Schriftlezing: II Samuël 7: 18-19 en 25-29; Hebreeën 4: 14-16; Lucas 1: 35 en 38

Tekst/thema: ‘ontvangen van de Heilige Geest, geboren uit de maagd Maria’



Samenvatting van de preek:

Het eerste kind dat in een gezin geboren wordt. Élk kind dat geboren wordt. Met enige regelmaat ga ik op kraambezoek. Het gesprek gaat dan in eerste instantie over van alles. Over het verloop van de zwangerschap, de bevalling, de gezondheidstoestand van het kind nu, het huilen van het kind in combinatie met de nachtrust van de ouders, op wie het kind lijkt, de belangstelling van anderen … . Als het even wel, dan gaat het ook over wat de geboorte van de baby met de ouders heeft gedaan. Natuurlijk is blijdschap, een overweldigende vreugde. Beide ouders zijn er helemaal vól van. Soms klinkt er als in een soort van reflex ook zorg door, of alles wel goed gaat, goed blijft gaan. Maar vaak is er ook verwondering, oprechte verbazing. Alles zit er op en eraan: tien vingers, tien teentjes, ogen een neus, oren … . Zelfs als niet alles helemaal in orde is, dan nog … . Soms valt het gesprek even stil en is er ruimte voor ontroering: dankbaarheid dat zij dit kind als geschenk van God mochten ontvangen.
Verwondering. Daar wil ik vanmorgen mee beginnen. We overwegen woorden uit het Apostolicum: ontvangen van de Heilige Geest, geboren uit de maagd Maria. Daarin is een wónder onder woorden gebracht. Er valt ook vanmorgen van alles te zeggen, maar dat staat voorop: de geboorte van Jezus is een wonder, als bij de geboorte van een kind, maar tegelijk méér dan dat.

Dankbaarheid. Ook 2000 jaar geleden. De ouders hebben een lange reis gemaakt. Hun kind wordt in erbarmelijke omstandigheden geboren, alsof er geen tijd, geen plaats is voor dit kwetsbare kind. Ondanks alle moeilijkheden zullen de vingers en de teentjes zijn geteld: alles zit er op en er aan, het is een écht mens! Tegelijkertijd omvat de dankbaarheid van de ouders veel meer. Gaandeweg zullen ze ontdekken dat dit inderdaad een wel heel bijzonder kind, bijzonder mens is. Ze hebben eens een bijzonder getuigenis van de Heilige Geest ontvangen … .
Nog even terug naar de dankbare ouders. We zouden hun opgetogen verhalen kunnen onderbreken. We zouden kunnen zeggen: dit hebben jullie toch zeker zelf gewild. Jullie weten hoe het gaat, man en vrouw … . Natuurlijk weten die ouders dat, beter dan wie ook. Ze waren er zelf bij. U voelt aan: dat is een andere benadering. Dat is een zakelijke, verstandelijke, technische benadering, zelfs al gaat het ook over liefde en lust. Het is een alleszins begrijpelijke verklaring. Toch doet het geen recht aan het gevoel van de ouders bij het hun toevertrouwde kind. Zo is het ook bij de menswording van Jezus. Hoe ging dat dan? Hoe moet ik me dat voorstellen: geboren uit een maagd? En: het is toch uitgesloten dat een mens geboren wordt zonder tussenkomst van een man? Heftige discussies liggen dan in het verschiet. Juist dit stukje uit het Apostolicum roept scherpe vragen op, zelfs aversie en weerstand. U ontdekt dat het dan binnen de korte keren niet meer gaat over de dankbaarheid voor de komst van Jezus, dat we dan snel ver verwijderd zijn van de verwondering over Gods barmhartigheid, dat alles wat geloven kleur, geur en smaak geeft dan verdwijnt. Toch heeft de kerk ooit vastgesteld: we moeten iets meer zeggen over de Jezus’ afkomst, iets dat verder gaat dan de dankbaarheid en verwondering over de geboorte van een kind, hoewel ook dat op zich al een wonder is.

