Yad Vashem Monument

'Vergeten leidt tot ballingschap,
gedenken is het geheim van verlossing'.
(Ba'al Sjem Tov)

Jom haSjoa dienst

Grote of Sint Laurenskerk Rotterdam

De eerst volgende gedenkdienst zal zijn

in 2005

 

Geachte bezoeker,
Sinds 1984 wordt er elk jaar in de hoofdkerk van Rotterdam een speciale dienst gehouden om de in de Tweede Wereldoorlog weggevoerde en omgekomen Joodse stadgenoten te gedenken.
Dit gedenken is meer èn vraagt meer dan 2 minuten stilte....

De publicatie "10 jaar gedenken van de Sjoa in Rotterdam" uit 1993, geeft een heel goed beeld van de geschiedenis en aard van de dienst en van zijn samenstellers.

  1.  
  2. Geschiedenis van het kerkelijk gedenken
  3. a. Jom haSjoa - Laurenskerk Rotterdam - H.J. van der Steen
    b. Jom haSjoa - Laurenskerk Rotterdam - I.J. Cohen
    c. Het kerkelijk gedenken van de Jom haSjoa
    d. Schuldbelijden in de Jom haSjoa dienst

 

  1. De Jom haSjoa gedenkdienst in de Laurenskerk
  2. a. Verantwoording "gedenken om te leven"
    b. Kinah
    c. Overdenking 1987
    d. De gedachtenis

 

  1. Het Jom haSjoa beraad
  2.  

a. Deelnemers
b. Een kostbare leerplek in Rotterdam
c. Kerk en Israël
d. In gesprek met drs. W. Kotek
e. In gesprek met ds. H.J. van der Steen
f. Een loofhut van vrede
g. Loods 24, een gedenkplaats
h. Zijn de Oosterburen 'moffen' of 'Duitsers'

Natuurlijk vinden wij ook informatie over de Sjoa bij de bron: Yad Vashem, The Holocaust Martyrs' and Heroes' Remembrance Authority

Voor verdere informatie, vragen of opmerkingen kunt natuurlijk altijd terecht bij het Jom haSjoa-beraad via de reguliere post of direkt in de E-mail postbus karelmg@wxs.nl van ondergetekende. 

                                                       Karel M. Geerlof

Adres:
Jom haSjoa-beraad  nrk@box.nl
p/a Grotekerkplein 3
3011 GC Rotterdam

Fragment van een gebed in de buurt van Jom haSjoa,
wanneer de moord op 6 miljoen joden herdacht wordt:

Op Jom haSjoa gedenken wij

met de Joden voor uw aangezicht

uw vermoorde en vergaste volk

tijdens de nazi-jaren.

 

Met schaamte belijden wij

in een traditie te staan,

waarin de kiemen van jodenhaat

gevoed werden en konden woekeren.

 

Open onze ogen voor de verschrikkingen,

die een vergeestelijkt geloof kan aanrichten.

Dat wij nooit vergeten,

dat zij opstaan tot een getuigenis

temidden van de mensen.

 

(14 april 1985)

[Begin] [Intro] [Gebed] [Kerkelijk gedenken] [Waarom] [Volgende] [Charlie's haven]

           VIII.           Kerkelijk gedenken van de Sjoa

Op zondag 21 april 1996 vond in de Laurenskerk de interkerkelijke dienst plaats ter gedachtenis van de dag van de Vernietiging. Het Joodse gedenken van de zes miljoen slachtoffers geschiedt ieder jaar op de 27e Nissan: in 1996 op 18 april.
Op de 27e Nissan 1943 werd het getto van Warschau vernietigd en na de Tweede Wereldoorlog is deze dag in het Jodendom gewijd aan het gedenken van de Joodse slachtoffers van het Nationaal Socialisme.
Waarom een afzonderlijk christelijk gedenken van de Sjoa? Eigenen de kerken zich zodoende een Joodse gedenkdag toe?
Het eigene en tegelijk hartverscheurende van het joodse gedenken van de Sjoa ligt in het verdriet en de verbijstering om zoveel omgekomen familieleden en geloofsgenoten. Wij staan als Christenen niet in dezelfde cirkel als waarin onze joodse broeders en zusters hun slachtoffers gedenken. Wij staan daar als Christenen buiten en hebben ons daar eerbiedig buiten te houden.
Toch hebben de kerken destijds het gesprek met de synagoge over een kerkelijk gedenken durven aansnijden. En langzamerhand is er begrip gegroeid voor de kerkelijke overwegingen ter gedachtenis van de Sjoa.
Om dit verschil pregnant met de woorden van Elie Wiesel uit te drukken: 'Toen alle slachtoffers Joden waren, waren alle moordenaars Christenen. Het doet pijn het te zeggen, maar het moet: als de slachtoffers een raadsel voor de Joden zijn, dan vormen de slachters een raadsel voor de Christenen'.
Daarom zal verootmoediging centraal staan in het christelijk gedenken: de Sjoa heeft zich in Christelijk Europa voltrokken.
Naast verootmoediging komt erkenning van wat Wiesel 'het raadsel voor de Christenen' noemt; een raadsel waarvoor geen begin van opheldering bestaat als in kerk en theologie voorbijgegaan wordt aan de Sjoa.
Wanneer de kerk het gedenken van de Sjoa overlaat aan de synagoge, dan beperkt zij de vernietiging ten onrechte tot een Joods raadsel in een historisch tijdvak en wordt het raadsel voor de Christenen daarin genegeerd. Dan zal de kerk ook vandaag haar roeping verloochenen en nu geen oog hebben voor tendenties, die in de kiem op dezelfde afgoderij stoelen als het antisemitisme van de Nazi's. Het is onze opvatting dat de kerk het gedenken niet kan en mag overlaten aan de synagoge alleen. Juist in relatie tot het antisemitisme heeft de kerk een eigen verantwoordelijkheid op grond van het verleden ('het raadsel voor de Christenen') en een eigen roeping op grond van haar wezen.

