Kwantcestors

De familie Kwant 1900-2000

Jan Kwant gaat na de lagere school waarschijnlijk rond 1910 naar de pedagogische academie om voor onderwijzer (toen nog meester) te worden opgeleid. Dit rond hij op 18 april 1913 af zoals uit dit bericht in de Provinciale Overijsselse en Zwolse Courant blijkt.

Als Jan Kwant ca. 20 jaar, dus rond 1914 is moet hij bewakingsdiensten lopen om de grens te bewaken in de 1e Wereldoorlog. Hij wordt aan de Belgische grens gelegerd en ontmoet daar Jan Schuurman die in die periode vader wordt van zijn 3e kind, Berendina. Jan is dan nog niet getrouwd en nog geen vader. Het kleinkind van Jan Schuurman en tevens de eerste dochter van Berendina zal in 1962 trouwen met de jongste zoon van Jan Kwant, Joop.

 

Portretfoto's van Hendrik Jan Kwant en Sjoukje Haveman rond 1920. Uit het archief van Theo Kwant.

 

 

 

 

 

 

Jan Kwant heeft in de 1e Wereldoorlog al wel een vriendin of verloofde, Anna Andriena Duinkerken, en ze raakt snel zwanger. De heugelijke trouwdag breekt op 27 Juli 1917 aan en ze trouwen in Coevorden. Ze vertrekken op 1 augustus 1917 naar de Rolderweg 3a in Assen waar krap 7 maanden na hun huwelijk hun eerste zoon wordt geboren, Hendrik Jan (Henk, 18-01-1918, Assen).

De familie vertrekt rond 28 juni 1918 wordt in een advertentie een huis gevraagd in Kloosterburen (Groningen) en rond 20 Juli 1918 vertrekken ze daar naartoe. Jan Kwant gaat werken op het distributiekantoor (voor de verdeling van distributiebonnen). Op 07-02-1920 gaan ze weer in Avereest/Dedemsvaart bij de ouders van Jan wonen. Waarschijnlijk zat het werk van het distributiekantoor er toen op. Nog geen jaar later vertrekken ze naar 'Wijk I fol. 236', een eigen huis in Balkbrug (op 15 januari 1921) waar Jan Kwant gaat werken op het Rijksopvoedingsgesticht 'Veldzicht'. Daar is hij meester/opvoeder. Hun 2e zoon, Pieter Johannes (Piet, 09-06-1921, Avereest) wordt hier ook geboren en krijgt de naam van zijn opa van moeders kant.

Op 16 Augustus 1922 slaagt Jan Kwant voor de hoofdakte en kan dus hoofd van een school worden.

Al snel wil Jan Kwant een andere baan en die vindt hij in Assen waar de familie rond 3 Februari 1923 naar de Oosterhoutsestraat 12 (of 42) verhuisd. Jan wordt meester in de Chr. School en Henk, zijn oudste zoon, komt in de eerste klas bij zijn vader in de klas. Toch duurt dit uitstapje niet lang want al rond 1 Mei 1924 verhuizen ze, met paard en wagen, van Assen naar Barger-Oosterveen  waar Jan hoofd van de school wordt wordt.

 

De Nederlandse Hervormde Schoolvereniging in BargerOosterveen opende op 1 juni 1924 haar deuren van de school aan de Langestraat 203. De naam Barger-Oosterveen komt misschien een beetje vreemd voor maar deze naam werd toentertijd veelvuldig gebruikt voor wat later officieel Klazienaveen ging heten.
De School met den Bijbel 't Smeulveen heeft een geschiedenis achter de rug dat heel treffend de ontwikkeling van het oostelijk deel van Klazienaveen symboliseert.
Het eerste hoofd van de school was de heer J.Kwant, hij bleef tot 1 augustus 1932 en vertrok toen naar Glanerbrug. De heer P.Groen werd zijn opvolger.
Uit de opbrengst van obligaties, bazars en collectes werd in 1926 een hoofdenwoning gebouwd. (uit: Dorpskrant Klazienaveen maart 2003 geciteerd op website 100jaaronderwijsKlazienaveen.nl)

De opening ging volgens een krantenbericht in de Provinciale Drentse en Asser Courant met veel feestelijkheid gepaard:

