DE STRIJD VAN MIJN VADER.
de%20strijd%20van%20mijn%20vader009010.jpg

VERTREK NAAR HALIFAX, CANADA, 2 juni 1940.

 

      Op 20 mei 1940 werd door President Roosevelt het volgende aanbod gedaan aan Koningin Wilhelmina: mocht het komen tot "een onmenselijk bombarderen van Enge­land" dan zou een Amerikaans schip de Koninklijke familie uit Ierland ophalen en naar veiliger oorden brengen. Hier werd niet op ingegaan. Men vond dat een eventuele evacuatie door Nederlandse schepen zou moeten gebeuren. Daarom werd besloten dat prinses Juliana en de prinsesjes Beatrix en Irene met Hr. Ms. Sumatra, onder begeleiding van de Jacob van Heemskerck, naar Canada zouden worden gebracht.

      Beide schepen waren niet in een al te beste staat. De ketels van de Sumatra waren veel langer in bedrijf gebleven dan de veiligheidsvoorschriften toelieten en het kabel­net diende nodig te worden vervangen. Ook de Jacob van Heemskerck was technisch nog niet wat het wezen moest. Deze lichte kruiser was aan het begin van de oorlog, op 10 mei 1940, onafgebouwd, vanaf de werf in Amsterdam, uitgeweken naar Engeland. Met spoed had men enige noodvoorzieningen getroffen, zoals het aanbrengen van afweergeschut en werd er een bemanning bijeengebracht die het schip kon bemannen. Op dat moment waren het echter de enige schepen van de Koninklijke marine die op korte termijn beschikbaar waren en voldoende actieradius en snelheid hadden om deze taak uit te voeren.

      Na aankomst van de Sumatra in Engeland had het schip al de meest noodzakelijke reparaties ondergaan. Nadat er op 20 mei 1940 langs de kade van Immingham Docks bij Grimsby, Oost Engeland, was afgemeerd, werd er een degaussingskabel aange-legd. Een apparaat, waardoor een elektrische stroom werd gevoerd, zodat eventuele magnetische mijnen geen effect meer op het schip hadden. Aan het vernieuwen van het kabelnet werd niet meer toegekomen.

Naar boven...
Contact
de%20strijd%20van%20mijn%20vader009009.jpg

      Op 28 mei 1940 werd in Milford Haven tot maximale capaciteit olie geladen en een aantal jonge officieren van de Sumatra ging aan boord van de Jacob van Heemskerck. Vanwege het plotselinge vertrek van het schip aan het begin van de oorlog naar Engeland dacht de bemanning van de Sumatra waarschijnlijk dat de officieren werden overgeplaatst om de bemanning van de Jacob van Heemskerck aan te vullen. Later bleek dat er plaats gemaakt werd voor de prinsessen Juliana, Beatrix en Irene en gevolg, die rond acht uur 's avonds op een Engels barkas arriveerden. Diezelfde dag nog was Prinses Irene in de kapel van Buckingham Palace gedoopt.

      Toen de boot het schip naderde stond een gedeelte van de bemanning bij de reling. Ze waren niet op de hoogte van de komst van de Koninklijke passagiers en trachtten nieuws-  gierig de inzittenden van de naderende boot te onderscheiden. Uiteindelijk konden ze zien dat er wat vrouwen aan boord waren, doch wie het waren was door de afstand nog niet te zien.

      ôVerrek, we krijgen wijven aan boordö, riep ÚÚn van de matrozen.

      Omstreeks tien uur, toen het donker werd, vertrokken beide Nederland­se schepen, onder dekking van enkele Britse watervliegtuigen en onder bevel van de commandant van de Suma­tra, de kapitein ter zee C.H. Brouwer. Al de volgende nacht kwam men terecht in een mistbank waardoor de vaart van het konvooi aanmerkelijk werd verminderd.

      In het operatiebevel van de Bevelhebber der Zeestrijdkrachten werd gesteld dat tot 20 gra-den Westerlengte 20 zeemijl en vervolgens 'zodanige vaart dat Halifax bereikt kan worden'. Had men dit schema gevolgd, dan was de Sumatra, voor Halifax bereikt te hebben, zonder brandstof komen te zitten.

      Vooral op de Jacob van Heemskerck had men al direct problemen, omdat het magnetisch sloepskompas regelmatig enige graden fout aanwees. Toen er na verloop van tijd kortsluiting ontstond in de degaussingskabel was het kompas nog meer van slag. Het apparaat was al aan vervanging toe, maar door deze bijzondere missie was men hier niet meer aan toe gekomen. Voor vertrek waren wel 25 kisten aan boord gebracht met daarin een gyrokompas met bijbehorende kabels en andere onderdelen, die later geplaatst zouden worden.

      De sfeer aan boord was­ ont­spannen en het had een plezierreis kunnen zijn ware het niet dat overal uitkijkposten de wacht hielden. Men hield de zee en de lucht scherp in de gaten, speurend naar boven het water­oppervlak uitstekende periscopen, luchtbellen van naderende torpedo's of nadering van vijandelijke vliegtuigen. In de radiohut werd gespan­nen geluisterd naar enig teken van leven van de vijand of een bericht van patrouillerende Britse strijdkrachten, die melding konden maken van een eventuele positie van de vijand. Er werd oorlogswacht gelopen en de geschutsbemanningen zaten voortdurend bij hun kanonnen op wacht.

