Schriftlezing: Numeri 6: 22 - 27; Johannes 1: 1 - 18

Tekst: Numeri 6: 24 - 26
Thema: 'Een gezegend jaar?!'



Samenvatting van de preek:

Deze preek is gehouden in een oecumenische oudejaarsdienst.

Het jaar 2005 is bijna voorbij. Per traditie is dat een moment van terugkijken, een poging om het afgelopen jaar in de vingers te krijgen, te kunnen plaatsen. Maar ook: om verder te gaan. Wat blijft ons bij? Wat laten we maar liever achter ons? Het is niet eenvoudig om de balans op te maken. Persoonlijk krijg ik zelfs de indruk dat dat met het jaar moeilijker wordt. Wat is typerend, tekenend? Ik las dat de Nederlandse bevolking vooral onder de indruk was van de geboorte van Alexia en de geboorte van de voetballoting voor 2006. Aan de ene kant: iets vertederends, aan de andere kant iets heldhaftigs. Maar of het nu tekenend is voor het afgelopen jaar? We zouden ook de gevolgen van de Tsunami kunnen noemen, de ontsnapte TBS-ers, het overlijden van paus Johannes Paulus II, de stemming over de EU-grondwet, de moord op frre Roger van Taiz, het politieke geharrewar over tal van onderwerpen, laatstelijk over de missie naar Afghanistan. Het gaat allemaal zo snel. Veel zijn we eigenlijk al lang weer vergeten.
Waarschijnlijk ligt dat wat anders waar het gaat om zaken die ons persoonlijk leven raken. Dat is vaak veel ingrijpender, werkt veel langer door: het eerste kind dat de deur uitgaat; het overlijden van een geliefde; een nieuwe baan; een ernstige ziekte. We kijken er vanavond naar aan de hand van de Aronitische zegen. In hoeverre kunnen we 2005 een gezegend jaar noemen?

Wat is zegenen eigenlijk? Protestanten zeggen in deze maand nog wel eens: gezegende kerst, of gezegende feestdagen. Maar wat bedoelen ze daarmee te zeggen? Als we kijken naar het woord zegenen dan kunnen we deze vraag op twee manieren benaderen. Eerst het Griekse en Latijnse woord voor zegenen: dat betekent letterlijk goede woorden spreken. Het Latijnse woord kennen we zelf: benedicere. De naam Benedictus is ervan afgeleid, de naam die de nieuwe paus zicht heeft gekozen, de naam van de bekendste monnik uit de kerkgeschiedenis. Goede woorden spreken: dat zit zelfs in het versleten Engelse goodbye opgesloten, God be with you. Goodbye: het verraadt de essentie van goede woorden spreken, namelijk de wens dat God met je zal zijn en dat je dat ook waarachtig merken zult! Zegenen is niet alleen een spreuk, het zijn niet alleen woorden. Dat brengt ons bij een tweede mogelijkheid, ons aan de hand gedaan met het Nederlandse woord zegenen. Dat komt van het Latijnse signare, bekend in ons signaal. Het gaat terug op het gebruik om bij de zegen een kruisteken te maken: in de Naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Zo is God aanwezig geweest, zo zl Hij aanwezig zijn.
Zegenen: goede woorden spreken . Lang geleden sprak ik een vrouw. Ze had een moeilijk huwelijk. Haar man had ik een enkele keer vluchtig ontmoet, maar die vluchtige ontmoetingen waren veelzeggend: het was geen gemakkelijke man. Ik wist ook dat dat zo zn verklaring had, ergens in het verleden. Er was n ding waaronder deze vrouw erg leed, zozeer zelfs dat ze het gevoel had dat ze een grens naderde, een grens die ze eigenlijk niet wilde oversteken. Ze zette zich volop in voor haar man, voor haar gezin.
Maar bij haar man kon er eigenlijk nooit een goed woord vanaf. Hij was altijd kritisch, er was altijd wel iets aan te merken. Zij vertelde: Als hij nou eens n keer zei Fijn!, of Ik waardeer het zo dat je dit voor me gedaan hebt!, als hij dat nou eens deed, dan zou ik er weer een tijdje tegen kunnen, als hij nou eens een paar goede woorden spraak . Ik vermoed dat een veelzeggende kus ook voldoende zou zijn geweest.
Zegenen: goede woorden spreken . In de woorden zlf kan al een enorme kracht liggen opgesloten.

