DE KERK OP INTERNET: PLEIDOOI VOOR EEN WIJDE BLIK

De kerk op internet: pleidooi voor een wijde blik WWW: world wide web. Het internet biedt een wereldwijd web. Kerkelijke gemeentes die zich op internet begeven houden de blik meestal naar binnen gekeerd. Dat is een gemiste kans. Een pleidooi voor een ander gebruik van dit medium.

Elke zichzelf respecterende kerkelijke gemeente heeft een website of denkt daar over na. Met de ‘kerkzoeker’ op www.pkn.nl is er een groot aantal te vinden. Over die sites is van alles te vertellen. Ik wil me dit keer concentreren op de vraag wat mensen van buiten met deze sites kunnen. Ik wil op voorhand verklappen dat dat relatief weinig is. Ik wil daarom enkele suggesties doen voor een andere manier van benaderen.

Zoekende surfer
Laten we eens focussen op de 34-jarige Kees. Hij is niet gedoopt. Zijn grootouders waren wel ‘iets’, maar daar heeft hij zich nooit in verdiept. Ze zijn inmiddels overleden. Hij kan ze dus niets meer vragen. Zijn ouders hebben Kees naar een christelijke school gestuurd. Hij kan zich nog wel wat van de Bijbelverhalen herinneren, maar veel is het niet. Op een gegeven moment raakt Kees overspannen. Hij herstelt vervolgens relatief snel. Het vreemde is dat in de loop van een aantal maanden de herinnering aan bepaalde Bijbelverhalen van vroeger steeds sterker wordt. Kees wil er meer van weten. Hij gaat zoeken op internet. Dat is lekker veilig. Niemand die wat aan je vraagt. Kees weet dat hij bij de kerk moet zijn. Hij vindt in zijn woonplaats, een middelgrote stad, een aantal sites. Hij vindt niet wat hij zoekt. Zo is er een site die aangeeft de gemeenteleden te willen informeren. Zoveel is Kees wel duidelijk, daar hoort hij niet bij. Elders staat op de eerste webpagina te lezen dat Hervormd en Gereformeerd onlangs zijn samengegaan. Het is duidelijk dat dat iets bijzonder is. ‘Wat zou daarmee bedoeld zijn?’, denkt Kees. Bij een volgende gemeente wordt de bestuurlijke structuur breed uitgemeten: ouderlingen, diakenen, kerkrentmeesters. Ze blijken allerlei taken te vervullen. Kees vindt geen aanknopingspunt voor zijn vragen. Op alle sites is er gelegenheid tot contact. Dat vindt Kees nog een stap te ver. Is dat wel voor hem? Dat geldt ook voor de kerkdiensten. ‘Zou je daar zomaar naar toe mogen? Moet je je op een bepaalde manier kleden? En gedragen?’ Vrijwel overal staan alleen tijden vermeld en voor Kees onbekende namen.
Ik hoef niet verder te gaan. Het zal duidelijk zijn. Kerkelijke websites zijn vrijwel altijd voor insiders. De sites zijn van binnen uit op gezet: de kerkelijke structuur vormt de basis. Zelden vormt de situatie van de geïnteresseerde buitenstaander het uitgangspunt. Nu zullen sommigen stellen dat het grootste deel van de mensen die op latere leeftijd bij de kerk betrokken raakt, dat doet door persoonlijk contact. Je raakt aan de praat met een vriend, het gesprek komt op geloofsvragen, hij nodigt je eens uit om mee te gaan naar een bijeenkomst, enzovoort. Ik wil niet ontkennen dat persoonlijk contact belangrijk is, maar ik heb tevens de indruk dat veel mensen gewoon wel eens iets meer willen weten. Ze hebben zelf geen kerkelijke achtergrond meer, maar zijn met hun kind op een christelijke school mee geweest naar een scholendienst. Ze zijn geraakt, maar hoe zet je een eerste stap? Een website kan helpen.

Concreet
De website voor geïnteresseerden moet aanknopen bij wat voor buitenstaanders in de directe omgeving in eerste instantie zichtbaar is: het kerkgebouw. Dus geen ingewikkelde constructies met meer kerkgebouwen en modaliteiten waar uit gekozen moet worden. Het is uiteraard zaak jargon te vermijden. Dat is de kerkelijke taal al gauw. Met de beste bedoelingen worden woorden als open en gastvrij gebruikt. Die zijn voor de buitenstaander helaas nietszeggend. Bij open kan hij zich weinig tot niets voorstellen. Net als gastvrijheid zal dat moeten blijken. Een goede gastvrouw zegt niet: ik ben gastvrij. Die ís het. Een werkelijk gastvrije gemeente heeft een gastvrije site. Ze is bedacht op de zoeker die nog niet echt thuis is in kerk en geloof.
Vanuit de toegangspagina zal de surfer in ieder geval snel een pagina moeten kunnen vinden waar de hoofdpunten van het geloof uiteen worden gezet. Ik ken maar enkele kerkelijke sites waar dergelijke informatie te vinden is. Het is geen eenvoudige klus om formuleringen te vinden waar iemand van buiten wat mee kan. Pluriformiteit bemoeilijkt dat.
Kerkdiensten zijn voor kerkgangers belangrijk. Zijn ze dat in dezelfde mate ook voor anderen? Dat valt te betwijfelen. Op een goede site voor belangstellenden zou ik een selectie maken van diensten, waarin specifiek gerekend wordt met een breder publiek, zoals de kerstnachtdienst. Met een link kan worden doorgeklikt naar het volledige overzicht op de algemene website van de gemeente. Soms zetten gemeenten uiteen wat in kerkdiensten gebeurt. Dat lijkt me zeker van belang, mits natuurlijk – alweer – in begrijpelijke taal. Wat vrijwel altijd vergeten wordt, is wat er van de kerkganger verwacht wordt. Hoe zit dat met de plaatsen, zijn ze vrij? Welke kleding is gepast? Hoe lang duurt het? Enzovoort. Wij weten het. Anderen niet, net zo min als christenen weten hoe het er in een moskee nu precies toegaat. Die onbekendheid maakt de drempel hoog.
Bij het vermelden van andere activiteiten zal steeds goed moeten worden nagedacht wat voor de specifieke doelgroep interessant is. Een avond over Bach zal een breed publiek aanspreken, terwijl menig Bijbelonderwerp, hoe boeiend ook gebracht, alleen voor een selecte groep geschikt is. Veel gemeentes hebben inmiddels een geloofscursus. Die hoort hier zeker thuis.
Uiteraard moet de surfer ook nadrukkelijk worden uitgenodigd om vragen te stellen. Forums op kerksites werken meestal matig tot slecht. Wel is het denkbaar een rubriek met FAQ’s, Frequently Asked Questions, op te stellen. Als die met regelmaat wordt aangevuld, verlevendigt dat de site. Zo valt er meer te bedenken. Eenvoud en overzichtelijkheid dienen echter hoog in het vaandel te blijven staan.

Meer weten
Het is uiteraard niet de bedoeling de websitebezoeker te betuttelen. Met behulp van enkele links, kan hij of zij verder kijken wat er verder in de bezochte kerkelijke gemeente te koop is. De ‘oude’ sites voor de eigen leden kunnen immers gewoon blijven bestaan.

Klaas-Willem de Jong.

Dit artikel is in licht bewerkte vorm gepubliceerd in Centraal Weekblad 56 (2008), nr. 4 (25 januari)

http://www.kwdejong.info

© 2008, KWdJ