Schriftlezing: Exodus 4: 18 - 31



Thema: Nacht van beproeving en aanvechting

Er zijn van die data, die vergeet je niet gauw. Een huwelijksdatum, het moment waarop je je diploma haalde, de dag dat je die ernstige operatie onderging, het overlijden van je vader. Na zo'n dag is alles ineens anders. Zo'n moment laat in de tijd, in het leven dat volgt zijn sporen na.

We horen vanmorgen, dat Mozes terugkeert naar Egypte. Hij krijg een duidelijke opdracht: hij moet farao het oordeel aanzeggen. Mozes hoeft niet alleen te gaan, zijn broer Aron zal hem helpen. Het verloopt allemaal rustig, logisch, het is een mooi verhaal. Of eigenlijk: het zou een mooi verhaal geweest kunnen zijn. N de herhaalde opdracht om naar de farao te gaan volgen dan ineens een paar mysterieuze verzen. Ergens onderweg, in het midden van de nacht, zoekt de Here om Mozes te doden. Zippora pakt dan een mes, besnijdt de voorhuid van haar (oudste) zoon en raakt daarmee de voeten van Mozes aan, alsof Mozes besneden was (N.B. de voeten, dat is hier een mooie omschrijving voor geslachtsdeel). Zippora mompelt dan iets als: bloedbruidegom. De hele scne wordt zo beschreven, dat wij ons af kunnen vragen, of Mozes zelf er iets van gemerkt heeft .
Wat mij nu fascineert, is de vraag waarom deze episode over Mozes' leven in de Bijbel is opgenomen. Ook zonder deze verzen zou het een goed verhaal geweest zijn, sterker nog: een beter verhaal, logischer. Eigenlijk verstoort deze episode het mooie plaatje. Als dit dan zo belangrijke is, waarom werkt het dan niet verder door, waarom vinden we er dan in het vervolg niets meer van terug?

Mozes sputtert tegen. Het ene maar volgt op het andere. Het kan niet zo zijn, dat hij, juist hij geroepen is om Isral voor te gaan in de bevrijding. Hij vraagt God zelfs om maar een ander te zoeken. Mokkend gaat Mozes uiteindelijk akkoord. Hij ziet in dat zijn gaan onvermijdelijk is. Dan komt de nacht, van begroeving en angst, van twijfel en aanvechting, van de strenge, bittere dood. De Here zoekt Mozes te doden. Dat is volstrekt onbegrijpelijk. Eindelijk heeft God hem zo ver, en dan dit. Waarom? De bevrijding is zo dichtbij?! Waarom?! Zoals zoveel waaroms laat ook dit waarom zich nauwelijks beantwoorden. We kunnen alleen maar enkele aanzetten geven, zoeken naar sporen die een richting wijzen.
In de eerste plaats is daar Mozes' onwil. God kan zich afvragen, of Mozes de zaal wel serieus zal nemen. Zal hij het niet op een akkoordje gooien met farao? Zal hij - als het allemaal gaat lukken - de bevrijding niet voor zichzelf opeisen? Hoe betrouwbaar is Mozes eigenlijk? Hoe betrouwbaar zijn wij mensen, hoe bereid zijn wij af te maken wat onze hand eens begon?
In de tweede plaats komen we wat dichter bij de setting van het ritueel. Het heeft allemaal iets van een huwelijksnacht. Pas als man en vrouw met elkaar naar bed zijn geweest, pas als er bloed gevloeid heeft, dan is het huwelijk gesloten. Hier gaat het dan niet (direct) om Zippora en Mozes. Het gaat veeleer over God en Mozes, om het verband, het verbond tussen die twee.
Vervolgens is het Zippora die het ritueel bevestigt. Letterlijk is het in het Hebreeuws: een verbond snijden. Besnijdenis is het teken van verbondssluiting. Dat doet een mens nooit zelf. Dat wordt aan hem gedaan. Misschien moet wel gezegd worden: dat wordt hem aangedaan. Het verbond is een bron van vreugde, maar ook een last, onzekerheid, een opgave. Zippora besnijdt hun zoon, alsof ze Mozes besnijdt. Mozes zelf besnijden is trouwens fysiek onmogelijk. In Egypte is hij naar Egyptische gewoonte ook al besneden. Daarom doet Zippora het symbolisch, via haar zoon. Het is bepaald niet gewoon dat juist Zippora dit doet. Een vrouw besnijdt niet. Maar het past helemaal in het motief van de eerste hoofdstukken van Exodus: het zijn de vrouwen die de weg vrijmaken voor de bevrijding van Isral.
Tot slot valt het op, dat als het bloed gevloeid heeft, God van Mozes wijkt. Pas als Mozes cht toegewijd is, als hij zich symbolisch helemaal heeft overgegeven, als het verbond met God bevestigd is, pas dan kan de geschiedenis verder gaan. Pas als Mozes zelf bevrijd is tot Gods-dienst, dan kan hij het volk bevrijden tot Gods-dienst.

Als ik het voorgaande nog een bekijk, dan besef ik dat het niet helemaal sluitend is. Laten we het erop houden dat het Mozes nog aan toewijding, overgave ontbreekt. God vraagt de hle mens, niet een stukje of een beetje. Ons ja is dikwijls door gemaar omgeven. Hier ben ik, maar , ik heb een gezin, een hobby, mezelf, m'n werk . Ik doe mijn best, ik bedoel het allemaal toch zo goed. Natuurlijk, er is altijd wel kritiek te leveren op mijn gedrag. Wat kan ik er aan doen?
De redding komt van buiten, van Zippora. Symbolisch besnijdt ze Mozes, juist op die gevoelige plek, van de potentie, van het eigen kunnen, van macht en trots. Erken maar: het komt ook niet uit jezelf, het komt uit God. Pas dan kan de geschiedenis verder gaan. Pas dan krijgt Mozes oog voor de gave van Aron.
De redding komt van buiten, ook voor ons. Het is niet zo moeilijk de lijn te leggen van het bloed dat daar symbolisch in die nacht vloeit naar het bloed van Jezus Christus. Wij hebben iemand nodig die voor ons instaat, juist als wij dreigen los te laten, in het bereik van de gebrokenheid, de zonde terecht komen.
Het lijkt voor de levensloop van Mozes iet uit te maken: die donkere nacht, onderweg. Het lijkt voor onze levensloop niet uit te maken, die donkere nacht daar op Golgotha. Toch valt daar de beslissing. Wij zijn gedoopt in het bloed, in de dood van Jezus Christus. Zo laat God ons gaan, de wereld in, met oog voor lles wat hij ons geeft.

DeMeern/100228

De gesproken preek downloaden?
Klik op onderstaande afbeelding.
Geef de locatie aan waar het bestand moet worden opgeslagen.
NB: Het downloaden kan enige tijd kosten (3.9 Mb).
Klik hier voor downloaden!
Als u de preek gedownload hebt, klikt u op het desbetreffende bestand en kunt u de preek op uw eigen PC of MP3-speler beluisteren.




Print deze pagina

2010, KWdJ