      De kajuit en het kajuitsdek had men bestemd voor de prinses en haar kinderen. De hele nacht werd gewerkt aan een stevig netwerk van kleine mazen om het dek af te zetten, zodat de kinderen er zonder gevaar konden spelen. Ook de tokobaas had het druk (toko is marinejargon voor winkel, een Maleis woord). Hij en enkele anderen peuterden uren achtereen kurk uit de kroonkurken van lege flesjes die hij in zijn bergplaats had staan. Anderen naaiden de kurk met zeilgaren op linnen-doek en de volgende dag kreeg Prinses Juliana drie kleine zwem­vest­jes aangeboden voor de drie kinderen aan boord: Beatrix, Irene en RenÚe R÷ell.
Verantwoording
Staat van dienst
Hr. Ms. Sumatra
Hr. Ms. Flores
Friesch Dagblad

      "Aan boord van het schip nam Prins Bernhard afscheid van Prinses Juliana. Ik zag op een bepaald moment dat hij zich een dek hoger bevond dan de prinses die in gesprek was met een paar officieren van het schip. Hij had een rokende pijp in zijn mond en kreeg een wat kwajon-gensachtige uitsrukking op z'n gezicht. Hij had een lucifersdoosje in zijn hand waarmee hij aanstalten maakte om dit op Juliana's hoofd te gooien. Hij voelde zich waarschijnlijk onbespied, maar keek toch met het doosje in zijn opgeheven hand speurend om zich heen. Alsof hij plotseling het gevoel kreeg dat hij dit niet kon maken, haalde hij zijn schouders op, stopte het doosje in zijn zak en liep weg".

      "Iedereen aan boord kon goed opschieten met Beatrix. Op een dag had de scheepstimmer-man een houten speelgoedtreintje voor haar gemaakt. Ze was er werkelijk verguld mee. Maar de lijfarts van de prinses was danig van de kook en pakte het treintje af. Hij vond dat het stukje speelgoed eerst ontsmet moest worden voordat Beatrix er mee kon spelen. Prinses Juliana gaf de man echter te kennen dat zij dat niet nodig vond en gaf het treintje terug. Beatrix heeft er de hele reis mee gespeeld".

      "Op een dag had Prinses Juliana kenbaar gemaakt dat zij de Sumatra wilde bezichtigen. Blijkbaar was ook de tijd vastgesteld waarop dit zou gebeuren. Iedere opvarende in een lage rang die op dat moment aan het werk was, ook ik, kreeg de opdracht benedendeks te gaan. We werden daar opgesloten in de badruimtes en wc's. Waarschijnlijk waren wij, volgens de commandant, niet representatief genoeg om de prinses onder ogen te komen.

      Enige dagen later, ik was aan het touwsplitsen, zag ik de commandant in grote haast de brug af komen. Tijdens het lopen trok hij zijn uniformjas aan, waarvan de mouwen wapperden in de wind. Even later begreep ik waarom hij zo in paniek was. Ik zag Prinses Juliana lopen, af en toe een praatje makend met matrozen die aan het werk waren. Zij had wel door dat zij enige dagen daarvoor het schip en de bemanning niet in zijn normale dagelijkse bezigheden had gezien. Ze hield op eigen initiatief een onaangekondigde rondwandeling".

De commandant van Hr. Ms. Sumatra
De Kapitein ter Zee C.H. Brouwer
HOME
HET BEGIN (2)
HET BEGIN
ENGELAND
HALIFAX
WEST-INDI╦
OOST-INDI╦
CEYLON
CEYLON (2)
NAAR EUROPA
PORTHMOUTH
KRIJGSGEVANGEN?
KRIJGSGEVANGEN? (2)
KONVOOIEREN EN
OEFENEN
OPERATIE HUSKY
OPERATIE HUSKY (2)
VERTREK
VERTREK (2)
A/B Hr. Ms. FLORES
ZOALS HIJ WAS (1)
ZOALS HIJ WAS (2)
VRAGEN
HET EINDE
HALIFAX (2)
OOST-INDI╦ (2)
ROLKAART FLORES
AUGUSTA-CATANIA(2)
VERDEDIGEN EN
AANVALLEN
AUGUSTA-CATANIA
BIZERTE
OPERATIE AVALANCHE
(2)
OPERATIE AVALANCHE
MONDRAGONE
OPERATIE BIGOT
KERST EN JAARWISSELING
OPERATIE SHINGLE (2)
OPERATIE SHINGLE
GAETA EN FORMIA
GAETA EN FORMIA (2)
NAAR ENGELAND
NAAR ENGELAND (2)
DE LAATSTE REIS VAN DE SUMATRA (2)
DE INVASIE VAN
NORMANDI╦
DE INVASIE VAN
NORMANDI╦ (2)
TERNEUZEN
DE LAATSTE REIS VAN DE SUMATRA
WEER THUIS
HUWELIJK
WEER NAAR OOST-INDI╦
PLAATSING KLEINE VAARTUIGENDIENST
OVERSPANNEN
OVERSPANNEN (2)
TERUG NAAR NEDERLAND
TERUG NAAR
NEDERLAND (2)
TERUG IN NEDERLAND
TERUG IN NEDERLAND (2)
TERUG IN NEDERLAND (3)
HET EINDE
HET LEVEN AAN BOORD
Volgende pagina...