Schriftlezing: Mattheüs 27: 27 – 44

Thema: ‘Koning der Joden’

Zie voor de tekst in het evangelie naar Mattheüs 2: 16, 27: 11, 27: 29, 27 en vergelijk 27: 42. Koning der Joden is wel beschouwd ook een kruiswoord: dit woord is boven aan het kruis opgehangen, een beschrijving van de beschuldiging die tegen Jezus is ingebracht.



Samenvatting van de preek:

Wat voor koning willen wij? Hoe willen we worden geregeerd? Op verschillende momenten kunnen we ons uitspreken, bij verkiezingen voor gemeenten, provinciale staten, de tweede kamer. We kunnen aangeven hoe: stevig liberaal, met een kleiner of groter sociaal randje, al dan niet met een accent op het milieu. Straks kunnen we mogelijk nog een stapje verder doen en een stem uitbrengen op onze favoriete kandidaat als burgemeester, kabinetsformateur en/of premier. We kunnen kiezen voor de man of vrouw met de beste uitstraling, voor de TV-persoonlijkheid die de media kan bespelen, op treffende wijze kan verwoorden wat er onder het volk leeft. Eén ding is zeker: Jezus gaat het niet winnen. Hij is een looser. Voor Zijn executie aan het kruis voeren de soldaten eerst nog een onbarmhartig toneelstukje op. De verkleedkleren worden uit de kast gehaald. Hij krijgt een rode lap omgehangen als mantel, een gauw gemaakte doornenkroon op Zijn hoofd, een slap riet in Zijn hand. Al met al is dit al een ontluisterend, meelijwekkend beeld. Maar de soldaten laten het hier niet bij. Ze spugen Hem, ze pakken een riet en slaan op Zijn hoofd, ze zeggen: ‘Hé, jij daar, goedemorgen, koning der Joden!’
‘Is dat, is dat mijn Koning?’
Wat voor koning willen wij?

Koning der Joden. Wáár is de koning der Joden? Zo klinkt het in een inmiddels allang weer vergeten passage in het Mattheüs-evangelie. Dat was met of kort na Kers. De wijzen (magiërs, astrologen) uit het Oosten zijn op zoek naar Hem. Toen en nu, daar en hier laat Mattheüs deze titel klinken. De wijzen komen en zoeken het Kind, van Wie de ster in het Oosten getuigt. Koning der Joden. Grote schrik toen bij die andere koning, Herodes. Hij voelde zich bedreigd, angstig. Het is alsof iemand een erfenis gekregen heeft en iemand beweert ineens, dat ook hij verwant is en net zoveel of zelfs meer aanspraak kan maken op die grote som geld. Herodes wordt onzeker. Hij probeert koste wat het kost opnieuw grip te krijgen op de situatie. Hij beseft alleen niet, dat het perspectief van Gods geschiedenis zoveel weidser is dan zijn eigen kijk op de gebeurtenissen. Mattheüs plaatst twee koningen tegenover elkaar: koning Herodes (de valse koning), en de Koning der Joden (de ware koning). Wij kunnen kiezen voor wie we neerknielen (N.B. in de NBG-vertaling vaak weergegeven met hulde bewijzen of aanbidden) en wie we bespotten (N.B. in de NBG-vertaling in 2: 16 weergegeven met het werkwoord misleiden). De wijzen maken de juiste keuze: zij knielen neer voor Jezus, Hem aanbidden ze. Dat ligt bepaalt niet voor de hand: het is een kind van eenvoudige ouders, zo ziet het er althans uit, ver weg en wars van alle koninklijke allure. En omdat de wijzen voor Hém knielen, bespotten ze Herodes. Opnieuw stelt Mattheüs ons voor de keuze: aanbidden of bespotten? In het bespotten gaan de soldaten en later bij het kruis ook vooraanstaande Joden ons voor. Deze figuur, gehuld in een rode lap stof, getooid met een doornenkroon en een staf van niets in zijn hand is bespottelijk, een karikatuur, een curiosum voor ‘Man bijt hond’. Het is niet zo vreemd dat eerst na de opstanding Jezus aanbeden zal worden, eerst door de vrouwen en later door de andere discipelen. Eerst dan wordt duidelijk, waar de wijzen, die verre wijzen, ooit dwars doorheen hebben gekeken.
Dan wordt duidelijk, dat zij écht zieners zijn geweest!

