Een praktisch en uitdagend boek over onverhoorde gebeden

GOD ZWIJGT

God on mute Zo nu en dan is het goed om eens een boek te lezen dat niet direct in je straatje past. Klaas-Willem de Jong kocht ‘God on mute’, een evangelicale bestseller over onverhoorde gebeden. Een leesverslag.

Ik zag het liggen in de Londense Holy Trinity Brompton, de evangelicale bakermat van de wereldberoemde Alpha-cursus: God on mute. God zwijgt. Dat is op zich al een boeiend thema. Het is nauw verbonden met de vele waaromvragen die in het leven te stellen zijn. Maar de wetenschap dat de auteur van God on mute Pete Greig is, een voorganger die zich tot de evangelicale stroming rekent, maakt het extra spannend. Ook de Alpha-cursus weet van niet-verhoorde gebeden, maar dat lijkt in belangrijke mate aan de bidder te liggen: ‘Hoe meer wij God leren kennen (…) des te meer zullen onze gebeden worden verhoord.’ Bij een eerste inspectie van het boek tref ik weliswaar flarden Alpha-cursus aan, maar ook dat het voor Greig zo eenvoudig niet ligt.

Pete Greig is een betrokken schrijver. Zijn jonge vrouw bleek een tumor in haar hoofd te hebben. Ze kon geopereerd worden, maar de risico’s van de operatie waren groot. Ze had haar geheugen, haar spraak, zelfs haar leven kunnen verliezen. Op eerlijke en indringende wijze brengt Greig zijn ervaringen in. Hij beschrijft de lange weg die ze moesten gaan, de wanhoop, het gevoel alleen gelaten te zijn. Hij probeert de vinger te leggen op momenten dat gebeden verhoord werden, verbetering inzette. Uit de loop der dingen trekt hij zijn conclusies, maar hij dringt deze niet op.

Greig bouwt God on mute op aan de hand van Goede Vrijdag, Stille Zaterdag en Paaszondag. Op Goede Vrijdag klinkt de klacht van Jezus aan het kruis, met de woorden van Psalm 22: ‘God, mijn God, waarom …’. De sabbat die erop volgt, wordt getekend door stilte. Wij vullen dat in met de wetenschap van achteraf: de opstanding. Maar als we de stilte van deze dag eens tot ons door laten doordringen zonder die wetenschap achteraf? Paaszondag is de dag van de verhoring, Gods ingrijpen op een volstrekt onverwachte wijze. Deze opzet van Greig spreekt me aan. Het is alleen jammer dat hij de lijn niet consequent doortrekt. Vaak kan hij het in de eerste delen niet laten om uit eigen ervaring of die van anderen te wijzen op gebeden die op een of andere wijze wel verhoord zijn. Greig laat daarmee voor mijn gevoel lezers met aanhoudende weerbarstige vragen over Gods zwijgen in de steek.

Greig biedt vijftien redenen aan waarom God gebeden niet (direct) verhoort. Dat kan helpen om de stilte te verduren. Maar iets te gemakkelijk naar mijn smaak suggereert hij dat er vaak wel een of meer redenen te vinden zijn voor Gods zwijgen. Laat God zich zo makkelijk narekenen? Dat raakt een ander bezwaar. Ik krijg de indruk dat volgens Greig Gods wil zich uit de loop der dingen laat afleiden. Maar is dat wel zo? Moeten we niet eenvoudigweg vaststellen dat ook kwade machten aan het werk zijn. Greig sluit zijn ogen beslist niet voor deze mogelijkheid, maar hij geeft zich onvoldoende rekenschap van het feit dat we in een gebroken schepping leven. Wij kunnen God niet zien van aangezicht tot aangezicht. Zo zijn nog wel meer vragen te stellen. Ik wil echter nog wat langer stilstaan bij het positieve dat dit boek mij gebracht heeft.

Als ik in het kader van dit boek naar mezelf kijk, merk ik dat mijn gebedsleven eigenlijk maar weinig reliëf heeft. Ik bid thuis, en in verschillende situaties van mijn werk. Ik zie dat bidden op gemeenteleden een positief effect heeft. Ik ervaar zelf de rust. Maar wat verwacht ik verder eigenlijk van mijn bidden? Wat verwacht ik van God? Eigenlijk verwacht ik heel weinig, mogelijk om mezelf en anderen voor teleurstellingen te beschermen. Ik waag niet. Ik win niet. Ik proef in het schrijven van Greig een benijdenswaardige passie. Hij maakt het niet makkelijker dan het is. De inhoud van gebeden moet passen in het kader van de Bijbelse beloften. Ook bij gebeden is er sprake van ‘commen sense’. Gebeden worden gemeten aan de Bijbelse waarden van gerechtigheid. Enzovoort. Ook zelfonderzoek kan op zijn plaats zijn: ikzelf kan tussen God en het verhoren van mijn gebed in staan. Maar Greigs uitgangspunt is dat God in principe reële verandering kán brengen, ook in voor ons gevoel hopeloze situaties. Ik weet, ook deze gedachte is niet zonder problemen. Denk aan de vele gruwelijkheden in de menselijke geschiedenis. In de aanpak van Greig lijkt God medeverantwoordelijk te worden. Greig legt, heel modern, veel nadruk op het individu. Hij acht, in lijn met veel evangelicale theologie, de menselijke vrije wil hoog. Dat wreekt zich hier. En toch … . Heb ik God niet te klein gemaakt?

Greig houdt uiteindelijk de mogelijkheid open dat al ons wanhopig zoeken aan Gods zwijgen niets toe of af doet. Het blijft stil, er is geen enkele zingeving te vinden. Dan blijft niets anders over dan God te vertrouwen. Dat vergt veel. Wijs stelt Greig bij deze allerlaatste optie: ‘You really need your friends right now.’ Je zult je vrienden nodig hebben. Eigenlijk ligt de optie van vertrouwen erg voor de hand. Toch raakt het me. In feite begint het allemaal met vertrouwen. Omdat ik God vertrouw, bid ik.

Klaas-Willem de Jong

Pete Greig, God on mute (ISBN 9781842913178).


Dit artikel is in licht bewerkte vorm gepubliceerd in Christelijk Weekblad 59 (2011), nr. 37 (16 september)



http://www.kwdejong.info

© 2011, KWdJ