Lopend onderzoek Stormmeeuwen, winter 2009/2010
Locaties Burgum en Broeksterwoude
________________________________________________________________________
Vogelringstation Menork
doet onderzoek naar in Noord-Nederland overwinterende stormmeeuwen. Op een
aantal vaste locaties in Friesland worden hiervoor tijdens de wintermaanden
vogels gevangen, geringd en na (biometrisch) onderzoek
weer losgelaten. Op onze site staat een uitgebreid
artikel over de doelstellingen van dit project als ook een eerste analyse
van de resultaten. Menork heeft een tabel vervaardigd die gebruikt kan worden
bij het bepalen van het geslacht op basis van biometrische
gegevens.
Het onderzoek krijgt alleen gestalte wanneer er sprake is
van aanhoudende vrieskou. Alleen dan wordt er een behoorlijk aantal vogels
gevangen zodat de inspanningen de moeite lonen en er voldoende gegevens over
dat jaar kunnen worden verzameld. Ondertussen is daarom een aantal winters
uitgevallen omdat ze vanaf 1997 allen aan de zachte kant waren. In de (relatief
zachte) winter van 2002/ 2003 werden 125 stormmeeuwen onderzocht en vorig jaar
(februari 2009) nog 52.
_________________________________________________
De locatie in Molenend behoort
tot de meest consistente plek binnen het project en wordt dan ook als één van
de eerste plekken ingezet wanneer het weer daartoe aanleiding geeft. Vogels
worden op een sneeuwvrije plek in een grote tuin achter een woning in het dorp
gevoerd. Vooral spreeuwen en merels, maar ook kauwtjes, eksters en kraaien
maken dankbaar gebruik van de vele voedselresten die dagelijks op de plek
worden gestrooid. Alleen
in de wat koudere perioden verschijnen ook meeuwen op de plek. Dan ook wordt tijdig
het slagnet op de locatie aangebracht. Datzelfde geldt voor een locatie in Burgum/Sumar. Nabij het Prinses
Margrietkanaal en de RENDAC fabriek verblijven relatief veel meeuwen. In 2010
wordt vooralsnog alleen op deze plek actie ondernomen.
Ook in Broeksterwoude is door
Dat de meeuwen onze aanpak waarderen, blijkt ook uit de
plaatstrouw van de dieren. Ondanks dat de meeuwen een keer worden gevangen,
blijven ze (van jaar op jaar) komen waardoor er vooral ook informatie kan
worden verzameld met betrekking tot overleving en kleedkenmerken bij
verschillende leeftijden.
_________________________________________________
Aantal geringde vogels in de winter van 2009-2010
BURGUM
|
Stormmeeuw |
72 |
|
Kokmeeuw |
63 |
BROEKSTERWOUDE
|
Stormmeeuw |
156 |
|
Kokmeeuw |
107 |
LIPPENHUIZEN
|
Stormmeeuw |
147 |
|
Kokmeeuw |
3 |
NIJ BEETS
|
Stormmeeuw |
20 |
|
Kokmeeuw |
- |
_________________________________________________
Tabel gevangen Stormmeeuwen BURGUM 2010, onderverdeeld in leeftijd en geslacht.
|
Leeftijd/geslacht |
0nbekend |
Man |
Vrouw |
Totaal |
|
2kj |
2 |
11 |
17 |
30 |
|
3kj |
2 |
6 |
3 |
11 |
|
Na3kj |
2 |
20 |
9 |
31 |
|
Totaal |
6 |
37 |
29 |
72 |
Tabel gevangen Stormmeeuwen BROEKSTERWOUDE 2010, onderverdeeld in
leeftijd en geslacht.
|
Leeftijd/geslacht |
Onbekend |
Man |
Vrouw |
Totaal |
|
2kj |
11 |
11 |
18 |
40 |
|
3kj |
1 |
5 |
6 |
12 |
|
Na3kj |
26 |
49 |
29 |
104 |
|
Totaal |
38 |
65 |
53 |
156 |
Tabel gevangen Stormmeeuwen LIPPENHUIZEN
2010, onderverdeeld in leeftijd en geslacht.