Koning der Joden. Tussen ideaal en werkelijkheid. Steeds weer klinkt in de Bijbel het ideaal: de charismatisch leider, die zo spreekt alsof hij tegen jou persoonlijk spreekt en in zijn woorden en daden een doorkijkje geeft naar God, naar Zijn Koningschap; de man die vol zit met kennis en inzicht en het land tot welvaart kan brengen, goedgevulde bankrekeningen; een mens met een hart, die ziet wie er buiten de boot vallen, economisch (geen werk, geen inkomen), sociaal (geen sociale vaardigheden, psychisch in de war); een man die respect afdwingt: temidden van zijn eigen volk én andere volkeren vrede brengt. Dat is het ideaal! Nog geen handvol van de koningen van Israël voldoet aan dit profiel, alleen David, Josia en Hizkia. En we weten dat zelfs die ideale schoonzoon, zelfs David toch ook nog diep vallen kan. Juist deze David wijst Mattheüs in zijn geslachtsregister in hoofdstuk 1 aan als dé koninklijke voorvader van Jezus. Jezus is zoon van David, zoon van kóning David. Dat klinkt opnieuw op deze dag, bij de intocht in Jeruzalem: zoon van David. Vrijwel geen van de vele andere koningen die de troon bezet hebben, slaagt voor het Bijbels examen. Ze zwelgen, ze verdrinken in hun rijkdom. Ze hebben meer oog voor hun eigen portemonnee: Achab bijvoorbeeld, die het land wil hebben van zijn buurman Nabot. Het verwijt treft zelfs de grote Salomo met al zijn wijsheid. Al deze koningen openen zichzelf en het volk niet voor God. Zij sluiten zichzelf en heel het volk af voor God en Zijn gebod.
Koning der Joden. Het is niet toevallig drie van de vier keer: ‘der Joden’. Dus bewust niét koning van Judea, Palestina … . Hij is een koning van mensen, van bepaalde mensen. Vergelijk het verschil tussen koningin der Nederlanden en koningin der Nederlanders. Dat klinkt anders. Het ís anders! Het onderstreept dat het niet om bezit gaat, niet om hebben, maar om zijn, om een relatie: Hij heeft iets met mij, ik op mijn beurt met Hem. In tal van gelijkenissen spreekt Jezus zo over Zijn Koninkrijk, het gaat over ménsen: arbeiders in de wijngaard, vader en zonen, een koning en zijn bruiloftsgasten … . Jezus is mijn Koning, ik ben onderdaan van Zijn Koninkrijk.

Ideaal en werkelijkheid. In de afgelopen decennia is de kritische stem van de kerken sterker geworden, bijvoorbeeld waar het ging om vragen van vrede en veiligheid, armoede, asielzoekers. Meer dan eens is de regering onder kritiek gesteld. Onlangs reageerde minister Donner geďrriteerd, boos en afwijzend: kerken, gelovigen moeten zich met hun eigen zaken bemoeien. Als wij kijken naar Jezus als de Koning der Joden, dan moeten wij inderdaad beseffen dat Zijn Koninkrijk de grenzen van het hier en nu, van onze tijd en werkelijkheid overschrijdt: Zijn Koninkrijk kómt, het breekt dóór … . Tegelijk zal de regering moeten beseffen dat het hoge ideaal van de oudtestamentische koning wijst op een hoge roeping van de overheid. In de koning, in de regering, ook nu nog, moeten wij als het ware een doorkijkje ontvangen op God. Het is de vraag of dat gebeurt, als in verpleeghuizen mensen door te weinig geld en tijd uitdrogen en overlijden … . Dan sluit de hemel zich … .

Koning der Joden. Terug naar die bespottelijke koning. Waarom wordt de Here Jezus juist hier, in deze toestand koning genoemd? Dat zou toch veel meer op zijn plaats geweest zijn bij een wonderbaarlijke genezing, bij vergeving van zonden, bij een prachtige gelijkenis? Waarom laat Hij dit toch met Zich gebeuren? Omdat nu juist dít Zijn weg is, omdat nu juist dít het wezen van Zijn koningschap is. In hun spot raken de soldaten het hart van het evangelie: met een kromme stok slaan zij een rechte slag. God laat Zich in Zijn hart kijken. Zó, in deze karikatuur staat Hij naast de minsten en geringsten van deze aarde. Zo zal Hij vrede brengen. Zo zal Hij – om met Paulus te spreken – koning zonde en koning dood onttronen: door Zich met heel Zijn leven te geven, met de offergave van Zijn leven te sterven voor onze zonden en de weg naar God en naar elkaar vrij te maken. Wie dat wil zien, wie daar met de wijzen uit het Oosten doorheen kan kijken, die begint Hem te aanbidden en te danken voor het grote werk dat Hij voor u en mij heeft volbracht.

Alphendebron/050320

De gesproken preek downloaden?
Klik op onderstaande afbeelding.
Geef de locatie aan waar het bestand moet worden opgeslagen.
NB: Het downloaden kan enige tijd kosten (3.5 Mb).
Klik hier voor downloaden of beluisteren!
Als u de preek gedownload hebt, klikt u op het desbetreffende bestand en kunt u de preek op uw eigen PC beluisteren.


http://www.kwdejong.info


Print deze pagina

© 2005, KWdJ