Nieuwe reisgids voor de bewuste bezoeker

AAN DE HAND VAN PIET VAN MIDDEN DOOR ISRAËL

Israël en de palestijnsegebieden In de jaren negentig werden er in mijn toenmalige gemeente plannen gemaakt voor een gemeentereis naar Israël. Om als predikant en beoogd reisleider een voorsprong te hebben maakte ik een zogenaamde promotie- en kennismakingsreis. In nog geen week tijd maakte ik kennis met het land en de belangrijkste bezienswaardigheden. Collega Piet van Midden gidste ons. Hij wist steeds op een kernachtige en inspirerende manier duidelijk te maken waar het bij de verschillende sites om ging. Toen ik tijdens de gemeentereis onverwacht een dag zonder gids kwam te zitten en zelf het gidswerk op me moest nemen, kostte het me weinig moeite de belangrijkste wetenswaardigheden uit mijn geheugen op te diepen.
Deze herinnering kwam bij me boven toen ik enkele maanden geleden de door Van Midden geschreven reisgids Israël en de Palestijnse gebieden in handen kreeg. In mei zou ik opnieuw naar Israël gaan, met deelnemers uit mijn huidige gemeente. Ik besloot de gids mee te nemen en op zijn praktische waarde te toetsen. De gids is handzaam en met nog geen 200 pagina’s relatief licht. Dat is niet onbelangrijk omdat de vliegmaatschappijen steeds strenger de hand houden aan het gewicht van koffer en handbagage.

Bij het raadplegen van de reisgids heb ik in menig opzicht moeten terugdenken aan mijn ervaring ruim tien jaar geleden. Van Midden vertelt. En dat doet hij op een plezierige, onderhoudende wijze. Ik stel me voor dat hij zo ook is gaan schrijven, verhalend en gidsend met de desbetreffende plaatsen voor ogen. De ‘weetjes’ en de praktische adviezen wisselen elkaar bijna ongemerkt af. Al wandelend over het tempelplein in Jeruzalem lees ik wat hij daarover vertelt: ‘U wordt aangeraden op het tempelplein geen enkele aanstoot te geven. Dat gebeurt bijvoorbeeld als man en vrouw elkaar arm geven. Op het plein vindt u de ‘Verre Moskee’ ofwel: de Al Aqsa (…).’ Van Midden verstaat de kunst om in kort bestek dat te vertellen wat voor een goed begrip nodig is.
Tijdens eerdere reizen hoorde het bij mijn rol als predikant-reisleider om op de verschillende plaatsen naar de Bijbel te verwijzen of uit de Bijbel te lezen. Gidsen doen dat niet, of slechts beperkt, of sterk gekleurd. Tijdens deze reis had ik het geluk dat de gids zich ook op dit punt goed had voorbereid. Was dat niet het geval geweest, dan was de reisgids van Van Midden een uitstekend hulpmiddel geweest. Hier ligt een belangrijk onderscheid en pluspunt ten opzichte van andere gidsen. Natuurlijk is het voor een theoloog geen probleem om de bekendste plaatsen in de Bijbel te vinden. Maar waar wordt bijvoorbeeld ook al weer gesproken over de stad Megiddo? Bij de bespreking noemt Van Midden de belangrijkste Schriftplaatsen en schetst hij waarom deze stad in geografisch en historisch opzicht zo belangrijk was. Het is een klein kunstje om plaatsen te vinden die niet behandeld worden. Zo wordt de woestijn van Paran in het Zuiden wel een keer genoemd, maar ontbreken de Bijbelverwijzingen. Dat is niet zo’n punt, maar het is niet duidelijk waarom ze er de ene keer wel zijn en de andere keer niet.
Naast het gidsje moest ik steeds apart een kaart raadplegen. Een kaartje met de belangrijkste plaatsen ontbreekt namelijk in het boekje. Ook was een kaartje met de hoogteverschillen handig geweest. Dan wordt nog duidelijker waarom het zojuist genoemde Megiddo strategisch van groot belang was.
Instructief is het hoofdstukje ‘flora en fauna’. Wie in Israël is, kan met eigen ogen een aantal typische Bijbelse planten en dieren zien. Sommige vruchten kennen we ook hier inmiddels wel uit de groente- of delicatessenwinkel, zoals de dadel, de olijf en de vijg. Wist u dat de klipdas in de Bijbel terug te vinden is? Deze soort wordt in Leviticus 11:5 genoemd. De raaf staat er vlakbij (11:15), als onrein, dus oneetbaar dier. Ook hier geeft Van Midden de belangrijkste relevante Bijbelteksten.