Ontvangen van de Heilige Geest. Dat is een vreemde manier van zeggen, zeker nu. We kunnen ons er weinig bij voorstellen. Eén ding is duidelijk: Jezus is niet verwekt door tussenkomst van een man. Dat niet! De historische wetenschap vertelt ons dan dat dat niets nieuws is. Er bestaan meer mythologische verhalen over godenzonen, helden, die zonder tussenkomst van een man verwekt zijn. Anderen wijzen erop dat wat het evangelie vertelt in de eerste plaats een verhaal is. Het gaat om de betekenis. Maar als het niet meer dan een verhaal is, wat heeft die betekenis dan met de realiteit te maken? Wat zegt het ons dan over de betekenis van Jezus? Dat hij toch vooral een bijzonder méns is geweest? Weer anderen vullen aan en wijzen op de Bijbelse verhalen. Meer dan eens gaat het over onvruchtbare vrouwen: Sara, Rachel, de vrouw van Manoach, de moeder van Simson, Hanna … . Steeds weer vertellen die verhalen ons dat het God is die handelend optreedt. Zelfs in het Nieuwe Testament komen we dat motief tegen, als het gaat over de oude Elisabeth. Maar in al die gevallen brengt God heil teweeg langs de natuurlijk weg, door een man en een vrouw. Bij Maria, bij de geboorte van Jezus ligt dat echter wezenlijk anders. Dan zet God een ándere stap. Dan zet Hij Zichzelf op het spel. Dat wordt versterkt door de uitdrukking ‘maagd’ Maria. God is mens geworden, het Woord is vlees geworden. God Zelf kiest daarvoor. God Zelf gáát daarvoor.
Dat is de ene kant. Nu de andere: geboren uit de maagd Maria. Maria is een van de twee mensen die worden genoemd in het Apostolicum. Beide namen laten ons zien: in Jezus gaat het over Gods ingrijpen in de geschiedenis. Als het gaat om God de Vader: kijk dan aan de schepping, al is de schepping die wij zien een gebroken schepping. Als het gaat om God de Geest: kijk dan naar de kerk, de gemeenschap waar je als gelovige in staat. Als het gaat om God de Zoon, kijk dan in de eerste plaats naar de geschiedenis. Hij is een concreet mens geweest, van vlees en bloed, zoon van Maria, van Mirjam, een vrouw uit het Joodse volk, het volk dat God Zichzelf verkozen heeft. Het gaat in Jezus niet om een bepaalde theorie, om een idee, een ideaal, een model. Nee, in Jezus gaat het om een concreet mens, in Israël geboren, opgegroeid, daar heeft Hij geleefd, gewerkt, daar heeft Hij geleden, daar is Hij onder de heiden Pontius Pilatus vermoord. Jezus zou bij wijze van spreken in de kerk kunnen zitten en Hij zou niet eens direct opvallen … .
God en mens. Beide. Hoe dat precies kan, hoe het precies is gebeurd, dat is een mysterie, een wonder. Er is een verschil met de ouders en hun kind. Zij hebben de biologie nog, om het feitelijk ‘na te rekenen’. Als het gaat om de dankbaarheid om Jezus, dan wordt verwacht dat wij een sprong maken, de sprong van het geloof. Twee mensen staan voor een brede sloot. Beiden aarzelen, of ze zullen springen. ‘Haal ik de overkant, kan ik dat? Het lijkt zo ver.’ De gelovige waagt het erop en springt … . Eén is ons daarin voorgegaan: Maria. Zij begreep niet wat er gebeuren zou, hoe het gebeuren zou, ze aanvaardde Hem als wonder van God.