|
Leeftijd/geslacht |
0nbekend |
Man |
Vrouw |
Totaal |
|
2kj |
4 |
3 |
21 |
28 |
|
3kj |
2 |
7 |
10 |
19 |
|
Na3kj |
5 |
46 |
49 |
100 |
|
Totaal |
5 |
22 |
40 |
147 |
Tabel gevangen Stormmeeuwen NIJ BEETS
2010, onderverdeeld in leeftijd en
geslacht.
|
Leeftijd/geslacht |
0nbekend |
Man |
Vrouw |
Totaal |
|
2kj |
|
1 |
|
1 |
|
3kj |
|
1 |
2 |
3 |
|
Na3kj |
|
5 |
11 |
16 |
|
Totaal |
|
4 |
12 |
20 |
_________________________________________________
Van de volgende data zijn
in het lopende project BURGUM/LIPPENHUIZEN (2010) gegevens beschikbaar:
|
|
____________________________________________
PROJECT BURGUM
Maandag 11 januari
2010
Resultaat: Stormmeeuw: 22 kokmeeuw: 34
Vandaag
worden de eerste 56 meeuwen van deze winter (2009-2010) geringd in Burgum. Het is dan ook eerst even wennen voor wat betreft
het opnemen van alle gewenste biometrische maten van
de stormmeeuwen.
Opvallend is trouwens dat het deze eerste keer voor het
grootste deel kokmeeuwen zijn. Verder redelijk wat juveniele vogels, met name 2kj vogels en tevens een aantal 3kj. Onder de
vangsten een geringde juveniele kokmeeuw met een Finse (Helsinki) ring en een adulte kokmeeuw met een Nederlandse ring aan loopbeen
(ringserie 3.611.0--)
Het lijkt er op dat Burgum niet
rijkelijk bezaaid is met meeuwen. We nemen deze dag hooguit 100 exemplaren waar
en een korte inventarisatie door het dorp en nabij het kanaal leert ons dat er
verder ook weinig tot niks te beleven valt. Mogelijk
dat de vogels zich wat meer ophouden in grotere steden waar meer
voedsel(restanten) in en nabij parken en centra te halen valt.
____________________________________________
Woensdag 13 januari 2010
Resultaat: Stormmeeuw: 18 kokmeeuw: 9
Vanmiddag
worden nog eens 27 meeuwen gevangen in Burgum.
Wederom veel juveniele vogels. Onder de vangsten een adulte
stormmeeuw met een Zweedse (Stockholm) ring en een juveniele stormmeeuw met
ARNHEM rng (ringserie 36579--)
aan loopbeen. Ook tussen de kokmeeuwen nog een juveniele vogel met een ARNHEM
ring (ringserie 36362--) boven loopbeen. Er lijken
weer iets meer meeuwen rond het kanaal te vliegen al zijn het zeker nog geen
honderden.
____________________________________________
Zaterdag 16 januari 2010
Resultaat: Stormmeeuw: 20 kokmeeuw: 4
Vanochtend
wordt de installatie en toebehoren verwijderd. Er wordt regen en dooi voorspeld
voor morgen maar verderop in de week keert de winter mogelijk terug. De tijd
zal het leren. Er wordt één slag gedaan waarbij we 24 meeuwen weten te
bemachtigen. Het valt meteen op dat er veel grotere adulte
stormmeeuwen tussen zitten en dat blijkt later ook op grond van de biometrische gegevens uit te komen. Tussen de stormmeeuwen
slechts één met een (ARNHEM) ring, te weten uit de ringserie 3.603.2—aan de tarsus. De ring is al
behoorlijk gesleten al zal die vermoedelijk nog niet écht heel oud zijn.
Woensdag
17 februari 2010
Resultaat: Stormmeeuw: 12, kokmeeuw:
4, Zilvermeeuw: 1
Wanneer
er voor elke sessie zo’n kracht- en tijdinspanning als
voor dit slagje meeuwen moest worden verricht zou dit onderzoeksproject nooit
hebben bestaan! Al op maandag (her-)installeren we het net in Burgum. Na een dagdeel te hebben gebivakkeerd in een koude
ruimte (Sander) en diezelfde dag nog een keer vanuit Lippenhuizen terug te
keren, werd uiteindelijk geen enkele meeuw bemachtigd. Ook dinsdag lukt het
niet al zijn de inspanningen die dag ook geringer. Pas vandaag, het brood is
dan al enkele keren bijna op gevreten terwijl we (even) niet van de partij zijn
(..) lukt het om een klein aantal te vangen. De vangst
staat in geen verhouding tot het aantal aanwezige meeuwen (zeker een kleine
200) maar toch een schrale troost aan de eindeloze inspanningen welke hieraan
vooraf gingen.
