Vorige

Home

Volgende

Diever, kerk vanuit het westen, 2007
De Nederlandse hervormde kerk van Diever is gelegen op de kerkbrink. Diever was eertijds het hoofddorp van het Dieverder dingspel. Mogelijk is de kerk mede daardoor tot een van de meest imposante dorpskerken van Drenthe uitgegroeid.
De kerk was eertijds gewijd aan de heilige Pancratius.*
De grotendeels gotische Pancratiuskerk had blijkens opgravingen in 1955 een drietal houten zaalkerken en een eenbeukige tufstenen romaanse kerk met smaller koor en vrijstaande tufstenen toren als voorgangsters. In de 12e eeuw werd de toren vervangen door een tegen de westgevel van de kerk gebouwde bakstenen toren, waarschijnlijk thans het oudste deel van de kerk. Het romaanse koor werd in de loop van de 14e eeuw vervangen door het huidige driezijdig gesloten gotische koor. In de 15e eeuw werd het romaanse schip gefaseerd verbouwd tot het huidige driebeukige, gotische schip.2 De noordbeuk is lager dan de smalle, hoge zuidbeuk en waarschijnlijk, gelet op de rechte steunberen, ook ouder.3 Zowel de toren als de onderste delen van de gevels bevatten hergebruikte tufsteen van de romaanse voorganger.   
Het grondplan van de huidige kerk is dat van een driebeukig schip met een driezijdig gesloten koor en een ingebouwde westtoren. Aan de noordwestzijde bevindt zich een traptoren en aan de noordoostzijde de voormalige sacristie, thans consistoriekamer.  
De uit de 12e eeuw daterende, uit drie geledingen bestaande, romaanse toren is door de zijbeuken en het schip ingesloten. De bovenste geleding en de traptoren aan de noordzijde stammen uit latere tijden.4 Als bekroning heeft de toren een ingesnoerde naaldspits.
De kerk werd in 1955-1959 gerestaureerd onder leiding van architect J. Boelens uit Asen, waarbij de toestand van 1759 als uitgangspunt diende.5
           
* Pancratius (ca. 290-305) werd heilig verklaard, nadat hij op veertienjarige leeftijd onder keizer Diocletianus (284-305) de marteldood stierf. Paus Symmachus (498-514) liet over zijn graf aan de Via Aurelia een basiliek bouwen, de voorloper van de Basilica San Pancrazio. Op afbeeldingen is Pancratius te herkennen aan de palmtak die hij draagt en aan het zwaard waarmee hij onthoofd werd. St. Pancratius is de schutspatroon van de onschuld en van trouw aan de eed, maar ook van kinderen en,  als een van de ijsheiligen, van de bloesem en het jonge gewas. 6

Klik op de knop hieronder voor de plattegrond van het kerkgebouw.

Plattegrond



1. Beuker, 1992: 28 e.v. Volgens Kleine (2000: 5) is de huidige driebeukige kerk de zevende in een reeks die in de negende eeuw zijn oorsprong vindt. Hij dateert het ontstaan van het veelhoekig gesloten gotische koor in afwijking van andere auteurs in de 13e eeuw en de uitbreiding met zijbeuken in de 16e eeuw. 
2. Steensma, 1977: 66 e.v.
3. Ozinga, 1944: 350.
4. Ozinga, 1944: 349.
5. Stenvert e.a., 2001: 97.
6. www.heiligen.net; De Olde, 1991: 8 e.v.; Te Winkel, 2001: 3.e.v.