logo

streep

blauw

Ga naar de Gesteentetuin op Schokland om zwerfstenen in het echt te zien!

Voorbeelden van zwerfstenen op internet:
Picasa/Huisman
Verder
kristallin.de
Noordelijke zwerfstenen
Strand und Steine
Strandsteine

Kijk eens op:

Mineralenmuseum in Grou
Een aanrader!


IJstijdenmuseum Buitenpost
en
de beschrijving van zwerfstenen op Geologie van Nederland
en
Zwerfsteneneiland

Op
NGV Nederlandse Geologische Vereniging vind je veel interessante artikelen.
Ook op Scientias

Kijk ook eens op de site van het Kristalmuseum in Borculo

Copyright
N.M.Wijngaards 2020


Metamorfe gesteenten

Waaraan herken je een metamorf gesteente?

  • De inhoud is helemaal gekristalliseerd.
  • De samenhang van de inhoud - De oriëntatie van de mineralen in één richting (schistositeit) wijst op metamorfose.
  • Compact - Holtes en barsten zijn afwezig of opgevuld.
  • Geen fossielen - Deze zijn in andere mineralen overgegaan. Sporen ervan kunnen zichtbaar blijven.
  • Bepaalde mineralen - Alleen of in combinatie vormen een aantal typisch metamorfe mineralen een wegwijzer, bijvoorbeeld granaat.

Enkele veel voorkomende  metamorfe gesteenten  -  Voorbeelden

Kwartsiet

Hard, compact, goed bestand tegen verwering. Oorspronkelijk meestal zandsteen of een ander gesteente waar veel kwarts in zat.

grindtegel
De steentjes in deze gewassen grindtegel bestaan allemaal uit kwartsiet.

kwartsiet
Kwartsiet. Deze steen vertoont ook 'windlak', een gladde buitenkant gepolijst door de wind (op de foto kwam die overheersende wind uit de richting van boven naar beneden). In veel woestijnen worden vandaag de dag deze stenen met windlak of in het Engels  'desert polish' gevonden. de wind blaast zandkorrels tegen stenen die op de grond liggen. De zwerfstenen met windlak die je op de Veluwe of op andere plekken in Nederland kunt vinden, lagen tijdens het Weichselien, de laatste ijstijd, aan de oppervlakte van een dorre droge toendra-achtige woestijn.

taunuskw    revinienkw
Links Taunuskwartsiet uit het Taunusgebergte langs de Rijn in Duitsland.
Rechts Revinienkwartsiet uit Noord Frankrijk langs de Maas en uit de Ardennen. Herkenbaar aan de gelaagdheid en vierkante pyrietkristalletjes of de putjes waar ze in hebben gezeten.

Lydiet

lydiet   radiolariet
Dit is een zwarte variant van zogenaamde kiezellei, oorspronkelijk een zeebodem waarin veel skeletjes van zeediertjes lagen. De sporen daarvan zijn nog te zien in het linkerstuk. Uit het Rijngebied, ook wel de Maas.  Lydiet (zuiver en zwart) werd vroeger gebruikt als toetssteen door goudsmeden: om het gehalte aan goud (tegenover zilver) te bepalen streken ze het voorwerp langs de steen, druppelden een zuur erop en het gele streepje werd dan vergeleken met een aantal 'standaardstreepjes' op een ander stuk lydiet. Lydiet kan ook grijzig of bruinig zijn.
Rechts enkele stukjes kiezellei met sporen van zeedier-skeletjes. Het wordt dan ook wel radiolariet genoemd.

Gneis

gneis   gneis
In gneis zijn de mineralen opnieuw gerangschikt in banden of strepen loodrecht op de drukrichting. In deze twee voorbeelden zien we rode veldspaat, zwarte biotiet en grijze kwarts. De rechterfoto laat eenzelfde steen zien, maar doorgezaagd in twee richtingen: Bij de linkerkant van de foto had de zaag dezelfde richting als de druk op de steen, daardoor is er geen streping te zien.
Gneis kan oorspronkelijk graniet geweest zijn, maar ook bijvoorbeeld een zandsteen of een gabbro.


gneis   gneis
Links gneis uit het Urkerbos in de omgeving van het VanderLijnReservaat.
Rechts een gneis uit Anduze in de Ardèche in Frankrijk. Door de slijtage in de rivier is de opbouw heel mooi te zien.

gneis
Voorbeeld van een fijne gneis.

Amfiboolgneis

amfiboliet
Amfibolen zijn zwarte of donkere mineralen, zoals hoornblende, die veel in metamorfe stenen voorkomen. Ze hebben een langgerekte, soms naaldachtige vorm.

Voorbeelden van stenen die niet als zwerfsteen voorkomen

Fylliet

fylliet
Hoofdbestanddeel is glanzende mica in zeer fijne plaatjes. Hier en daar is een granaatkristal te zien.

Micaschist

schist
Deze micaschist wordt ook glaucofaanschist genoemd. Glaucofaan is het blauwzwarte mineraal, een amfibool. Het zilverglanzende mineraal is mica. Verder bruinrode granaat en groene chloriet, witte veldspaat en kwarts.
Strandsteen van Ile de Groix in Bretagne.

Leisteen

lei
Leisteen bestaat uit fijne laagjes van mica. De plakken zijn niet altijd de oorspronkelijke gelaagdheid van de afzetting (vaak kleipakketten of zeebodems). Ze zijn ontstaan als platen loodrecht op de druktichting toen de metamorfose bezig was.

Marmer

marmer
Enkele stukjes marmer, omgevormd uit kalksteen en opnieuw gekristalliseerd.
Marmer komt niet onder de zwerfstenen in Nederland voor.






blauw

oogjes  Zoekindex

ster

 

Wist je dat ..

... zelfs waterdruppels die op een steen vallen in staat zijn om die uit te hollen? Een vallende druppel veroorzaakt aan de buitenkant van de steen dat piepkleine deeltjes kunnen losraken (moleculen, of kristalletjes).

Dan is het niet moeilijk te snappen dat zandkorrels die door de wind tegen een steen worden geblazen ook zo'n  effect kunnen hebben.