Met alles wat geluid maakt kun je muziek maken: een glas met een
lepeltje, zaden in een kalebas, dierennagels die tegen elkaar aanrammelen. In
Zuid-Amerika wordt veel gebruikt gemaakt van dit soort geluiden. Natuurlijk
kunnen we hier niet meer dan wat voorbeelden geven.
Regenpaal
De
regenpaal (palo de lluvia)
is een bamboestammetje waar houten dwarsstokjes in geslagen zijn. De buis is
gevuld met bijvoorbeeld schelpenzand en kiezeltjes. Als je de regenpaal
omdraait valt het gruis 'als een regenbui' naar de andere kant.
Ze werden en worden ook ritueel gebruikt om regen af te smeken van de
goden.
Chajchas
Onder
chajchas verstaan we verschillende rammelinstrumenten, zoals
pezuñas (nagels): een bundel nagels van
meestal geiten. De nagels rammelen tegen elkaar aan en daarmee kun je een ritme
aangeven. Ze worden veel in de provincies Chaco en Formosa gebruikt. Huesos
de Fraile (monniksbotjes) worden gemaakt van palmzaden.
Ze worden op
dezelfde manier gebruikt als de uñas, soms om enkels of polsen gebonden om
tijdens het dansen het ritme te benadrukken. Een
vaina is een grote peul met zijn zaden
geluidsfragment regenpaal en chajchas
Antiguo dueño de las flechas van
Ariel Ramírez van de CD
Vientos
de
hermandad, palo, uñas etc:
Facundo Guevara, stem:
Javier
Rodríguez.
De tambor de agua kun je tot de trommels rekenen, maar anders dan bij andere trommels is het membraan makkelijk te verwijderen om in de romp, van glas of met klei afgedichte boomstronk, water te kunnen doen. De klank hangt af van de hoeveelheid water. De trommel wordt met de handen of stokken bespeeld.

Calabasas
Maracas, calabasas, hier wel bekend als sambaballen,
zijn gedroogde kalebasvruchten gevuld met bijvoorbeeld zaden, die bij het
bewegen tegen de wand van de kalebas tikken. Als je in plaats van kalebas
een soort mandje van riet gebruikt heten het cestos.![]()
Afuche
Niet
al dit soort instrumenten stamt uit ver vervlogen tijden. De
afuche/ cabasa is
een uitvinding van de tweede helft van de 20e eeuw. Het inmiddels zeer
geliefde instrument wordt gevormd door metalen kralenkettingen gewonden om
een stalen kern. Je kunt verschillende geluiden maken door het instrument te
schudden of de kralenketting langs de kern te schuiven. De
Misa Criolla is ouder dan dit
instrument, maar de cabasa is bij uitvoeringen soms wel te horen.
Niet
veel meer dan stokjes die tegen elkaar geslagen worden: dat zijn de
claves. Ze produceren een vrij hoog tikgeluid,
zoals te horen is in het fragment van
Vamos a
andar waarin ook de
bongo te
horen is. Beide instrumenten komen uit de Afro-Cubaanse muziek![]()
geluidsfragment claves
Vamos a andar van Silvio Rodríguez door Opus Cuatro. Live opname concert Leiden 2002, claves: Marcelo Balsells
Güiro
De
güiro, guiro, carracho of wiro komt uit Centraal Amerika en werd
oorspronkelijk gemaakt van een gedroogde vrucht, de marimbo, maar ook wel
van hout. Met een hardhouten stokje wordt langs de vrij diepe houten groeven
een schrapend geluid gemaakt. Om de geluidsintensiteit te versterken zitten
er gaten in de achterkant van de güiro. In plaats van een stokje kan ook een
puyero, een soort vork, worden gebruikt, waardoor het effect sterker wordt.
In één van de Real Audio fragmenten is de güiro te horen in het Gloria uit
de Misa Criolla.
geluidsfragment güiro
Gloria
uit Misa
Criolla van Ariel Ramírez, toegift
benefietconcert Amsterdam 2002, opname overgenomen van
de
Wereldomroep,
zang: Javier Rodríguez en Coro Encanto,
güiro
:
Javier
Rodríguez.
De trompe is een soort
mondharp. Hij is vrijwel zeker door Marco
Polo uit Azië meegenomen, maar zijn precieze oorsprong is niet bekend. Hij
wordt door veel volkeren gebruikt, in Argentinië met name door de
Wichi-indianen in het noorden. Daar wordt het instrument ook veel ritueel
gebruikt. Meestal wordt het bespelen afgewisseld met zingen.

Udu
De udu is een vaas van keramiek.
Het geluid wordt gemaakt door langs de vaas
te strijken of op de openingen van de vaas te kloppen. Dit geeft een
subtiel, wat mysterieus geluid. In onderstaand geluidsfragment is alleen het
ene spoor van de udu te horen. Een ongeoefend oor hoort de
udu anders niet
achter stem en andere instrumenten.
geluidsfragment udu![]()
Zamba niña van Javier Rodríguez, enkel spoor van CD-opname Vientos de hermandad udu: Facundo Guevara