Aron en de zijnen, de priesters, krijgen de opdracht met bepaalde woorden te zegenen. Daarin ligt dus de kern: bepaalde woorden. De geleerden zijn er zeker van dat de woorden die dan volgen aanzienlijk ouder zijn dan het Bijbelboek waarin ze zijn ingebed. De zegenwoorden van vanavond verbinden ons dus met zovele andere gelovigen door eeuwen, door millenia heen . Steeds weer dezelfde, deze woorden.
Het zijn in het Hebreeuws drie zinnetjes: de eerste met drie woorden, de tweede met vijf woorden, de derde met zeven woorden. Ook het aantal letters is bewust gekozen: 15-20-25. Het is alsof met het aantal de woorden ook in kracht toenemen. Het is alsof de zegen in zichzelf zegen is: meer, groei, voorspoed.
Ik weet niet of u zo snel hebt kunnen tellen, maar 3-5-7=15 woorden. Als we daar de Naam van God afhalen dan blijven er twaalf woorden over, voor elke stam van Isral een. Het is alsof daar mee gezegd wil zijn: de zegen is niet iets individueels, maar iets van het geheel, van de gemeenschap. De vraag is dan dus niet zozeer: waarin ben k gezegend, maar waarin zijn wij met elkaar gezegend?!
Nog zoiets. De zegen begint met Gods Naam: JHWH. U weet: dat betekent zoiets als: Ik ben er bij, Ik zal erbij zijn . In die Naam ligt het geheim van Gods bestaan, van Zijn aanwezigheid opgesloten. Zegenen, zo blijkt in het de Schriftlezing uit Numeri 6 staat gelijk met het leggen van Gods Naam op het volk. Vandaar ook het gebaar dat predikanten vaak bij de zegen maken. De zegen begint met Gods Naam. De zegen eindigt met vrede, sjaloom. Waar wij beginnen met de God van de Bijbel, daar kunnen wij niet anders dan uitkomen bij vrede. Denk ook aan de klassieke nieuwjaarswens: veel heil en zegen. Eigenlijk is dat twee keer hetzelfde. Zegen, dat s heil, heelheid, harmonie, vrede.
En verder. In onze vertalingen staat Moge , aanvoegende wijs, een wens. Dat is te beperkt. Isral hft ervaren: JHWH hft ons gezegend. Maar het volk wist ook: Hij zgent, nu, vandaag, actief. En daarom: Hij zl zegenen. Het is ook een belofte. Vertaald naar deze avond: als wij de zegen uitspreken, dan gaat het niet alleen om morgen of overmorgen, om wat komen gaat, maar ook om vandaag, n gisteren.

We kijken er nog een keer naar. Maar nu iets nauwkeuriger. Het begint vrij algemeen. Hij zal u zegenen n beschermen. Zegenen = beschermen. Het gaat om het dagelijks leven, om onderweg. Dat een mens niet struikelt en valt. En als hij dat toch doet, dat hij dan geholpen wordt om op te staan.
Het licht van Zijn gelaat zal over u schijnen en Hij zal u genadig zijn. Dat is al wat specifieker. Gods licht schijnt: Hij wil ons, u en mij, ontmoeten. Dat doet denken aan het gelezene uit Johannes 1. Het licht is in de wereld gekomen, Jezus Christus. In Hem heeft Hij ons gezocht. In Hem hebben wij God gezien. Dat is genade. Dat is ont-ferming: daarin begint Hij ferm te zijn. Daarin staat Hij krachtig. Hij heeft in Jezus laten zien wat lcht is, wat zegen is: goed woorden (zalig, gelukkig, zij die ), goede daden (mens, ik zeg je: sta op ), leven in overgave aan God (in Uw handen, Heer, leg ik mijn geest).
Hij zal Zijn gelaat naar u toewenden en u vrede geven. Eigenlijk begint het met: JHWH zal Zijn gelaat opheffen. Daar ligt iets in besloten van: Hij zal met intens, met belangstelling, ja zelfs met liefde naar u kijken. Bij Kan gebeurt precies het omgekeerde. Hij wordt boos. Letterlijk staat er zoiets als: zijn gezicht valt. Als iemands gezicht valt, als iemand je niet meer recht in de ogen wil kijken, dan is het oorlog, dan kan het bijna niet anders dan uitlopen op moord! Waar het om de Here God gaat dus de tegengestelde beweging: Hij zal Zijn gelaat opheffen, Hij zal lven geven, een goed leven: sjaloom, vrede. In alle bereiken van het menselijk leven, in lle hoeken en gaten: in de landbouw, in de economie, qua gezondheid, in de verhouding God-mens en mens-mens: overvloed! De zegen geeft richting, Gds richting: daar gaat het heen!

Als de zegen straks over ons uitgesproken wordt, wat dan? Ik moet denken aan een jongen die in de drugsopvang zat. Het was voor hem een uitermate moeizaam proces om af te kicken. Hij had veel met justitie te maken gehad. Straf op straf. Hij was er nog lang niet. Op het terrein van de kliniek woonde een oude priester. Hij was deels verlamd, zat in een rolstoel, sprak moeilijk. Op een dag hield de priester hem staande. Ze wisselden enkele woorden. De priester legde een hand op zijn hoofd en zei: Ik zegen je in de Naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Op dat moment brak er iets in deze jongen. Keer op keer was hij gestraft. Nooit had iemand tegen hem gezegd, dat hij een gezegend mens was. Vele maanden later kwam het afscheid. Hij verklaarde: ik wil nu anders, ik kn nu anders. Want iemand heeft me gezegd: Ik zegen je en dat mag ik niet beschamen.

Op de grens van oud en nieuw een vraag en een opmerking. De vraag: hoe is 2005 voor u een gezegend jaar geweest, ofwel: waar/wanneer zijn er ged woorden tot u gesproken, heeft u goede woorden ervren? De opmerking: vergeet niet dat u straks de zegen meekrijgt en iemand tegen u zegt: Ik zegen je.

Alphendebron/051231



De gesproken preek downloaden?
Klik op onderstaande afbeelding.
Geef de locatie aan waar het bestand moet worden opgeslagen.
NB: Het downloaden kan enige tijd kosten (3.6 Mb).
Klik hier voor downloaden!
Als u de preek gedownload hebt, klikt u op het desbetreffende bestand en kunt u de preek op uw eigen PC beluisteren.



http://www.kwdejong.info


Print deze pagina

2006, KWdJ