Lopend onderzoek Stormmeeuwen, winter 2010/2011

Harry, Oebele, Sander, Wender en Willem

________________________________________________________________________

Vogelringstation Menork doet onderzoek naar in Noord-Nederland overwinterende stormmeeuwen. Op een aantal vaste locaties in Friesland worden hiervoor tijdens de wintermaanden vogels gevangen, geringd en na (biometrisch) onderzoek weer losgelaten. Op onze site staat een uitgebreid artikel over de doelstellingen van dit project als ook een eerste analyse van de resultaten. Menork heeft een tabel vervaardigd die gebruikt kan worden bij het bepalen van het geslacht op basis van biometrische gegevens.

Het onderzoek krijgt alleen gestalte wanneer er sprake is van aanhoudende vrieskou. Alleen dan wordt er een behoorlijk aantal vogels gevangen zodat de inspanningen de moeite lonen en er voldoende gegevens over dat jaar kunnen worden verzameld. Ondertussen is daarom een aantal winters uitgevallen omdat ze vanaf 1997 allen aan de zachte kant waren. In de (relatief zachte) winter van 2002/ 2003 werden 125 stormmeeuwen onderzocht, in februari 2009 nog 52 en vorige winter (2009-2010) onder wat meer winterse omstandigheden totaal 568 meeuwen, waarvan bijna 400 stormmeeuwen.

_________________________________________________

De locatie in Molenend behoorde tot de meest consistente plek binnen het project. Deze plek is echter vervallen. In de tuin van Harry de Boer te Broeksterwoude wordt jaarlijks geprobeerd. Dat gebeurt ook in Lippenhuizen maar dan moet de winter wel serieus uitpakken. In dat geval wordt ook de vaste plek langs het PM Kanaal in Burgum bij het project betrokken. Vogels worden op een sneeuwvrije plek gevoerd. Vooral spreeuwen en merels, maar ook kauwtjes, eksters en kraaien maken dankbaar gebruik van de vele voedselresten die dagelijks op de plek worden gestrooid. Alleen in de wat koudere perioden verschijnen ook meeuwen op de plek.

Dat de meeuwen onze aanpak waarderen, blijkt ook uit de plaatstrouw van de dieren. Ondanks dat de meeuwen een keer worden gevangen, blijven ze (van jaar op jaar) komen waardoor er vooral ook informatie kan worden verzameld met betrekking tot overleving en kleedkenmerken bij verschillende leeftijden.

_________________________________________________

Aantal geringde vogels in de winter van 2010-2011

BURGUM

Stormmeeuw	83
Kokmeeuw	37
Zilvermeeuw	4

BROEKSTERWOUDE

Stormmeeuw	277
Kokmeeuw	85
Zilvermeeuw	8

LIPPENHUIZEN

Stormmeeuw	10
Kokmeeuw	1

_________________________________________________

Tabel gevangen Stormmeeuwen Burgum 2010, onderverdeeld in leeftijd en geslacht.

Leeftijd/geslacht	Onbekend	Man	Vrouw	Totaal
1^e winter	-	14	9	23
2^e winter	1	9	3	13
>2^e winter	5	25	17	47
Totaal	6	48	29	83

Tabel gevangen Stormmeeuwen BROEKSTERWOUDE 2010, onderverdeeld in leeftijd en geslacht.

Leeftijd/geslacht	Onbekend	Man	Vrouw	Totaal
1^e winter	13	17	24	54
2^e winter	3	12	17	32
>2^e winter	30	83	78	191
Totaal	45	111	116	277

Tabel gevangen Stormmeeuwen Lippenhuizen 2010, onderverdeeld in leeftijd en geslacht.