____________________________________________
PROJECT BROEKSTERWOUDE
Op 31 december 2009 werden de eerste 8 meeuwen van de
winter 2009/2010 gevangen, 5 stormmeeuwen en 3 Kokmeeuwen. Door het vele
vuurwerk waren de vogels erg schrikachtig en lieten zich moeilijk vangen.
Twee kokmeeuwen droegen reeds een
ring, te weten Arnhem 3.657.72x en Helgoland
5.400.18x, allebei aan het loopbeen.
Op 3 januari 18 stormmeeuwen + 13 kokmeeuwen gevangen,
allen waren ongeringd.
Op 11 januari nog 4 stormmeeuwen en 3 kokmeeuwen
gevangen, allen ongeringd. Die dag veel last van
buizerds in en rond de tuin die de meeuwen steeds op afstand hielden.
Op 24 januari werden 23 stormmeeuwen en 13 kokmeeuwen
gevangen. Eén jonge kokmeeuw droeg Arnhem ring 3.637.03x, de rest was ongeringd. Als “bijvangst” konden 1 merel en 21 spreeuwen
worden genoteerd.
Op 26 januari werden 13 stormmeeuwen en 5 kokmeeuwen
gevangen. Eén kokmeeuw droeg ring: Arnhem 3.612.719, de rest was ongeringd. Bijvangst: 1 merel, 1 kramsvogel en 10
spreeuwen.
Op 27 januari tijdens omslag van droog koud weer naar
zachter en natter weer, in de namiddag nog een mooie slag kunnen doen: 12
stormmeeuwen en 12 kokmeeuwen. Eén kokmeeuw droeg de Deense ring 6.264.21x
en één stormmeeuw (3kj) droeg Arnhem 3.694.91x + nog een witte kleurring met
zwarte inscriptie (foto). Deze is zeer waarschijnlijk door Frank Majoor geringd.
Op 29 januari op de namiddag, tussen half vijf en vijf
uur, nog 2 slagen kunnen doen.
In totaal 16 stormmeeuwen en 9 kokmeeuwen.
’s Ochtends was weer wat verse sneeuw gevallen, maar ’s middags ging het
dooien. Toch bleef er nog een mooi laagje sneeuw achter en nadat de zon onder
was gegaan, ging het weer vriezen. En dan komen de meeuwen meteen weer op de
voederplaats, zij het geen grote aantallen.
Twee geringde stormmeeuwen zaten er tussen. Die had ik
beide zelf in Damwoude geringd. De eerste op 5
januari 2003, als man 3e kalenderjaar. Opvallend genoeg had ik deze
vogel al eens eerder teruggevangen, ook in Damwoude,
en wel op 29 januari 2004.
De tweede geringd als man na 3e kj
op 3 maart 2005, toen er begin maart zomaar ineens een dik pak sneeuw viel.
Beide waren forse en sterke vogels met vleugellengtes van 382 en liefst
Op 7 februari ligt op het erf en op de rondom
liggende weilanden nog steeds sneeuw, maar minimaal 50 procent is inmiddels
groen gekleurd. De verwachting is dat het weer kouder zal worden, dus het
slagnetje laat op de middag nogmaals gereed gelegd
voor de komende dagen. Enkele broodkorsten er alvast bij gelegd en warempel
meteen nog een groepje meeuwen. Het was al bijna 17.00 uur. En om te
controleren of alles nog goed werkte, ook meteen nog een slagje gedaan: 4
stormmeeuwen en 5 kokmeeuwen. Eén van de kokmeeuwen droeg ring 3.637.03x.
Deze vogel is op 16 januari 2010 geringd door Tsjeard
Hiemstra te Surhuisterveen
en ving ik op 24 januari ook al in onze tuin.
