beeld Harkheimers boeket Toen mijn moeder echt oud werd, gingen sommige verbindingen in haar hersenen niet altijd helemaal goed. Ze vergat snel dingen, flapte er sneller iets uit, maar kon juist ook heel aarzelend, zoekend spreken en versprak zich soms. Ouderdomsdementie was de algehele diagnose. Ze zei ‘pedicure’ als ze ‘fysiotherapeut’ bedoelde, of ‘dat kastje heeft een blessure’ als er een buts in het hout zat. Veel erger is het gelukkig niet geworden. Het was een traag proces en de dood kwam sneller.

Maar inmiddels was ik al in de ban geraakt van die versprekingen, dat zoeken naar woorden. Het was een milde vorm van afasie, taalonvermogen dat dementerenden en anderen met hersenletsel vaker treft. Het is een wonderlijk verschijnsel dat zowel angst oproept, zeker bij een taalmens zoals ik, als fascinatie. Het lijkt ook een wrede versie van Wittgensteins taalspel. Omdat het me zo boeide en ik wel vaker procedés hanteer, besloot ik Psalm 23, een van mijn moeders lievelingsgedichten, afatisch te maken. Met een bekende tekst wilde ik inzichtelijk krijgen wat er door afasie met de taal gebeurt. Bovendien was ik gewoon nieuwsgierig naar de uitkomst. En ik besloot het verder te onderzoeken omdat het resultaat me bleef intrigeren. Via onder andere Facebook heb ik mensen naar hun lievelingsgedicht gevraagd. En uit dat corpus teksten vis ik zo nu en dan nieuwe slachtoffers. Harkheimers boeket, de titel waaronder ik ze samenbreng, is zelf ook een verspreking, van Alzheimers bloemlezing.

Terwijl ik met psalm 23 bezig was, kwam een verzoek een samenwerking aan te gaan met een beeldmaker in het project Tekst/Figuur. Daar is via enig ge-heen-en-weer tussen Henk “Superelectric” Loorbach en mij een grafische voorstelling van de tekst uit komen rollen die aan een gelijksoortig euvel lijkt te lijden, een soort visuele afasie waarbij niet alle beeldverbindingen nog lopen zoals je zou verwachten.
Het resultaat werd tentoongesteld (2013, 2014, 2015), verscheen in druk (2013) en nog eens in een tijdschrift (2017). Klik hier voor een beeldschermweergave.

Een jaar later kwam er het verzoek voor een bijdrage aan Samplekanon en daar zag Liedje 23 in simpele tekstvorm het licht, naast vier andere afasievarianten van aangedragen lievelingsgedichten (Goethe, Nijhoff, Vroman, Min). In 2018 verschijnen een afatische Bloem en Marsman in een tijdschrift en hier op hanskloos.nl zal met nog onbekende tussenpozen steeds een nieuwe bloem uit Harkheimers boeket verschijnen, te beginnen met nummer 13.


Harkheimers boeket
13
Onder de boog op de hei

66
er is een lange fronsende zwarte piet





naar centrale paginae-mail
© 2018 hans kloos