Schriftlezing: Psalm 115 en Johannes 1: 14-18

Tekst/thema: ‘Zoals zij, zo worden ook hun makers’ (Ps. 115: 8a)



Samenvatting van de preek:


Er was eens een dorp dichtbij een groot bos. Het was een gewoon dorp met gewone mensen. Ze leefden redelijk vreedzaam en gelukkig. Natuurlijk, er was wel eens wat, maar waar is dat niet het geval. De welvaart was er behoorlijk. De belangrijkste dingen kon je in het dorp zelf kopen, voor echte luxe moest je verderop. Op een goede dag kwam er een man in het dorp. Hij zei: voor elke kilo eikels die jullie me leveren, geef ik 1 Euro. Aan het einde van de week kom ik terug. De mensen dachten dat eikels zo goed als waardeloos waren. Sommigen waren daarom wantrouwig en aarzelden. Maar bijna iedereen ging uiteindelijk toch het bos in, eikels zoeken. En zowaar, de sceptici kregen ongelijk. Na een week kwam de man terug, betaalde voor de eikels keurig wat hij de mensen beloofd had. Daarna deed hij een nieuw aanbod: volgende week zou hij terugkomen en voor elke kilo eikels 2 Euro betalen. Dat maakte de dorpelingen bijzonder blij. Enkelen wisten dat ze eindelijk hun schulden zouden kunnen afbetalen. Anderen begonnen te dromen wat ze allemaal met het geld zouden doen. Zelfs de grootste pessimisten gingen nu het bos in, om te zoeken, ook al omdat in het dorp de prijzen stegen. Het was nu een stuk moeilijker om eikels te vinden dan de eerste keer, maar toch verzamelden ze nog een behoorlijke hoeveelheid. De man kwam, betaalde wat hij beloofd had. Zijn nieuwe aanbod was nog beter dan het vorige: 5 Euro per kilo. Een week later ging de prijs nog eens meer dan over de kop: 20 Euro. Veel eikels waren er niet meer. De opbrengst was dus maar klein. In de tijd die hierop volgde werd het stil in het dorp. Op een goede dag kwam de man toch weer terug. Nu bood hij eikels te koop aan: ze kostten slechts 15 Euro per kilo. De dorpelingen verzamelden al hun geld, kochten zoveel mogelijk eikels als ze konden. Ze dachten aan de grote winsten die ze zouden kunnen maken. Alleen, helaas, de man kwam nooit weer terug.

Dit verhaaltje is al wat ouder, maar circuleerde de afgelopen maanden opnieuw. Het is een krachtige schets van de crisis, met name de kredietcrisis.

Tegen de achtergrond van deze crisis lezen we vandaag Psalm 115. Dat is bij de vragen van deze dagen op het eerste gehoor misschien een vreemde psalm. Sterker nog: elke Bijbeltekst klinkt in eerste instantie vreemd bij de huidige omstandigheden, als niet van deze wereld. Wat zullen wij in deze crisis van/over God zeggen? Te meer daar de psalmist zegt: ‘Onze God is in de hemel, Hij doet wat Hem behaagt.’ Is Hij dan toch ver weg?
Psalm 115 is een van de zogenaamde Hallel-psalmen (113-118) die gezongen worden bij het Paschafeest, het feest van de Uittocht uit Egypte. Met andere woorden: we mogen vanuit de traditie deze Psalm horen als een Psalm van bevrijding, van exodus, van een uitweg.

Hoe komt het dat God voor ons gevoel in de huidige omstandigheden zo ver weg is? Het zou wel eens kunnen zijn, omdat wij afgoden dienen, gediend hebben.
De psalmist schildert de eigenschappen van de afgoden. Het zijn goden van zilver en goud, gemaakt door mensenhanden. Ze hebben ogen, maar zien niet. Ze hebben oren, maar horen niet. Ze hebben een neus, maar kunnen niet ruiken. Ze hebben handen, maar kunnen zelfs niet tasten, laat staan iets doen. Ze hebben een mond – we zouden denken in de lijn van da andere zintuigen: ‘maar ze proeven niet’ – en kunnen niet spreken. Er is immers maar één die spreekt, steeds opnieuw, ook nu, dat is de God van Israël, de Vader van onze Heer Jezus Christus. De schildering eindigt met de onthullende woorden: ‘Zoals zij, zo worden ook hun makers, ieder die op hen vertrouwt.’ Met andere woorden: zij verstenen, raken zelf verblind, worden doof, kunnen niet meer ruiken, doen niets meer, houden hun mond.
‘Zoals zij, zo worden ook hun makers …’. Waarop vertrouwden de mensen in het dorp van zojuist? Op eikels. Wat werden ze dus? Eikels.
Waarop zijn wij gaan vertrouwen in de loop der jaren? Op groei, welvaart, meer geld, meer luxe, het ging allemaal bijna als vanzelf. Wij met elkaar als samenleving zijn dat gaan overnemen, hebben dat als het ware geïnternaliseerd: alles wordt afgemeten in rentabiliteit en geld. Het scherpst is dat te zien in de zorg. Zorg is soms een product geworden: schoon maken kost zoveel, een prik zoveel, wassen zoveel … . Alles wordt in tijd omgezet, in geld,. ten koste van alle menselijk contact. Al eerder zijn er mensen geweest die zich kritisch hebben uitgelaten over het financiële stelsel, tegen de enorme luchtbel die zich aan het opbouwen was, tegen het verdwijnen van de menselijke maat. Maar het venijnige is nu net, dat als je meegaat met het systeem, dan wordt je opgeslokt, dan versteen je, dan zie je de gevolgen niet meer, dan sluit je je oren voor kritische geluiden. Ik vind het dan ook niet zo heel erg vreemd, dat nu het afgodsbeeld kapot geslagen is, nu wordt er ineens weer meer gesproken over wat écht nodig is … . Tegelijk, we zijn nog steeds doordrenkt van de gemakkelijke luxe. Onlangs werd in een enquête aan twintigers gevraagd wat zij aan het leven, aan de wereld dachten bij te dragen. Het verbijsterende antwoord was: niets. Zij dachten meer in termen van genieten, eigen plezier. Deze groep hebben we met elkaar in de afgelopen jaren opgevoed … .

De psalmist zegt: ‘Israël, mens, vertrouw op de Heer.’ Is dat dan de oplossing? Op God vertrouwen?! Is dat niet te simpel? Ik denk het niet. Het geeft een andere richting aan het leven, het doet ons een andere kant op kijken: niet naar een financieel systeem, dat ik-gericht maakte, niet naar welke afgod dan ook. Wie zich op God richt, die ziet en waardeert juist de veelkleurigheid van het leven. Niet dat éne, maar alles, het geheel, dat grote wonder van het leven.
Psalm 115 lijkt op de Prediker in de woorden: ‘God is in de hemel’, met andere woorden: maak jezelf geen God op de aarde. Én: ‘de aarde is aan de mens gegeven’. De aarde in haar geheel … . Maak er wat van, maak er écht wat van. De aarde bestaat uit meer dan eikels. Hopelijk.

Alphendebron/090104



De gesproken preek downloaden?
Klik op onderstaande afbeelding.
Geef de locatie aan waar het bestand moet worden opgeslagen.
NB: Het downloaden kan enige tijd kosten (3.8 Mb).
Klik hier voor downloaden!
Als u de preek gedownload hebt, klikt u op het desbetreffende bestand en kunt u de preek op uw eigen PC of MP3-speler beluisteren.



http://www.kwdejong.info


Print deze pagina

© 2009, KWdJ