pagina over de familie Tak uit 's-Gravendeel en andere families Tack
door: Martin Tak
update december 2007
Inleiding
Als drager van de achternaam Tak vraag je jezelf af waar die toch enigszins rare achternaam vandaan komt. Waren er vroeger al voorouders die deze naam gebruikten en waar kwamen zij vandaan?
Om daar achter te komen zal onderzoek in archieven gepleegd moeten worden. Genealogie of stamboomonderzoek begint dan met informatie uit de eigen familie. De namen van overgrootouders komen via rouwkaarten boven water. Een eerste begin van waaruit verder terug gezocht kan gaan worden. Als inwoner van 's-Gravendeel in de Hoeksche Waard is het streekmuseum te Heinenoord de plaats waar zo'n onderzoek gedaan kan worden. In één zaterdagmiddag vond ik tot omstreeks 1730 voorouders van de familie Tak terug. Die zaterdag in 1988 was het begin van een onderzoek dat nooit meer lijkt te eindigen.
Mijn 'eigen' familie Tak blijkt uit Charlois afkomstig te zijn en af te stammen van ene Adriaen Groenenboom, wiens zoon Cornelis Adriaensz. Groenenboom in 1615 te Charlois wordt vermeld en ook met de naam (Den) Tack voorkomt.
De heer K.J. Slijkerman, genealogisch onderzoeker naar vele geslachten op het eiland IJsselmonde, heeft in 1987 in de Nederlandsche Leeuw een artikel gepubliceerd over de oudere generaties van het geslacht Groenenboom alias (Den) Tack alias Groenentak uit Charlois. Dit artikel is in een afzonderlijk hoofdstuk volledig overgenomen.
wapen van 's-Gravendeel
Naamsoorsprong Tak.
Het Meertens Instituut geeft als mogelijke verklaring dat het achtervoegsel Tac ontstaan kan zijn uit Middeleeuwse namen zoals Woitac en Dirtac, omstreeks de 13e eeuw voorkomend. Tac zal dan later weer als Tack of Tak zijn geschreven.
De naam kan ook worden verklaard als 'voorwerp met scherpe punt; al wat vorksgewijze uitloopt; tak, rijs, spruit' (Haeserijn-1954, pag. 164)
Een reeds in 1916 uitgebrachte publicatie van P.C. Labrijn betreffende het Brabants-Zeeuwse geslacht Tack vermeldt als mogelijke verklaring 'het oude Vlaamse gebruik aan herbergen een groene
tak uit te steken, wanneer daar een begrafenismaal werd gehouden.'
De familienaam Tak is soms ontstaan uit een gelijkluidende familienaam of door een andere schrijfwijze als zodanig overgenomen. Een goed voorbeeld hiervan is dat er door de arrondissements-rechtbank van Rotterdam op 7-5-1979 is besloten dat alle nakomelingen van Deodorus van der Tak, geb. in 1818 te Rotterdam, als zoon van Pietertje van der Tak welke door de stadsvroedvrouw was aangegeven als Deodorus Tak, de tussenvoegsels "Van der" terugkregen. Alle akten van de burgelijke stand betreffende deze nakomelingen zijn hierdoor gewijzigd (J.A.M. van der Tak, 'stamreeks Van der Tak' in Zuidhollandse stam-en naamreeksen, Rotterdam 1986, pag. 246-256.)
In de meeste gevallen wordt Tack, door modernisering van de taal, later als Tak geschreven.
In een enkel geval blijft de schrijfwijze Tack wel in stand. De volgende familienamen zijn bekend: Tak, Tack, Tac, Tacq, Taks, Tax, Takke, Tacke, Takken en Van der Tak. Het zal zeker niet zo zijn dat al deze geslachten aan elkaar verwant zijn.
Zelfs onder de naam Tak zijn er meerdere geslachten gevonden waarvan een familierelatie niet meteen voor de hand ligt.
Naamsoorsprong Groenenboom.
Het Meertens Instituut geeft geen verklaring voor de naam Groenenboom. De naam is op zichzelf beeldend genoeg om er een groene boom bij voor te stellen. De verklaring van P.C. Labrijn over het Vlaamse gebruik bij een herberg een groene tak uit te steken bij een begrafenismaal, geeft een interessante link tussen de namen Tak en Groenenboom, lees Groenetak. Het zou een verwijzing kunnen zijn naar een Vlaamse herkomst van de familie.
Verschillende geslachten in Nederland, Vlaanderen en Duitsland.
Het aantal naamdragers van de naam Tak bij de volkstelling van 1947 volgens het Repertorium van Familienamen:
"In West-Vlaanderen komen de namen Tak en Tack ook veelvuldig voor en zelfs in Duitsland komen Tack en Tacke voor.
Het aantal naamdragers van de naam Groenenboom bij de volkstelling van 1947 volgens het Nederlands Repertorium van Familienamen:
- Rotterdam 224
- Zuid-Holland 255
- rest van Nederland 49
- Totaal 528
Hier volgt een opsomming van families die door mij zijn onderzocht, reeds eerder door anderen zijn onderzocht of nog worden onderzocht.
Er zijn genealogische fragmenten via homepages van anderen overgenomen en zijn links gemaakt naar andere homepages.