Het Christelijk gedenken van de Sjoa wil duidelijk maken dat een wereld zonder geheugen een wereld zonder toekomst is. Dit vergeten zou in strijd zijn met het hart van het christelijk geloof, met de verwachting van het Koninkrijk van God.
Het gedenken hebben wij van Israël geleerd. Daarom willen wij in verbondenheid met de synagoge de Sjoa gedenken. Dit zal een gedenken zijn met een eigen karakter vanwege het 'raadsel voor de Christenen'. Maar het is een gedenken samen met de synagoge met het oog op de toekomst van de wereld.
Dat de woorden van de Ba'al Sjem Tov 'Vergeten leidt tot ballingschap, gedenken is de weg naar verlossing' juist in onze dagen hun actualiteit bewijzen, blijkt uit de duizenden in Europa en elders die op dit moment een ballingschap moeten ervaren.
Wij menen dat een kerkelijk gedenken van de Sjoa een dam kan opwerpen tegen de huidige stromingen die onderscheid tussen mensen willen maken op grond van ras, geloof of politieke overtuiging.

H.J.van der Steen

[Begin] [Intro] [Gebed] [Kerkelijk gedenken] [Waarom] [Volgende] [Charlie's haven]

                     IX.           Waarom na 50 jaar nog de Holocaust-herdenking?

Christenen herdenken daar de slachtoffers van de Holocaust in de jaren 1940 - 45.

Alléén het christelijke Europa kent in de wereld het fervente antisemitisme. Het is een gevolg van eeuwenlange haatcampagnes in woord en geschrift tegen de Joden onder het mom van geloofsijver. Dit was een grote stimulans voor het nazisme in Duitsland. Nog steeds worden in Europa en ook in Nederland in verlichte vorm in woord en in geschrift de anti-joodse kreten gehoord. Nog steeds worden door historici boeken gepubliceerd, die ontkennen, dat er concentratie-kampen hebben bestaan en dat er 6 miljoen Joden zijn vermoord. Daarom is herdenking ook nu nog nodig.

Maar er is meer.
Voor 1940 vonden ook moorden op groepen burgers plaats, maar niet in deze omvang. Maar het gebeurde in de periode 1940 - 1945 heeft school gemaakt. In Joegoslavië, China, Afrika hebben na 1945 steeds groter moordpartijen plaats gevonden. Door tribunalen probeert men oorlogsmisdadigers te bestraffen, doch het merendeel van de moordenaars vindt men na enige jaren weer terug op belangrijke posten binnen de samenleving.

De jongeren van nu hebben hoogstens gehoord van de holocaust. En juist voor hen is het nodig, dat de herinnering hieraan levendig blijft. Het dood steken en dood schieten van onschuldige mensen is tegenwoordig heel gewoon. Velen, vooral ouderen durven 's avonds niet meer op straat te lopen. Velen zijn zelfs angstig om met tram, trein of bus te reizen. De vergroving van de samenleving neemt nog steeds toe.

De herdenking van de holocaust is daarom niet alleen een vorm van piëteit tegenover de doden van 1940-1945, maar het is ook noodzakelijk voor het in stand houden van een leefbare samenleving.

J.I. Cohen.

[Begin] [Intro] [Gebed] [Kerkelijk gedenken] [Waarom] [Volgende] [Charlie's haven]

Brief/LetterKarel M. Geerlof --- copyright © 1997-2004 --- Bijgewerkt: 25-04-2004