Leeftijd/geslacht	Onbekend	Man	Vrouw	Totaal
1^e winter	-	1		1
2^e winter	-	1	1	2
>2^e winter	-	4	3	7
Totaal	-	6	4	10

_________________________________________________

PROJECT BURGUM (Willem, Sander, Wender, Oebele)

Stormmeeuw	83
Kokmeeuw	37
Zilvermeeuw	4

Donderdag 23 december. Vandaag is er voor het eerst actie in Burgum. Op 22 december werd het net geïnstalleerd en alvast wat lokaas gestrooid. Dat resulteert vanochtend in een snelle komst van enkele tientallen meeuwen. Het blijft echter bij een mooie slag want daarna keren de meeuwen (niet snel genoeg) terug. Er ligt ook weinig sneeuw en de meeuwen maken niet een erg hongerige indruk. Tussen de vangsten twee eigen terugmeldingen beide begin dit jaar geringd op dezelfde plek en daarmee meteen ook mooi en interessant vergelijk van de uitgebreide gegevens van het verenpak. Ook eentje met een kleurring en een Arnhem ring, zeer waarschijnlijk van Frank Majoor maar de ringgegevens zijn volgens de landelijke databank nog niet ingevoerd.

Vrijdag 24 december. Wanneer we niet zo dom waren geweest om geen 9 mm ringen mee te nemen naar de plek in Burgum, hadden er ook 12 geringde Zilvermeeuwen op de totaallijst gestaan. Want opmerkelijk genoeg was dat aandeel relatief hoog: twee mooie slagen leverden respectievelijk 7 en 5 Zilvermeeuwen op en in totaal 25 stormmeeuwen en 13 kokmeeuwen. Tussen de vangsten geen enkele met ring. Onze aanwezigheid was trouwens beperkt, van kwart over 11 tot 13.00 uur en dan kun je toch spreken van een flink aantal meeuwen in korte tijd. En dat terwijl we opnieuw de indruk hadden dat de vogels niet erg gretig op zoek zijn naar voedsel.

Maandag 27 december. Tijdens de kerstdagen heeft het winterweer al wat gas teruggenomen en vandaag is het ook gewoon een graad boven nul. Het is omdat er nog wat sneeuw in Burgum en omstreken ligt anders was het een grijze bedoening geweest. De meeuwen laten vanochtend wat lang op zich wachten maar uiteindelijk kan er rond elf uur een eerste slag worden gedaan en rond één uur nog een keer. Daarna is het afgelopen al komen de meeuwen in wat kleinere getale nog wel langs. Totaal nog net 41 meeuwen, waarvan 26 stormmeeuwen, 12 kokmeeuwen en 3 zilvermeeuwen die nu wel geringd kunnen worden(..).

Donderdag 30 december. Opnieuw maken de meeuwen een alles behalve hongerige indruk. Bij onze aankomst zitten ze notabene nog te vreten met het brood van 2 dagen geleden en maken daarbij niet eens ruzie met andere meeuwen. Een slecht teken om ze gemakkelijk te vangen maar natuurlijk een goed teken voor de dieren zelf! Toch valt het aantal meeuwen dat we bij het brood krijgen uiteindelijk alles mee. Het vangen gaat echter bitter slecht omdat de draad van het grotere net knapt waardoor de slag niet goed gaat. Jammer voor onze gast Kees van Eerde want uiteindelijk weten Sander, Kees en Willem gedrieën slechts 18 meeuwen (15 storm, 2 kok en 1 zilver) te pakken te krijgen. Omdat een tweede slag er vandaag nauwelijks of niet inzit, besluiten we al rond een uur om kwart over 11 om te vertrekken. Temeer omdat het triest weer is en er (dus) weinig te beleven valt. Voorlopig lijkt het even afgelopen nu het weer zachter gaat worden de komende dagen.

____________________________________________

PROJECT BROEKSTERWOUDE (Harry de Boer)

Stormmeeuw	277
Kokmeeuw	85
Zilvermeeuw	8

Op zaterdag 4 december was de eerste meeuwenvangst van de winter 2010/2011 een feit. Na enkele koude dagen en nachten was er een laag van ongeveer 12 centimeter sneeuw gevallen. Toch hadden de meeuwen schijnbaar nog geen honger, want ze waren erg op hun hoede. Ook speelde mee dat er steeds roofvogels in de buurt waren. Een torenvalk, een sperwer en 2 of 3 buizerds. Deze eerste vroege vangst leverde op:

14 stormmeeuwen, 7 kokmeeuwen en 1 zilvermeeuw. Allen waren ongeringd. De zilvermeeuw was een 1 kj.

