geen hotel of ander gewoon onderkomen. Hij belde bij een klooster aan. Hij had geaarzeld. Hij was Anglicaan. Het klooster was Oosters-Orthodox. In een eerdere ontmoeting met Orthodoxen had hij gemerkt dat ze met zijn kerkelijke afkomst niet veel op hadden. Hij klopte aan. Hij mocht binnen. Hij kreeg een allerhartelijkste ontvangst van de gastenpater. Dat veranderde niet toen duidelijk werd dat hij Anglicaan was. Hij vroeg: waarom deze vriendelijke ontvangst? Het antwoord luidde: ‘Meneer, wij behandelen iedere gast als een engel, voor het geval dat.’

Onderzoek alle dingen en behoud het goede!

Alphendebron/070617



De gesproken preek downloaden?
Klik op onderstaande afbeelding.
Geef de locatie aan waar het bestand moet worden opgeslagen.
NB: Het downloaden kan enige tijd kosten (4.1 Mb).
Klik hier voor downloaden!
Als u de preek gedownload hebt, klikt u op het desbetreffende bestand en kunt u de preek op uw eigen PC of MP3-speler beluisteren.



http://www.kwdejong.info


Print deze pagina

© 2007, KWdJ