BARGER-OOSTERVEEN. INWIJDING HERV. SCHOOL. FEEST VOOR DE SCHOOLKINDEREN. — Begunstigd door het prachtige zomerweer, hebben de schoolkinderen van de Herv. school met den Bijbel, Dinsdag 'n feest gehad, dat ter dege geslaagd mag heeten. De kinderen met hun glundere gezichtjes hebben, getooid met banieren en vlaggetjes en strikjes, en uitgedost in hun Zondagsche kleeren, op dezen heerlijken feestdag genoten. De Commissie, en onderwijzers, en vooral het Hoofd der School, de heer Kwant, hebben er zooveel mogelijk toe bijgedragen, om de kinderen een onvergetelijke dag te bereiden. Met 'n versierde praam, waarin schoolbanken waren geplaatst, ging de jeugd voormiddags een reisje maken. Eerst ging het onder gezang naar de grens, en retour, en toen naar de Dordsche brug, en vervolgens het Scholtenskanaal op, tot aan Dr. v. Harssen. Onze geachte dokter heeft weer bewezen een kindervriend te zijn want alle kinderen werden door hem op een reep chocolade getracteerd. Bij Gritter (bij de Sluis) werden de kinderen nog op zuurtjes onthaald.Terug geko men bij de school, werden de kleuters nog eens flink getracteerd, op koek enz…. totdat allen verzadigd waren. In den namiddag hadden onder veel belangstelling van ouders, verschillende spelen voor de kinderen plaats, we noemen o.a. trein halen, (waar hartelijk om gelachen werd) en stoelendans, talhoutrapen, knikkers rapen, en het koekjes eten voor de kleine meisjes, wat een vermakelijk gezicht, de kleinen te zien eten, wien het eerste hun portie op had! Ouders en kinderen kunnen dan met genoegen op dezen wel geslaagden feestdag terugblikken. Het gezelschap „Juliana" van Emmer-Erfscheidenveen, was tergelegenheid met hoornmuziek en trom, ter opluistering aanwezig, ook aan hun is liet te danken, dat deze dag zoo bijzonder geslaagd is.

In die tijd was je als meester méér dan slechts iemand die in de klas kinderen allerlei leerde. Er was ook een sterk sociale taak, zeker in de arme veengebieden waar Klazienaveen ligt. Jan maakte zich met zijn vrouw druk om geld en goederen in te zamelen (kleren, eten) en dit uit te delen aan de ouders van kinderen cq de mensen die het in de buurt slecht hadden. Anna gaf breilessen en leerde moeders hygiëne voor de kinderen, Jan was lid van de blauwe knoop (er werd toen door veel mensen/mannen veel geld aan de sterke drank besteed).

In zijn rol als hoofd van de school was hij ook lid van de commissie tegen schoolverzuim, regio XIII en met andere leden werd een oproep inverschillende kranten geplaatst:

In deze periode kregen ze ook het eerste elektrische licht. Toen dit voor het eerst werkte moest Henk huilen terwijl Piet van schrik in zijn broek plaste.
Ze woonden achter de kerk en op zondagochtend, tijdens het ontbijt, ging het gordijn dicht zodat ze de achterkant van de kerk niet konden zien. Het was toentertijd niet ongebruikelijk om achter de kerk naar het toilet te gaan en dat was behoorlijk in het zicht van de familie.

Hier in Klazienaveen wordt hun derde zoon geboren, Gerrit Jan (Gert, 08-04-1925, Emmen). In 1926 kregen ze een huis van de school, zie hieronder het bijzonder leuke mailtje wat ik van Bareld Fictorie kreeg over wat er over Jan Kwant in het jubilieum boek van 100 jaar onderwijs in Klazienaveen staat:

Er staat een mooie foto van hem in het boek (zie hieronder, GK), staande in een leslokaal.
Er wordt melding gemaakt dat hij het eerste hoofd der school was, en hij "in veel schooltechnische zaken het bestuur van advies kon dienen".
Ook dat er voor hem nog geen hoofdenwoning beschikbaar was, in 1926 werd beloten om er toch één te bouwen en het geld werd d.m.v. obligaties, bazaars en collecten bijelkaar gekregen.

In 1932 gaat de familie verhuizen naar Glanerbrug (gemeente Lonneker) waar Jan Kwant hoofd van de lagere school wordt. Voor de kinderen (zeker voor Gert) ging er een wereld open in deze 'grote stad': in Klazienaveen had je slechts één straat en in Glanerbrug had je naast de hoofdweg ook zijstraten! Een jaar later wordt de vierde zoon geboren, Johan Aleid (Joop, 31-10-1933, Lonneker) die op 3 december 1933 gedoopt wordt. Zijn oudste broer Henk is inmiddels bijna 16 jaar oud en zit op (of gaat later naar) de pedagogische academie om, net als zijn vader, schoolmeester te worden.

Op 2 mei 1934 vieren Hendrik Jan Kwant en Sjoukje Haveman hun 45 jarig huwelijk en hiervan is een mooie foto bewaard gebleven die ik van Theo Kwant gekregen heb. Jan Kwant is vierde van linksboven, Henk en Piet zijn de eerst twee op deze rij, Joop is nog een baby en zit op schoot bij zijn moeder (met bril), Gert is vierde van rechts ,op de onderste rij. Voor de overige namen klik hier.

Op 21 september 1935 overlijdt de vader van Jan Kwant, Hendrik Jan, in Avereest en op 15 juli 1938 overlijdt zijn vrouw Sjoukje Haveman. De foto's grafstenen op het kerkhof in Dedemsvaart zijn door Gerrit Jan Kwant, zoon van Wim Kwant, kleinzoon van Gerrit Jan Kwant gemaakt.