Op 10 februari weer een vers laagje sneeuw en nog steeds
enkele graden onder nul. ’s Middags thuis en uiteraard proberen nog wat meeuwen
te vangen. Dat lukte. 30 stormmeeuwen en 10 kokmeeuwen.
Van de stormmeeuwen droegen 2 een ring, de ene was 2 weken geleden
door mij alhier geringd en de andere was door mij in Damwoude geringd op 3 maart 2005. Bij de kokmeeuwen was 1
geringd met Arnhem 3.692.97x .
In tegenstelling tot de eerste vangsten, waren het nu
overwegend oude(ere) vogels.
Op zaterdag 13 februari ’s middags opnieuw wat meeuwen
kunnen vangen. ’s Ochtends moest er een toertochtje geschaatst worden en
halverwege de middag liepen enkele reeën in en door de tuin. Die wilden we niet
verstoren, zelfs niet toen ze bijna van het brood bij het meeuwennet gingen
eten.
Later toch nog 17 stormmeeuwen en 13 kokmeeuwen
kunnen vangen. Eén van de kokmeeuwen droeg Helsinki ST261.40x, dus geringd in
Finland. De rest bleek ongeringd te zijn.
Verder waren er grote groepen putters, met daartussen
enkele groenlingen en kepen, die zich tegoed deden aan de elzenpropjes. Ook
verscheidene kramsvogels en koperwieken vlogen in en rond ons erf. Een
prachtige dag dus!
Op zondag 14 februari pas na 16:00 uur de eerste meeuwen
in de tuin gezien. Nadat ook nog de treklijn brak bij de eerste de beste slag,
waardoor zeker 20 meeuwen “verloren” gingen, toch nog een groepje kunnen
vangen. Deze keer waren de kokkies in de meerderheid. Resultaat: 9
stormmeeuwen en 15 kokmeeuwen.
Eén van de kokmeeuwen droeg Arnhem ring 3.535.28x.
Op 20
februari om ongeveer 15:30 uur nog een groepje meeuwen kunnen vangen. Het dooide amper en er waren net enkele hagelbuien geweest.
Resultaat: 6 stormmeeuwen en 7 kokmeeuwen. Eén juveniele kokmeeuw droeg de Deense ring AA-895x.
____________________________________________
LIPPENHUIZEN
Zaterdag 30 januari 2010
Resultaat: Stormmeeuw: 17
Er worden in Lippenhuizen deze winter voor het eerst Stormmeeuwen
gevangen en geringd. In de vroege ochtend worden 17 gevangen waarvan er eentje
een gesleten Copenhagen ring draagt. Omdat de ring 
messcherpe kantjes heeft gekregen, moet besloten
worden deze af te nemen en te vervangen door een nieuwe ARNHEM ring.
NA INVOER GEGEVENS BLIJKT DAT DEZE MEEUW AL VEEL EERDER IN
ONZE HANDEN KWAM, TE WETEN OP 6 FEBRUARI 1996 OP DE
BURGUMERDAAM.
Tijdens beide vangsten werden veel gegevens genoteerd over
het verenpak. Meest opvallend detail is dat de vleugelformule en lengte van de
zomen in GS2, 3 en 4 IDENTIEK aan elkaar zijn m.a.w. deze zijn tijdens 14 jaar
niet meer veranderd. Van de formule is dat voorstelbaar maar dat de zomen in de
pennen ook bij het ouder worden niet meer veranderen,
is (voor mij) nieuwe informatie! Hoe dan ook, een zeer opmerkelijke vangst! Op
het kaartje rechts de ringplaats (1992) en de beide plekken (1996 en 2010) waar
deze stormmeeuw door Menork werd teruggevangen.
Verder onder de vangsten een volwassen vogel met 1 poot,
de andere is boven het loopbeen afgebroken maar wel weer netjes dichtgegroeid.
De vogel lijkt er prima mee uit de voeten te kunnen..
Dat geldt evenzeer voor een tweedejaars vogel die een afgestompte snavel heeft.
Woensdag 10 februari 2010
Resultaat: Stormmeeuw: 14
Er is zowaar even tijd om in de middag aan het touwtje te
trekken. Dat levert 14 stormmeeuwen op waarvan er geen enkele een ring draagt.
