DE STRIJD VAN MIJN VADER.
Naar boven...
Contact
de%20strijd%20van%20mijn%20vader006010.jpg de%20strijd%20van%20mijn%20vader006009.jpg

HET BEGIN.

 

      Ongeveer in de maand april of mei van het jaar 1913 bleek dat mijn groot­moeder in verwachting was. Doorgaans is zoiets een heuglij­ke weten­schap, doch in dit geval zal dit niet zo geweest zijn. Zij was op dat moment niet met mijn grootvader getrouwd. Mijn grootouders woonden in het kleine Friese dorpje De Wilp en in die tijd, vooral in een derge­lijk klein dorp, waar iedereen alles van een ander wist of wilde weten, was dit een grote schande. Je kon in een dergelijk geval twee dingen doen: hopen dat het weer overgaat, of trouwen.

      Ik heb altijd het idee gehad dat mijn grootouders in eerste instan­tie voor het eerste gekozen hadden. Uit verhalen van de familie en zo nu en dan eens een opmerking van mijn oma kreeg ik, op latere leeftijd, het idee dat mijn oma niet zo blij was met mijn opa. Ik heb mijn grootmoe-der wel eens horen zeggen: "Als het niet voor de kinderen was geweest, dan waren pake (Fries voor opa) en ik nooit bij elkaar geble­ven". Ze wist zelfs met wie ze wel getrouwd zou zijn als ze mijn grootvader niet was tegengekomen. Vreemd genoeg heb ik als kind nooit zo gemerkt dat hun huwelijk niet zo goed was. Een logeerpartij bij pake en beppe (opa en oma) was altijd een feest.

     Nadat vermoedelijk allerlei kwakzalverijen en andere in die tijd beken­de trucjes niet het gewenste resultaat hadden gegeven, traden mijn grootouders op 23 oktober 1913 in het huwelijk. Ongeveer twee maanden later, op 17 december 1913, werd mijn vader geboren. Ik kreeg pas door dat er iets niet klopte na het vijftigjarig huwelijksfeest van mijn grootouders. Twee maanden later werd mijn vader vijftig jaar. Ik kwam hier achter in de jaren zestig, de tijd van de seksuele revolutie en de flowerpower. Ook mijn grootouders hadden in die tijd wel eens kritiek op ‘die jongelui van tegenwoordig’, op ‘hok­ken’ (samenwonen zonder getrouwd te zijn), seks voor het huwelijk en dergelijke. Mis­schien dat ze probeerden hun kinderen en kleinkin­deren beter op te voeden en een gelukkiger leven te bezorgen dan dat ze zelf had­den gehad.

      Toen mijn vader ongeveer 2 jaar oud was verhuisde het gezin naar Ureterp en betrok een woning aan de Ureterper Vaart, een veenka­naal dat in de jaren 70 van de vorige eeuw is gedempt. Dit kanaal liep, met de nodige zijsloten, naar Drachten.

      Aan de kant van het huis van mijn grootouders lag een sintelpad en aan de overkant een zandpad dat zo nu en dan werd onder­broken door een weiland. Om het volgende zandpad te bereiken moest men het hek van een weiland openen en, achtervolgd door nieuwsgierige koeien, lopen naar het hek aan de andere kant van de wei. Beide paden werden ter hoogte van zijsloten verbon­den door kleine houten bruggetjes die ‘betjes’ werden genoemd. Sommige van deze ‘betjes’ bestonden uit drie of vier planken en waren voorzien van één of geen leuning. Som­mige leuningen bestonden uit een slap hangende ketting, die aan twee houten palen, geplaatst aan het begin en het eind van het bruggetje, waren bevestigd. Of van een houten paal waarin een oogje aan de uiteinden was aangebracht, die weer in een haakje werden gehangen dat was aangebracht in de palen aan het begin en eind van het ‘betje’. Bij eventueel oneven-wichtig betreden van het bruggetje, bood ook die leuning soms weinig soelaas. Als men in een dergelijk geval hieraan steun zocht zwaaide de ketting dusdanig boven het water uit zodat men toch nog danig vervelend terecht kon komen.

      Mijn vader is als kwajongen menigmaal bij zo'n betje in het water gevallen of, als een wat groot uitgevallen sintel op het pad hem iets te laat opviel, met zijn fiets de Vaart ingereden. Als straf werd hij dan in het kolenhok opge­sloten omdat hij met natte kleren of met één natte sok thuiskwam. Het kolenhok was een schuur waar zijn vader verschillende brandstoffen zoals briketten, eierkolen en turf voor de handel had opgeslagen. Hele dagen heeft hij hier doorge­bracht, hetgeen hem op latere leeftijd nog dwars zat.

Er werden nog vier broers geboren: Harm, Harm, Lieuwe en Sipke. Van een drukfout is hierbij geen sprake, maar de eerste Harm overleed ten­gevolge van de bekende Spaan­se griep, die heerste tussen 1918 en 1920. Hierna werd de tweede Harm geboren.