Zondag 5 december was de dooi helaas ingevallen met soms een beetje lichte regen. Daarom weinig meeuwen in de buurt. Toch nog een slag kunnen doen, met als resultaat: 9 stormmeeuwen en 8 kokmeeuwen. Allen ongeringd. De kokmeeuwen waren op één na allemaal eerstejaars.

Woensdag 8 december nog steeds koud. Veel rijp aan de bomen vanwege de mist en de vorst van de afgelopen dagen.

Drie slagen leverden het volgende op: 21 stormmeeuwen, 13 kokmeeuwen en 1 zilvermeeuw.

Opnieuw waren alle gevangen vogels ongeringd. De zilvermeeuw was 2kj.

Vrijdag 10 december. ’s Nachts nog enkele graden gevroren, later op de dagen een beetje dooi. ’s Ochtends vroeg nog enkele meeuwen bij het net. Een slagje leverde op: 2 stormmeeuwen en 3 kokmeeuwen. Allen ongeringd.

Zondag 12 december, na 2 dagen van flinke dooi was bijna alle sneeuw verdwenen. Wel ging de temperatuur weer langzaam naar beneden en was het rond het middaguur nog +2 graden. Enkele meeuwen lieten zich zien bij het net waar wat etensresten waren neergegooid. Omdat ik zag dat er een geringde bij zat, toch maar besloten om aan de treklijn te trekken. Inderdaad zat de geringde kokmeeuw onder het net, samen met een zilvermeeuw en een stormmeeuw. De kokmeeuw bleek te zijn geringd op 8 januari 2009 in Groningen, door Frank Majoor.

Kortom: 1 stormmeeuw, 1 kokmeeuw en 1 zilvermeeuw.

Na enkele dagen van dooi keert de winter weer terug. Een klein laagje sneeuw en temperaturen enkele graden onder nul op vrijdag 17 december. Rustig weer en tussen de middag weer voer bij het net gelegd. De meeuwen waren behoorlijk gretig en kwamen steeds in kleine groepjes langs. Dit resulteerde in de vangst van: 33 stormmeeuwen, 8 kokmeeuwen en 2 zilvermeeuwen. Een kokmeeuw en een zilvermeeuw waren al geringd. De kokmeeuw op 11 januari 2010 te Burgum (VRS Menork) en de zilvermeeuw op 27 februari 2006 bij Dokkum (T. Hiemstra).

Ondanks de kou op zaterdag 18 december, weinig meeuwen gezien. Eén groepje kwam op het voer en die kon ik meteen vangen. Resultaat: 9 stormmeeuwen en 3 kokmeeuwen. Een eerstejaars kokmeeuw was al eerder geringd en wel door T. Hiemstra op 13 december 2010 te Surhuisterveen.

Op zondag 19 december overdag tijdens middaguur nog -7 graden. Tussen de familiebezoekjes door 2 slagen gedaan. Resultaat: 25 stormmeeuwen en 1 kokmeeuw. Allen ongeringd.

Woensdagmiddag 22 december nog steeds een klein laagje sneeuw en enkele graden onder nul. Opnieuw enkele groepjes meeuwen kunnen vangen en ringen. Een stormmeeuw had ik eerder in Damwoude geringd op 3 maart 2005, een kokmeeuw had ik alhier op 14 februari 2010 geringd en een kokmeeuw bleek eerder in Groningen door Frank Majoor te zijn geringd op 8 januari 2009 (niet dezelfde van 12 dec.).

Resultaat van deze dag: 24 stormmeeuwen, 15 kokmeeuwen en 1 zilvermeeuw. De zilvermeeuw was een eerstejaars.

Vrijdag 24 december, de hele dag vriest het licht. ’s Middags nog enkele slagen kunnen doen, met als resultaat: 27 stormmeeuwen, 6 kokmeeuwen en 2 zilvermeeuwen. Allen waren ongeringd.

