Vorige

Home

Volgende

Stedum, het historische orgel, 2005
Het orgel staat op de orgelgalerij tegen de westmuur van het schip. Volgens het gedenkbord in het koor dateert het uit 1680. De naam van de orgelbouwer is niet bekend. Door de tijden heen heeft het diverse vernieuwingen en wijzigingen ondergaan. In 1726 werd het vernieuwd door M. Amoor en negen jaar later, in 1735, door A.A. Hinsz. In 1787-1791 werd het orgel door D. Lohman en zonen vernieuwd en uitgebreid. Zo sterk zelfs dat de orgelgalerij kerkinwaarts moest worden verbreed. Ook werd de huidige orgelkas toen gemaakt ter vervanging van een kleinere kas met vleugeldeuren.1 In 1939 bij de kerkrestauratie werd ook het orgel gerenoveerd.  Veel historisch pijpwerk is toen vervangen door gelijksoortig fabrieksmateriaal. In de oorlog werkte de Groninger orgelbouwer M. Ruiter als onderduiker aan het instrument. Het daarvoor benodigde pijpwerk kwam na de oorlog van de firma Stinkens. In 1946 was deze restauratie voltooid.
De orgelkas is uitgevoerd in blank eiken.
De balustrade (zie details hieronder) is rond 1680 vermoedelijk ontworpen door Allert Meijer en het snijwerk is hoogst waarschijnlijk van de hand van Jan de Rijk. De bladornamenten en de zittende vrouwenfiguren tonen grote gelijkenis met die in de Nederlands Hervormde kerk te Pieterburen.
Het grote uit de eerste helft van de 18e eeuw daterende middenpaneel met Hercules en Minerva en de wapenschilden van Gerlacius en Gockinga is vermoedelijk afkomstig van een schouw van de borg Nittersum.2 Volgens Veldman heeft dit de plaats ingenomen van een oorspronkelijk aanwezig rugpositief en zouden de stijlen met guirlandes en de drie putti op de bovenrand, waarschijnlijk van de hand van Jan de Rijk, in de versiering van dat rugwerk opgenomen zijn geweest. 3

Stedum, snijwerk balustrade, 2005


1. Stichting Groningen Orgelland V, 1994: 151.
2. Stichting Groningen Orgelland V, 1994: 151.
3. Veldman, 1981: 100 en 1995: 61.