      Het huwelijk van mijn grootouders is, als ik mijn vader mag geloven, niet bepaald een voorbeeld van liefde ge­weest. Mijn grootva­der was vracht­vaarder en had zijn eigen éénmanstran-sportbedrijf. Hij vervoerde goede­ren via de Vaart, van en naar Drach­ten. Daar had hij een praam voor, een open platte schuit, die hij middels een lange stok en lopend over het naast de Vaart gelegen sintelpad voortduwde. Een dergelijke manier van voortbewegen wordt ook wel 'wegen' genoemd.

      Zo werd op de marktdagen in Drachten zijn praam volgeladen met goederen die werden opgehaald bij boeren in de omgeving en er werden zelfs ­de nodige boodschappen gedaan voor buurtbewo-ers. Zaken die in Ureterp niet te krijgen waren in de plaatselijke

Pa.

winkels. Voor deze mensen werden onder andere medicijnen opgehaald bij de apotheek.

      De brandstoffen waar hij in handelde, cokes, briketten, eierkolen en turf, werden middels dezelfde praam of een transportfiets, een fiets met een bagagedrager voor het stuur, naar de klanten gebracht. 

      Als het weer markt was geweest en de praam lag voor de deur, dan liep mijn vader meetsal een stukje om als hij uit school kwam. Hij durfde niet naar huis omdat hij wist dat de pannen weer op het dak stonden te trillen. Soms kon hij de ruziënde stemmen in de verte al horen. Hij wist dat z'n vader weer een slok op had en zijn moeder hier weer de nodige stennis om maakte. 
      Tijdens het laatste schooljaar van de lagere school werd hij regelmatig thuis gehouden. Als er markt was moest hij mee. Mijn vader duwde de praam en mijn opa bleef soms lang achter omdat hij geruime tijd met een

bekende stond te praten. "Jeuzelen", noemde mijn oma dat. Opa legde dan één knie in een klomp, steunde met een elleboog op de andere knie, zette zijn pet achter op zijn hoofd en op deze wijze geknield kon hij lange tijd met iemand in gesprek blijven. Als mijn vader al de nodige afstand had afgelegd en her en der wat vrachtjes had ingeladen werd hij ingehaald door mijn opa. "Waar zat je nou!", beet opa hem dan toe. Als dan ook nog bleek dat mijn vader enkele adressen had overgeslagen omdat hij niet wist dat daar wat opgehaald moest worden, kreeg hij een extra veeg uit de pan.

Verantwoording
Staat van dienst
Hr. Ms. Sumatra
Hr. Ms. Flores
Volgende pagina...
Friesch Dagblad

      Zo gaat het verhaal dat er in die tijd een boer naar de veemarkt in Drachten was geweest. Hij had daar twee biggetjes gekocht die hij in een juten zal vervoerde. Na de aankoop ging de man te voet langs de Vaart. Zoals in die tijd een rechtgeaard marktkoopman betaamt, had hij een fikse slok op en recht lopen ging dan ook niet meer zo goed. Vooral het oversteken van de betjes baarde hem nogal zorgen en, zoals gezegd, ook een leuning gaf geen zekerheid voor een goede oversteek. Vandaar dat hij elk betje kruipend overstak. Hierbij had hij de juten zak met biggetjes in zijn hand en tijdens het kruipen sleepte deze zak ongemerkt door het water. Thuisgekomen bleken de biggetjes te zijn verdronken.

HOME
HET BEGIN (2)
HET BEGIN
ENGELAND
HALIFAX
WEST-INDIË
OOST-INDIË
CEYLON
CEYLON (2)
NAAR EUROPA
PORTHMOUTH
KRIJGSGEVANGEN?
KRIJGSGEVANGEN? (2)
KONVOOIEREN EN
OEFENEN
OPERATIE HUSKY
OPERATIE HUSKY (2)
VERTREK
VERTREK (2)
A/B Hr. Ms. FLORES
ZOALS HIJ WAS (1)
ZOALS HIJ WAS (2)
VRAGEN
HET EINDE
HALIFAX (2)
OOST-INDIË (2)
ROLKAART FLORES
AUGUSTA-CATANIA(2)
VERDEDIGEN EN
AANVALLEN
AUGUSTA-CATANIA
BIZERTE
OPERATIE AVALANCHE
(2)
OPERATIE AVALANCHE
MONDRAGONE
OPERATIE BIGOT
KERST EN JAARWISSELING
OPERATIE SHINGLE (2)
OPERATIE SHINGLE
GAETA EN FORMIA
GAETA EN FORMIA (2)
NAAR ENGELAND
NAAR ENGELAND (2)
DE LAATSTE REIS VAN DE SUMATRA (2)
DE INVASIE VAN
NORMANDIË
DE INVASIE VAN
NORMANDIË (2)
TERNEUZEN
DE LAATSTE REIS VAN DE SUMATRA
WEER THUIS
HUWELIJK
WEER NAAR OOST-INDIË
PLAATSING KLEINE VAARTUIGENDIENST
OVERSPANNEN
OVERSPANNEN (2)
TERUG NAAR NEDERLAND
TERUG NAAR
NEDERLAND (2)
TERUG IN NEDERLAND
TERUG IN NEDERLAND (2)
TERUG IN NEDERLAND (3)
HET EINDE
HET LEVEN AAN BOORD