In vergelijking met de vorige winter, januari en februari van dit jaar, nu al meer stormmeeuwen, wel minder kokmeeuwen. Zilvermeeuwen ving ik toen helemaal niet.

Maandag 27 december temperatuur rond het vriespunt met nog enkele centimeters sneeuw. Vroeg in de middag 2 groepjes meeuwen kunnen vangen. Resultaat: 18 stormmeeuwen en 2 kokmeeuwen. Geen van hen droeg al een ring.

Woensdag 29 december, de hele dag temperatuur 3 á 4 graden onder nul. Gretige meeuwen, maar helaas ietwat tegenslag. Zeker 15 geflapte meeuwen wisten toch nog te ontsnappen omdat het net weer omhoog kwam. Daarnaast, net toen er 10-tallen meeuwen vlak boven het hingen, kwam een buizerd roet in het eten gooien. Die was bovendien daarna heel moeilijk weg te krijgen. Daarvoor had een sperwer al een merel van het lokvoer geplukt en dus voor verstoring gezorgd. Anders was het een topdag geworden. Nu was de buit: 45 stormmeeuwen en 8 kokmeeuwen. Opnieuw waren zij allen ongeringd.

Donderdag 30 december eerst nog lichte vorst. Na 15:00 uur steeg de temperatuur tot boven nul en viel er lichte regen. Daarvoor had ik al enkele slagen gedaan. Na een slag ren ik meestal naar het net om eventuele ontsnappingen te verijdelen. Vandaag na een slag arriveerde een buizerd tegelijk met mij bij het net. Op het moment dat hij een onder het net zittende meeuw zou grijpen kreeg hij mij (op 2 meter) in het vizier en vloog weg. Alle meeuwen ongedeerd. De vangst van vandaag: 32 stormmeeuwen en 9 kokmeeuwen. Een eerstejaars stormmeeuw had ik al op 5 december j.l. geringd.

Nieuwjaarsdag was er even geen geknal meer en kwamen ondanks de dooi nog wat meeuwen langs. Toch nog maar een keer aan de treklijn getrokken. Resultaat: 7 stormmeeuwen en 5 kokmeeuwen.

Eén van de kokmeeuwen had ik eerder op 18 dec. 2010 geringd, een stormmeeuw droeg een al behoorlijk gesleten Helgoland-ring.

Op woensdag 5 januari lag er weer een dun laagje sneeuw en was het de hele dag rond het vriespunt. Om 16:00 uur nog een slagje kunnen doen. Helaas bleken de netstokken toch nog iets vastgevroren te zitten, waardoor de er wel 10 meeuwen konden ontsnappen. Resultaat: 9 stormmeeuwen, 1 kokmeeuw en 1 zilvermeeuw. De zilvermeeuw was opnieuw een juveniel.

Na flinke dooi op zaterdag was er toch weer lichte vorst op zondagmorgen 9 januari. Omdat ik nog wat etensresten had, heb ik deze maar bij het nog liggende meeuwennet gegooid. Even later al een groepje meeuwen. Een slagje leverde op: 5 stormmeeuwen en 1 kokmeeuw.

___________________________________________

PROJECT LIPPENHUIZEN (Willem, Wender)

Stormmeeuw	10
Kokmeeuw	1
Zilvermeeuw	-

Donderdag 23 december. Vandaag is er (ook) voor het eerst actie in eigen tuin te Lippenhuizen voor wat betreft Stormmeeuwen. Zeker een hondertal vinken, kepen en groenlingen laten we tijdens deze sneeuwdagen mooi met rust en genieten van de talrijke voedersilo’s met zonnepitten en krachtvoer. Een prachtig gezicht temeer omdat deze kleine zangertjes het voer weten te waarderen! Meeuwen is een ander verhaal. Net zoals in Burgum maken ze geen gretige indruk om lokaas te eten al is het een meeuw eigen om toch te proberen een graantje mee te pikken. Precies elf meeuwen zitten bij de gestrooide broodresten en deze worden ook alle 11 keurig onder het net geflapt. Geen enkel geringde vogel en slechts 1 kokmeeuw is in detail te buit van deze dag in eigen tuin.