Muziek van Ariel Ramírez (1921-2010)
Laatste nieuws
Ariel Ramírez is op 18 februari 2010 's avonds overleden
in een ziekenhuis in Buenos Aires.

Ariel
Ramírez, geboren in Santa Fé in Argentinië in 1921, verspreidde vanaf
het begin van de jaren vijftig van de 20e eeuw zijn kennis van en liefde voor de
Argentijnse folkloremuziek. Hij componeerde toen al enige jaren, vooral
pianostukken voor zichzelf, maar ook liederen. Zijn in
Argentinië bekende La tristecita dateert van 1945. Rechts een stukje uit
de NRC uit 1952 naar aanleiding van een didactisch concert dat Ramírez als nog
volkomen onbekend musicus in Rotterdam gaf.
Toen in het begin van de jaren 60 voor het eerst de mis in de volkstaal
mocht worden gevierd in plaats van in het Latijn componeerde Ramírez zijn
Misa criolla. Hij gebruikte niet alleen
de taal, maar ook de ritmes en
instrumenten van de inheemse
bevolking: indianen (de oorspronkelijke bewoners) en criollos (nazaten van
immigranten). De mis werd snel over de hele wereld populair, werd door velen op
de plaat/ CD gezet en wordt nog steeds vaak uitgevoerd, evenals de kerstcantate
Navidad Nuestra. Zelf ziet hij zijn tweede mis, de
Misa por la Paz y la Justicia uit 1981, als zijn beste werk.
Naast de koorwerken leverden zijn composities voor zangeres
Mercedes Sosa in de 60er en 70er jaren hem grote bekendheid op. Mujeres
argentinas (1969) is een verzameling liederen over Argentijnse vrouwen.
Vooral het lied over dichteres Alfonsina Storni, Alfonsina y el Mar, is
wereldberoemd geworden. In Cantata sudamericana (1972) gebruikte Ramírez
ritmes en thema's uit heel Zuid-Amerika en klinkt de roep om een rechtvaardiger
samenleving door, die toen, vóór de ruwe verstoring door de dictatuur, in Zuid
Amerika zo actueel was.
Tekstschrijvers
Ramírez heeft met vele tekstdichters gewerkt, waaronder de legendarische
Atahualpa Yupanqui. Met hem maakte hij La hermanita perdida,
een lied over de Falklandeilanden ofwel de Islas malvinas.
De belangrijkste en beroemdste tekstdichter van het werk van Ramírez
was zonder
meer de historicus, journalist, diplomaat en jurist Félix Luna (1925-2009), vanuit
zijn eigen vakgebied net zo gefascineerd door de Argentijnse folkloretraditie
als Ramírez zelf. Eén van hun eerste en
belangrijkste gezamenlijke werken was Navidad Nuestra, de kerstcantate waarin niet
alleen in de muziek, maar ook in de tekst,veel typisch Argentijnse elementen
naar voren komen. Luna schreef ook de teksten voor Mujeres argentinas en
Cantata sudamericana.
Vertolkers door de jaren heen
In de jaren 60 en 70 was de belangrijkste vertolkster van zijn
sololiederen de 'Stem
van Zuid-Amerika' Mercedes Sosa. Zij schitterde met name in Mujeres
argentinas (Argentijnse vrouwen) met het beroemde lied Alfonsina y el Mar. In
Misa Criolla en Navidad Nuestra soleerden in de 60er jaren
Los Fronterizos: een in Argentinië razend populair
mannenkwartet met authentieke folklorestemmen. In 1993 traden zij nog eens met
Ramírez op (You
tube). In het begin van de jaren
zeventig werd hun rol overgenomen door Zamba Quipildor, waarmee Ramírez koos voor zuiverheid
en een mooie stem, naast het folklore-element. Quipildor was toen al bekend in
Argentinië met zijn folklorerepertoire, waaronder uiteraard veel
zamba's. In 1995 maakte de jonge
folklorezanger Javier Rodríguez zijn
entree in de groep van Ramírez. Hij zette de lijn naar een helderder stemgeluid
voort, overigens zonder folkloregeluid in te leveren. Voor een CDopname werkte
Ramírez eind jaren 80, en ook nog in concerten daarna, samen met de klassieke tenor José Carreras.![]()
Eigen ensemble
Tot 2005 voerde Ramírez zijn muziek nog geregeld uit met zijn
eigen ensemble, dat de laatste jaren bestond uit
Javier
Rodríguez (tenor),
Raúl Olarte (quena), Horacio Straijer (percussie),
Ángel Luís Velázquez
(charango) en Norberto
Pereyra (gitaar). Zelf nam hij dan de pianopartij voor zijn rekening, soms samen met
zijn zoon Facundo Ramírez. Met deze formatie was Ramírez in 1997 en 2000 in
Nederland te horen met de Misa criolla,
de Misa por la paz y la justicia en folklorerepertoire van hemzelf en
andere Argentijnse componisten.
Belangrijkste composities
Naast de hieronder genoemde werken schreef Ramírez nog vele instrumentale
werken, vooral voor piano, maar ook voor bijvoorbeeld
charango.![]()
| jaar | titel | soort | tekstdichter |
| 1945 | La tristecita | zamba | María Elena Espiro |
| 1950 | Agua y sol del Paraná | canción del Litoral | Miguel Brascó |
| 1964 | Misa Criolla | mis met koor | liturgisch |
| 1964 | Navidad Nuestra | villancicos (kerstliederen) met koor | Félix Luna |
| 1964 | Navidad en Verano | wereldlijk kerstlied | Félix Luna |
| 1965 | Los caudillos video | epische cantate met koor en orkest | Félix Luna |
| 1969 | Mujeres argentinas | 8 liederen | Félix Luna |
| 1972 | Cantata sudamericana | cantate | Félix Luna |
| 1980 | Tríptico mocoví | triptiek | Guiche Aizenberg |
| 1980 | La hermanita perdida | aire de milonga | Atahualpa Yupanqui |
| 1981 | Misa por la paz y la justicia | mis met koor | liturgisch/ J.P.II |