 

 

 

 

 

 

De oorlog begint langzaam aan te dreigen en Joop Kwant krijgt op 2 november 1939 zijn distributiestamkaart.

Als de oorlog komt zit Joop net op de lagere school en in 1941 doet de rare situatie zich voor dat zijn broer Henk de schoolmeester is van zijn klas! Zijn rapport was toen voor 1 keer ondertekend met H.Kwant als schoolmeester en J.Kwant als ouder. De zesde klas van deze school, in 1946, moet voor Joop helemaal vreemd en moeilijk geweest zijn omdat zijn vader als hoofd van de school daar les gaf. Zijn rapport was dus 6 keer met J.Kwant ondertekend, 3 keer als onderwijzer en 3 keer als ouder.

De oorlog is voor de Kwanten een hectische periode geweest waarbij niet helemaal duidelijk is wie wat allemaal deed.

Een paar 'feiten':
· Jan Kwant hield een dagboek bij
· Henk en Piet deden aan ondergronds verzet zoals berichten rondbrengen
· Pieter Johannes, de broer van Anna Duinkerken, was een zware verzetsleider die in de oorlog een aanslag op Hitler heeft voorbereid.

Henk trouwt op 14 maart 1946 met Emma Vos (02-10-1916, Lonneker). Piet trouwt op 14 september 1946 met Pauline Martha Schweizer (20-06-1920, Gronau).

Na de oorlog is Gert aan de beurt om in dienst te gaan en hij wordt, na een korte opleiding in de Verenigde Staten, meteen uitgezonden naar Nederlands-Indië (politionele acties). De familie onderhoudt tot 2 keer toe contact via een grammofoonplaat die bij Marten Haitjema, zoon van Leentje Kwant en Hendrik Haitjema opgenomen werd (Dedemsvaart, Judith van Marlelaan 53, Leentje is de zus van Jan Kwant, info Hendrik Jan Theo Kwant). De plaatjes zijn op 28 augustus 1946 en 23 oktober 1946 gemaakt, resp. een week voor Joop 13 jaar wordt en tijdens het huwelijk van Oene Meek en Joop kwant (deze Joop is een nicht van Gert!). Op het eerste plaatje is naast Jan en Anna is ook Joop te horen die even iets zegt over zijn toekomst: eerst naar de MULO en dan naar de MTS. Zie verder de transscriptie bij 'gesproken brief'

Op 28 juni 1952 heeft Joop de MULO-A afgerond en een week later, op 8 juli 1952 krijgt hij het ULO diploma. Op 9 juli 1952 is Joop voor de militaire dienst gekeurd maar hij is al snel, op 26 januari 1953, vrijgesteld vanwege broederdienst.

Gert trouwt op 26 september 1953 met Siny Hardick (Gezina, 24-09-1927, Lonneker).

Anna Duinkerken is na 1950 nogal ziekelijk en het gaat in de volgende 5 jaar niet goed met haar. Joop woont nog thuis en kan eigenlijk niet weg omdat iemand het huishouden moet doen. Zijn moeder overlijdt op 21 februari 1955.

Joop is tussen 1952 en 1955 in dienst bij het belastingkantoor waar hij de zaken rond erfenissen behandelt. In juli 1955 begint Joop met een baan op kantoor bij Geigy (later Ciba-Geigy en nu Novartis) in Enschede.

Jan Kwant is ruim een jaar na de dood van zijn vrouw op vakantie gegaan met zijn zus en een nicht van hem naar 'Schwyz in der Schweitz'. Dit was een busreis die enige dagen duurde en die in Hengelo, Tiemsbrug, startte. Jan heeft van deze onderneming een dagboek bijgehouden (zie link hiernaast).

Joop Kwant volgt de avondschool en haalt in 1960 het diploma Duitse Handelscorrespondentie. In deze periode ziet hij ook af en toe de nieuwe onderwijzeres, Gré Makkinga, langs lopen die in huis is bij de bakker Wessels, 2 huizen verder aan de Gronausestraat. Ze trouwen 2 jaar later op 20 juli 1962.

Jan Kwant gaat in 1959 formeel met pensioen omdat hij 65 geworden is maar valt dan nog 7 jaar in. In 1962 staat hij ergens in Enschede aan school, getuige dit stuk uit het jubileum boek van 100 jaar onderwijs in Klazienaveen:

Ook door de heer G.J. Dekker, hoofd van de school vanaf 1967 wordt hij gememoreerd:"Bij een eerste oriëntatie stuitte ik op de naam Jan Kwant, als eerste hoofd van de school. In 1962 viel ik in op een school in Enschede, als pas afgestudeerde. Ook viel daar in een gepensioneerd schoolhoofd uit Glanerbrug. Zijn naam Jan Kwant".

Jan Kwant overlijdt op 21 september 1985. Joop Kwant overlijdt op 7 december 1985.