Wat betekent dat nu praktisch? In de eerste plaats wil ik dan wijzen op de wijze waarop Jezus ons redding brengt. Hij vergeeft door de weg die Hij is gegaan onze schuld. Hij wijst ons de weg, hoe we zouden moeten leven. Als wij belijden dat God in Jezus mens is geworden, dan belijden wij daarmee dat God niet ‘buiten’ blijft staan, niet op afstand de zaken regelt en weer goed maakt. Denk aan de interim-manager die van buitenaf een bedrijf binnenkomt en reorganiseert. Die weg kiest God niét. Hij begint als het ware van onderop, als klein kind, als baby. Langzaam klimt Hij omhoog. Hij weet wat er leeft. Hij maakt het mee, van binnenuit. Ik moet daarbij denken aan de Hebreeënbrief. Voor ons gevoel is dat een brief met hoog verheven taal: Jezus als hogepriester, het offer dat gebracht is … . Toch benadrukt juist die brief ook dat Jezus in alle dingen verzocht is als wij. Als wij … . Dat maakt Hem te vertrouwen, betrouwbaar. Ik durf mijn leven met alle butsen, met de schade, de pijn in Zijn hand te leggen.
In de tweede plaats sta ik stil dat Jezus geboren is uit Maria, uit Mirjam. Door het geloof in de Jood Jezus, krijgen wij als niet-Joden toegang tot de God van Israël. Dát volk heeft God Zich verkozen. In dat volk is Jezus geboren. De kerkorde van de Protestantse Kerk formuleert daarom dat de kerk ‘onopgeefbaar’ met Israël verbonden is. Juist in deze dagen is dat moeilijk, met het oplaaiend geweld in en rond Israël. We begrijpen niet wat er gebeurt, waarom het zo gebeurt. Misschien veroordeelt u de houding van Israël wel. Nu kunnen we ons natuurlijk afvragen, wat verbondenheid met Israël hier betekent. Gaat het dan om de hedendaagse staat Israël. Of om het Joodse volk wereldwijd? Of om de gelovige Joden meer in het bijzonder? Ik heb niet het gevoel dat een dergelijk onderscheid verder helpt. In alle drie de gevallen is Israël bij het huidige conflict betrokken. Onopgeefbaar verbonden. In de menselijke relaties is er één onopgeefbare verbondenheid, die van ouders en kinderen, en daardoor die van de familie. Ouders en kinderen maken soms ruzie. Het kan zelfs zijn dat ze afstand nemen, elkaar niet of nauwelijks meer willen zien, dat ouders hun kinderen zelfs willen onterven. Toch blijft het familie. Door Jezus onze broeder heeft Israël iets van een ouder, een vader of moeder. Die ouder kunnen we bekritiseren. Het kind is ervan overtuigd dat het het allemaal anders gaat doen, beter vooral. Niet dit …, maar dat … . Dat oprechte voornemen kan gepaard gaan met boosheid, verontwaardiging … . Maar het is en blijft onze ouder. Ik ben en blijf hun kind. Of ik het leuk vind of niet: ik draag hun genen, hun eigenschappen met me mee, de goede maar ook de slechte. Tegelijk ben ik geen kloon, geen kopie van mijn ouders. Ik maak mijn eigen keuzes, ik heb mijn eigen verantwoordelijkheid. Ik denk dat het van een volwassen houding getuigt om dat alles onder ogen te zien en ondanks alles te erkennen dat er over en weer het nodige te herkennen valt. Als we in deze dagen ook eens zou proberen te kijken naar wat er in Israël gebeurt.

Ontvangen van de Heilige Geest, geboren uit de maagd Maria. Jezus bepaalt mij bij de reddende God. Jezus bepaalt mij bij de wereld om mij heen, in het bijzonder het volk waar Hij uit voortkomt.

Alphendebron/060730



De gesproken preek downloaden?
Klik op onderstaande afbeelding.
Geef de locatie aan waar het bestand moet worden opgeslagen.
NB: Het downloaden kan enige tijd kosten (x.x Mb).
Klik hier voor downloaden!
Als u de preek gedownload hebt, klikt u op het desbetreffende bestand en kunt u de preek op uw eigen PC of MP3-speler beluisteren.



http://www.kwdejong.info


Print deze pagina

© 2006, KWdJ