Dat geldt natuurlijk niet ten tijde van het loslaten want alle 14
ogenschijnlijk gezonde dieren worden van een ring boven het loopbeen voorzien.
Donderdag 11 februari 2010
Resultaat: Stormmeeuw: 36
Vandaag door omstandigheden wat meer gelegenheid om wat
vaker aan het touw te trekken. Dat levert ondanks burenactiviteit nog 36
stormmeeuwen op. Tussen de vangsten twee met een buitenlandse ring, te weten
een Deense en een Poolse stormmeeuw. Als bijvangst een tweetal echte roeken.
Ook een stormmeeuw met duidelijk hormonale afwijkingen in het verenkleed. Het
kleed vertoont duidelijke kenmerken van een derdejaars vogel maar op basis van
zomen en oogkleur is toch duidelijk dat de vogel (veel) ouder moet zijn.
Vrijdag 12 februari 2010
Resultaat: Stormmeeuw: 16
Vandaag lijkt een wisseling van de wacht bij de (Liphúster) stormmeeuwen aan de orde. Des ochtends is er
geen enkele kaper op de kust, pas tegen de middag arriveert er een klein
aantal. Deze meeuwen lijken duidelijk wat forser dan die van de afgelopen week
en gedragen zich ook agressiever tegenover soortgenoten. Uiteindelijk wordt in
de (na)middag nog een aantal gevangen, door even niet op te letten verminderd
met een paar die de opslagkratten voortijdig verlaten, en bevestigen de biometrische gegevens toch wel dat er grote jongens
tussenzitten!
Zaterdag 13 februari 2010
Resultaat: Stormmeeuw: 16, kokmeeuw: 1
Alleen in de middag laat een groep meeuwen zich vangen.
Tussen de vangsten vanmiddag zo waar een kokmeeuwtje met mooie rode pootjes.
Maandag 15 februari 2010
Resultaat: Stormmeeuw: 6
Maandag wordt er direct na het middaguur een paar vogels
geflapt. Tussen deze 7 meeuwen bevindt zich ook al weer eentje die en aantal
dagen geleden al op deze plek van een ring werd voorzien. Deze (3kj) vogel
vindt het (verse) brood te lekker en trotseert klaarblijkelijk de kans om even
in handen van een ringer te geraken.
Zaterdag
20 februari 2010
Resultaat: Stormmeeuw: 43, kokmeeuw: 2
In de vroege ochtend komt er een boppeslach. Het krioelt van de
meeuwen, klaarblijkelijk maken de vogels vanaf de slaapplaats massaal een
tussenstop in Lippenhuizen. Maar nu nog vangen, want het net blijkt tegen de
grond bevroren te liggen en dus moeten de vogels eerst nog een keer vertrekken.
Gelukkig besluiten de vogels in een natte sneeuwbui
daarna weer terug te keren en wederom in grote getale op het lokaas te
belanden. Hoewel de aantallen steeds groter en groter worden, wordt toch
besloten snel tot actie over te gaan want het risico bestaat dat de vogels
plotsklaps toch weer opvliegen om wat voor reden ook. Een goed besluit want
deze slag levert 45 meeuwen op waar onder 2 kokmeeuwen. Opvallend tussen de
vangsten, is een stormmeeuw (man-na3kj) welke op 16 januari ook al door onszelf
in Burgum werd geringd. Alsof er verder maar weinig
stormmeeuwen in de wereld zijn want nu dus op
____________________________________________
NIJBEETS
Zaterdag 13 februari 2010
Resultaat: Stormmeeuw: 16
Locatie Nij Beets,
tuin Sander toegevoegd. Vandaag daar voor het eerst een aantal gevangen en geringd
weer losgelaten. Een eerste indruk is dat het allemaal mannetjes zijn, de
werkelijkheid is dat het (relatief forse) vrouwtjes zijn.
Zondag 14 februari 2010
Resultaat: Stormmeeuw: 4
In de namiddag is er even gelegenheid om een paar meeuwen
te pakken. Weliswaar geen grote buit maar wel vier stormmeeuwen die weer aan
het onderzoek toegevoegd kunnen worden. Een van deze vogels heeft
een relatief veel voorkomend mankement, te weten een poot die helemaal
vergroeid is en zelfs al afgestorven is.