The Gift of Sound

 

detail van de hoesfoto van Sounds from True StoriesIk speel graag leentjebuur. In mijn hoofd zit, als in dat van de meeste schrijvers, een archiveringssysteem dat alles opslaat wat van pas kan komen: beelden, uitspraken, geuren, geluiden, smaken. En of ik die indrukken nu opdoe in het dagelijks leven, in boeken, muziek, foto's, schilderijen, tv, theater of waar dan ook, maakt niet zoveel uit. Het is allemaal materiaal om nieuw werk mee te maken. Meestal wordt iets finaal uit zijn context gelicht om elders geheel andere verbanden aan te gaan. Of de lezer de originele context kent, doet er niet toe. Al leidt het soms tot interessante interpretaties, als dat wel het geval is. Zo wijdde criticus Hans Groenewegen een hele recensie aan mijn gebruik van bijbelse taal. Maar ik probeer mijn teksten veelal zo te schrijven dat de lezer niet hoeft te weten dat ik een regel gebruik uit het Hooglied (Mijn geliefde is mij een bundeltje mirre,/ rustend tussen mijn borsten). Of een beeld uit de film Apocalypse Now:

Misschien verft morgen een man
zijn gezicht tot een patroon
dat in elk terrein kwijt
kan raken - hij breekt

een pijl doormidden,
plakt de twee stukken op zijn soldatenslapen
de veertjes links, punt rechts,
gal op zijn kaken.

uit De man die een huis bouwde op de regen
(het zingen van het ijs
, 2002)

Muziekluisteraar die ik ben, stuit ik met grote regelmaat op flarden songteksten die me niet loslaten. Vaak zijn die van artiesten die mij na aan het hart liggen, maar niet per se. Zo staat in de hand boven het hoofd een gedicht met de titel Let's Get Physical, terwijl ik bepaald geen fan ben van Olivia Newton-John.
Het grote voordeel van gezongen teksten is dat je ze ook verkeerd kunt verstaan. Ik heb jaren gedacht dat Tom Waits in Anywhere I Lay My Head dit zong: "She's laughing in her sleep, boys/ I can feel it in my bones". Die regels zijn vrij vertaald terechtgekomen in het gedicht 'Morgen gaan we weg hier' uit de hand boven het hoofd.

Toen was het ochtend geweest en
het was avond geweest en nu ligt hij
te lachen in zijn slaap.
Het golft tot in mijn botten.
Op een dag heb ik de tekst er eens bijgepakt. Blijkt hij te zingen: She's laughing in her sleeve. (Ze lacht besmuikt.) Meer van dit creatieve luistergedrag is te vinden op het aangename www.amiright.com, Home of Misheard Song Lyrics.

David Byrne op de hoesfoto van het Talking Heads-album More Songs About Buildings and FoodIn de loop der jaren blijken een aantal liedjesschrijvers geregeld terug te keren in mijn werk en eentje spant de kroon. Slippery People, Listening Wind, This Must Be the Place (Naive Melody), Road To Nowhere, Making Flippy Floppy, Mommy Daddy You & I. Regels - soms zijn het slechts flintertjes - uit deze teksten van David Byrne zijn mijn werk in gekropen.
In 1985 verscheen Music for the Knee Plays ( A tree is best measured when it's down), een album dat zelfs voor de muzikaal niet eenkennige frontman van de Talking Heads opvallend geÔnstrumenteerd was. Een hele rits koperblazers en twee percussionisten zijn de enige muzikanten die er te horen zijn naast de half zingende, half sprekende Byrne. Het aanstekelijke wandelritme van veel nummers - geÔnspireerd door de oude begrafenisstoetmuziek uit New Orleans - schampt vrolijk tegen de komisch lucide teksten aan. Die combinatie maakt het tot een van de muzikale en tekstuele hoogtepunten in zijn oeuvre.

detail van de hoesfoto van Laurie Anderson United States I-IVIn mijn gedicht De woorden die je gezegd hebt maak ik gebruik van een licht absurd idee dat Laurie Anderson al uitbuit in haar 'Voices On Tape' uit United States I-IV en dat Byrne ook uitspeelt in een van de Knee Plays: zolang een ruimte gesloten blijft, kan elk geluid dat daarbinnen wordt voortgebracht er niet uit en blijft het rond golven. Pas als er een deur of raam opengaat kunnen de geluiden naar buiten.
Maar het gedicht stoelt niet alleen op deze intrigerende misvatting, op het eind schemert er ook een stuk tekst doorheen uit Byrne's kniespel 'The Gift of Sound'. Al deze informatie is overbodig om het gedicht te lezen en het is ook een volstrekt ander soort tekst dan die van Laurie Anderson of die van David Byrne, maar omdat de laatste me zoveel grondstof heeft geleverd, geef ik graag een blik in mijn tekstkeuken. Zonder dit ingrediŽnt was dit gedicht niet geworden wat het nu is:
 
 
 

David Byrne
(The Gift of Sound) Where the Sun Never Goes Down

 

Not everyone notices
As things drift slowly in and out of focus.
Being in the theatre is more important than knowing what is going on in the movie.
The sound in the theatre is very loud.
It builds up because it can't get out of the theatre.
The actors talk.
We can still hear what they said a minute ago.
This happens in any closed room - sound never leaves it.
If someone goes out to get some soda or popcorn
Some conversations escape as they leave and enter the lobby.
When the movie's over
And everyone leaves the theatre
The accumulated sound leaves with them
And spreads out across the parking lot
To become forever part of the landscape
The film is a gift to the surrounding community.

 

 
 

Bijna een gouden horloge later blijken mijn gedicht en Byrne's muziek toch nog meer met elkaar te maken te hebben dan ik dacht. Lees hier hoe dat zit.

Voor meer informatie over David Byrne (en de Talking Heads) zijn dit de aangewezen sites: Francey's TALKING-HEADS.NET en davidbyrne.com.

 

naar centrale paginae-mail
© 2003, 2017 hans kloos