De reisgids van Van Midden sluit naadloos aan bij de reizen die de mede door hem opgerichte reisorganisatie Drietour organiseert, hetzij via de brochure van het reisbureau, hetzij via een gemeentereis. Een belangrijk deel van de sites die Drietour bezoekt, is National Park. Alle voor Drietour relevante sites zijn opgenomen en steeds wordt vermeld dat het een National Park is. Helaas kon ik nergens in de gids vinden dat voor deze parken een voordelig abonnement bestaat. Of heb ik er overheen gelezen? Wat basisgegevens betreft is de gids sowieso summier. In het voorwoord heet de gids dan ook ‘een handboek voor de geïnteresseerde reiziger’. Voor hotels en gezellige terrassen wordt verwezen naar een toeristengids. Met andere woorden: in deze gids leest de reiziger, hoe geïnteresseerd ook in de bezienswaardigheden, weinig of niets over de faciliteiten om die bezienswaardigheden te gaan zien. Een georganiseerde reis en/of een toeristengids wordt voorondersteld. Maar zelfs dan. Wie op een terrasje aarzelt en zich afvraagt of een fooi nu wel of niet nodig is, zal een toeristengids moeten raadplegen. Er moet dus ook een toeristengids in de koffer mee. Het hoofdstukje ‘Praktische gegevens’ is daarom in de huidige beknopte vorm eigenlijk overbodig. Iets dergelijks geldt voor het historisch deel dat aan de bespreking van de sites voorafgaat: het had korter gekund. Ook de meeste toeristengidsen bevatten namelijk een historisch overzicht. Met zo’n gids weet de reiziger ook iets meer over het aantal inwoners van Israël, waar een consulaat of ambassade te vinden is, enzovoort. De reisgids van Van Midden verwijst naar internetsites. Die zijn natuurlijk actueler, maar ik had nu niets van dat soort gegevens bij de hand.

Op grond van het voorgaande zal duidelijk zijn dat ik de reisgids van Van Midden vooral inhoudelijk waardevol vind. Tegelijk vielen me ten opzichte van hetgeen de gids tijdens onze reis vertelde enkele dingen op. Van Midden noemt het fort Nimrod in het Noorden een ‘kruisvaarderkasteel’, gebouwd omstreeks het jaar 1130. Volgens onze gids is de burcht echter ongeveer een eeuw later door de Turken gebouwd. De opvatting dat de kruisvaarders er zijn geweest is verouderd. Zij zouden de burcht zelfs nooit in bezit hebben gehad. In Tabgcha waar de broodvermenigvuldiging aan het Meer van Tiberias wordt gelokaliseerd stelt de gids ons op de proef: aan welke kerk doet het hier in 1982 gebouwde godshuis ons denken? Gauw kijk ik even in de reisgids, maar die helpt niet verder. Het blijkt dat de architect zich heeft laten inspireren door de Nabatees-Byzantijnse kerkbouwstijl, zoals die onder meer in het Zuidelijke Avdat te vinden is. In het dicht bij Tabgcha gelegen Chorazin bekijken we de stoel van Mozes in de synagoge. Van Midden citeert de inscriptie op deze zetel. Hij legt echter geen verband met de enige plaats in de Bijbel waar sprake is van een stoel van Mozes, Mattheüs 23:2. Ook als er geen verband zou zijn, zou het aardig zijn geweest daar iets meer over te lezen. Zo zijn er meer zaken te noemen, waar de puntjes iets steviger op de i gezet hadden kunnen worden. Het gaat hier echter om puntjes. Een volgende keer neem ik de reisgids van Van Midden weer mee. De gids was een handige hulp voor mij als reisleider. Hij is voor zowel reisleiders als deelnemers op een vergelijkbare reis bijzonder informatief en een aanvulling op wat elders geboden wordt.

Piet van Midden, Israël en de Palestijnse gebieden. Reisgids voor de bewuste bezoeker (Zoetermeer 2007; ISBN 978 90 211 4143 5; € 19,90).


Dit artikel is in licht bewerkte vorm gepubliceerd in Centraal Weekblad 55 (2007), nr. 24 (15 juni)

http://www.kwdejong.info

© 2007, KWdJ