Vraag en antwoord.

Ik heb een beeld van +/- 20 jaar oud. Dit beeld is sterk gescheurd doordat de wapening (ijzer) is gaan oxideren. Hoe kan ik dit probleem verhelpen?
Deze aantasting noemt men betonrot. Het ligt er aan hoe erg het beeld aangetast is. Indien de aantasting niet te ernstig is, is het de moeite waard om te proberen het beeld te herstellen. Al het slechte beton wordt allereerst weg gehakt. De wapening die hierdoor vrijkomt moet met een staalborstel worden ontroest. Hierna moet het gehele beeld goed gereinigd worden. Eventueel met een hogedrukreiniger. Op de nog vochtige te repareren oppervlakken wordt een mengsel van pure cement en water aangebracht. Dit noemt men aanbranden. Voor het aanbrengen van de ontbrekende delen wordt specie aangemaakt in de samenstelling 1 deel cement, 2 delen scherp zand, een scheut hechtemulsie en wat water. De specie moet zo vochtig zijn dat deze goed moduleerbaar is, niet te vloeibaar. Nu brengen we de specie aan op de nog vochtige oppervlakken en moduleren deze in de juiste vorm. Zorg dat de specie niet uitdroogt maar uithardt, eventueel kan het beeld worden afgedekt met vochtige lappen. Door het herstellen van het beeld ontstaat een afwijkende oppervlaktestructuur en een afwijkende kleur ter plaatse van de reparaties. Je kan dit opheffen door op het gehele beeld een dunne laag pure cement/ hechtemulsie aan te brengen nadat de gerepareerde delen zijn uitgehard. Maak hiervoor het gehele beeld goed nat en schoon. Maak een mengel van pure cement, een scheut hechtemulsie en wat water. Het mengsel moet vloeibaar zijn. Breng een dunne laag aan op het gehele beeld. Dek ook nu weer het beeld af met vochtige doeken. Het beeld zal tevens een dichter oppervlak krijgen waardoor nieuwe aantasting van het beton en het staal zo lang mogelijk zal worden voorkomen. Hierdoor kan je beeld weer jaren mee.

Wanneer wordt gebruik gemaakt van aluminium-cement en wanneer van portland-cement?
Door aluminium-cement te gebruiken kan in een later stadium het beeld worden bewerk met een koperborstel (zie de techniek ). Hierdoor krijgt het beeld een koper-glas. Een tweede voordeel van het gebruik van aluminium-cement is dat het beeld sneller uithard. Behandelt men het beeld achteraf niet met een koperborstel, dan kan men ook portland-cement toepassen.

Hoe conserveer je het best houten beeldelementen tegen alle weersomstandigheden?
Zelf heb ik geen houten beelden buiten staan. Het hangt er natuurlijk van af van welke houtsoort je beeld gemaakt is. Sommige harthoutsoorten kunnen geheel onbehandeld buiten staan. Indien je de beelden behandelt met blanke lak zal je dit +/- om het jaar moeten onderhouden. Schuren en over lakken. Oliën heeft het voordeel dat je niet hoeft te schuren. Elk jaar een keer in de olie. Maar misschien maak je wel beelden die met dekkende verf ( in kleur dus) geconserveerd worden. Als ik iets meer weet van je werk, kan ik een duidelijker antwoord geven. Heb je foto's van je werk? Eventueel kun je die mailen.

Welke soort gips kan men het beste toepassen?
Men moet gebruik maken van gips speciaal bedoeld voor het maken van mallen en afgietsels. Zelf maak ik gebruik van Prestia Sélecta. Het gips is in grote zakken van 35 Kg te koop bij de bouwmaterialen-handel. In de "doe het zelf" zaak zijn kleine pakjes van  2 Kg te koop. Dit is al snel veel te weinig en is natuurlijk een stuk duurder.

Wat is hecht-emulsie en waarvoor dient het?
Hecht-emulsie is een stof die er voor zorgt dat een bestaand (betonnen) oppervlak een betere hechting krijgt met een op te brengen nieuwe laag. Het wordt o.a. gebruikt bij het egaliseren van betonvloeren. Bij het maken van beelden pas ik het toe om een hele dichte harde laag op een gegoten beeld aan te brengen. Hiervoor maak ik een mengsel van pure aluminium-cement, een scheut hecht-emulsie en wat water. Het papje wordt over het beeld uitgestreken. Doordat de hecht-emulsie in het mengel verwerkt is zal het water minder snel verdampen en/of in het beeld wegtrekken waardoor de laag niet zal "verbranden". De hecht-emulsie die ik zelf gebruik is van het merk Knauf en is in iedere doe-het-zelf zaak te koop.

Welke klei kun je voor het maken van de beelden het beste gebruiken?
De verschillende soorten klei hebben allen een verschillende structuur. Dit bepaalt voor een deel het uiterlijk van het beeld. Er zijn soorten die heel soepel zijn, anderen zijn korrelig en wat stugger. Alle soorten klei zijn bruikbaar. Meestal gebruik ik de goedkoopste soort klei: de bruine klei waar we allemaal wel eens mee geboetseerd hebben. Deze klei kost ongeveer 4 Euro voor een brood van 5 Kg.

Hoe kun je het best een afgebroken onderdeel van een betonnen beeld repareren?
Het best kun je hier twee-componentenlijm voor gebruiken. Dit is een lijm op basis van epoxy. De oppervlakken moeten goed schoon en droog zijn. Smeer de beide oppervlakken dun in met lijm en plaats de onderdelen op/ tegen elkaar. Na 24 uur is de lijm uitgehard. De overtollige lijm kan met een beitel voorzichtig worden weg gestoken.
Eventueel kan de naad, indien deze nog erg zichtbaar is, afgewerkt worden met een mengsel
van hecht-emulsie, cement en eventueel wat zand. Doe, in verband met mogelijk kleurverschil met het bestaande beton, met dit mengsel van tevoren een proef.
Doe deze proef op b.v. een betontegel of iets dergelijks. Je kunt natuurlijk ook het hele beeld met dit mengsel insmeren om kleurverschil te voorkomen. Voor dat je het mengel aanbrengt moet het beeld nat zijn zodat het mengel niet direct uitdroogt (verbrandt ).

Wanneer passen we wapening toe?
Beton kan zeer hoge drukkrachten weerstaan. Trekkrachten kunnen echter in zeer beperkte mate worden opgenomen. Indien in een betonconstructie ( of in een beeld ) trekkrachten voorkomen zal dus wapening noodzakelijk zijn. Mijn beeld "danseres" is hier een goed voorbeeld van. Breng daarom op die plaatsen wapening aan waar je de trekkrachten verwacht.

Wanneer past men zilver-zand toe en wanneer scherp-zand?
Door het toepassen van zilverzand ontstaat een beter gietbaar mengsel. Als we langgerekte smalle vormen gieten is het van het grootste belang dat het mengel goed gietbaar is. Is het mengels te stug dan zullen al snel luchtbellen ontstaan of zullen delen niet vollopen. Bij vormen waarbij dit gevaar niet zo groot is kan men ook scherp-zand toepassen.

Heb je vragen over het maken van beelden, het werken met gietmallen of andere vragen, opmerkingen of suggesties, stuur een mailtje.  Indien je vraag ook voor anderen interessant is wordt deze tezamen met het antwoord op deze pagina gepubliceerd.
m.vandergrinten@hetnet.nl