Schriftlezing: Genesis 15

Thema: Sprong in het diepe (?)



Geluidsfragment - Kruiskerk - Woerden.

Het weer wordt langzaam mooier. Mensen trekken erop uit. Ze zoeken verkoeling in of bij het water, het zwembad, de recreatieplas of het meer, of de zee. Eerlijk gezegd houd ik niet zo van water. Ik heb liever vaste grond onder de voeten, houvast. Dat heb ik eigenlijk altijd al gehad. Als kind sprong ik zo angstvallig in het water, dat ik me schaafde aan de muur van het zwembad. Ik verzette me ertegen om het water in te gaan. Water beweegt, het omgeeft je, slaat over je heen, komt in je neus, bedreigt je, je kunt erin verdrinken. Water betekent chaos, onzekerheid.

Abraham heeft de sprong in het diepe gemaakt. Hij dreigt kopje onder te gaan. Hij is uitgegaan uit Ur/Oer, en opnieuw uitgegaan uit Haran. Hij heeft alles achter zich gelaten wat vastigheid, wat zekerheid bood: zijn familie, het vaderhuis, zijn land, de cultuur waarmee hij van jongs af aan vertrouwd was. Hij is uitgegaan, hij heeft alles achter zich gelaten, los moeten laten. Hij is alleen. Gelukkig heeft God de diepte van Abrahams eenzaamheid gepeild. Hij zegt: vrees niet, Ik ben je schild, je loon zal groot zijn. Mooie woorden natuurlijk, maar tegelijk kortaf. Ik zou ze zelf in een pastoraal gesprek niet zomaar durven zeggen. Ze zijn te groot. Ze zijn te klein. Abraham wil dan ook meer: ik ga kinderloos heen, of eigenlijk staat er: ik ben voor afbraak bestemd, onbewoonbaar, om bij het vuilnis te zetten. Het gaat om veel meer dan kinderloosheid. Het gaat om zijn roeping, zijn levensvervulling, de zin van zijn bestaan. Wat hebben we dan aan woorden als die God hier spreekt? Woorden zijn vluchtig, ze vervliegen. We willen iets zien, iets voelen, iets ervaren . Abraham wilde dat. Wij willen dat. Binnen en buiten de kerk zoeken we zo onze eigen weg. Binnen: in een evangelische gemeente, soms zelfs mt genezingen, veranderde mensen. Buiten: met tarotkaarten die in de complexe veelheid van keuzen een weg wijzen .

Abraham, ga uit! Opnieuw. Het is de basisbeweging van de vader aller gelovigen. Geloven is een sprong in het diepe, de weg van de vervreemding. Abraham, ga uit! En God plaatst hem onder de sterren. Wie snel doorleest, die weet het al: zoveel sterren er zijn, zoveel nageslacht zal Abraham krijgen. Dat klinkt hoopgevend. Maar dat is te optimistisch. Het moet verpletterend voor Abraham zijn geweest. God zegt: tel de sterren, laat de sterren het vertellen. Maar dat was nu net het verhaal van Oer, het verhaal van de oorsprong. Dr vertelden de sterren het levensverhaal. Dt heeft Abraham achter zich gelaten, die veiligheid, die geborgenheid. Natuurlijk, een mens kan zijn leven daar door laten leiden. Maar dat wilde, dat kon Abraham nu net niet meer. De nacht, de sterrenhemel was voor hem gesloten, ondoordringbaar geworden. Nu net daar laat God hem tellen, vertellen. Toch zijn het nu net die sterren die hem een nieuw verhaal gaan vertellen, de belofte van een rijk nageslacht. Het is alsof de hemel fluistert: al dat nageslacht zal van ju vertellen, Abraham.

In Yad Washem, het museum van de shoa, de holocaust, in Jeruzalem komt Abrahams sterrenhemel terug in het zogenaamde Childrens Memorial. Het is opgericht ter nagedachtenis van al die kinderen van Abraham die de oorlog niet hebben overleefde. In een donkere ruimte brandt een enkele kaars, door spiegels vermenigvuldigd, zodat het lijkt alsof een mens temidden van de sterren verkeert. Een voor hen klinken de namen van kinderen die zijn vermoord. Het is een aanklacht tegen mensen, tegen God, een pleiten op Gods belofte. Tegelijk houden al deze lichtjes ook die belofte levend, ondanks alle gruwelen uit het verleden.

Voor Abraham wordt het eerst nog moeilijker, de spanning wordt nog groter. De vragen, de onzekerheid is niet voorbij. Abraham, jij bent uitgegaan. Uitgaan, dat is de vuurproef van Oer, van de oorsprong, het is de vuurproef steeds opnieuw. Goed, dat kind, dat is er, dat zal er komen, talloos, talrijk zelfs. Maar hoe zit het dan met het land? Een mens heeft toch grond nodig onder zijn voeten? Abraham wil bewijs: hoe zal ik weten ? God laat Abraham offerdieren slachten en in tween delen, een koe, een ram en een geit. De tortel en de duif blijven ongedeeld, maar zij horen al uit zichzelf bij elkaar, net als die twee helften van de andere dieren. Het is een oud ritueel, een verbondssluiting. Twee partijen bevestigen hun verbintenis door samen temidden van de gescheiden dieren door te lopen. En wezen, twee delen, zo is het ook met hun verbintenis. Maar wie er komt, geen God. Wel de aasgieren. De zon brandt. Het vlees rot. Zij weten er wel weg mee. Abraham niet. Het lukt hem niet de gieren weg te houden. De zon is bijna onder. De duisternis is dik. Hij valt in een diepe slaap. Een droom weerspiegelt wat hij ziet: verschrikkingen, verdrukkingen, een aangevochten bestaan. Dat zal de hachelijke toekomst zijn van zijn nageslacht.

Pas als de zon is ondergegaan, als alle kansen verkeken lijken te zijn, dan in de dikke duisternis, dan trekt er een vuur, een fakkel tussen de gedeelde dieren door. Alln dat vuur. Niet Abraham. Het is alsof God wil laten zien, wil laten weten, dat Hij het initiatief neemt, dat Hij alleen garant staat. Het heeft iets weg van de Goede Vrijdag, van verzoening, heelheid. Het heeft iets weg van Pinksteren, van de doorbraak van de eenzaamheid.

Durven wij uitgaan als Abraham? Durven wij de sprong in het diepe aan? Angst! Verzet! Aan de kant willen blijven! Ergens wel terecht. Wie kiest voor God, die kiest op het scherp van de snede, die kiest voor een welhaast bovenmenselijk vertrouwen, voor geloof. Dat vraagt om een leerschool, om een leren omgaan met het doopbestaan van de gemeente. Wie de weg van Abraham gaat, die moet leren omgaan met het water, die moet het water als het ware omarmen, die leert zich rustig te laten drijven, die leert te zwemmen.

Hoe zal ik dan weten ? Met Abraham wachten wij het op het vuur, het vuur van de Geest, dat Gods verbond met ons bevestigd heeft en bevestigen zal.

Woerdenkruiskerk/100718


De gesproken preek downloaden?
Klik op onderstaande afbeelding.
Geef de locatie aan waar het bestand moet worden opgeslagen.
NB: Het downloaden kan enige tijd kosten (4Mb).
Klik hier voor downloaden!
Als u de preek gedownload hebt, klikt u op het desbetreffende bestand en kunt u de preek op uw eigen PC of MP3-speler beluisteren.


2010, KWdJ